Je leest:

Jeukende handen door latex

Jeukende handen door latex

Eiwitten uit de rubberboom kunnen allergie veroorzaken

Auteur: | 1 januari 2007

Gebruikers van latex wegwerphandschoenen kunnen last krijgen van uitslag en jeuk op handen en polsen. Niet het rubber zelf, maar een natuurlijk eiwit blijkt de veroorzaker van het probleem.

Wikimedia Commons | Nadina Wiórkiewicz

Soms is een ziekte en het ontstaan daarvan net een detectiveverhaal. De vraag is alleen niet wie, maar wat het heeft gedaan. Neem het geval van de politierechercheur die een paar jaar geleden bij een huiszoeking betrokken was. Het was een gewone routineklus, maar na een tijdje gingen zijn ogen plotseling tranen, hij kreeg vreselijke jeuk en z’n huid werd over het hele lichaam rood. Zijn oogleden zwollen op en hij kon steeds moeilijker ademhalen. Misselijk werd hij naar huis gebracht, waar de verschijnselen langzaam minder werden.

De kleur van chemie

Dit artikel is afkomstig uit het hoofdstuk ‘Wat jeukt daar…’ uit de VU-uitgave ‘De kleur van chemie’, een bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren.

In het bewuste pand werd nog eens goed gekeken naar schadelijke stoffen, maar er was niets te vinden. Bovendien hadden zijn collega’s nergens last van. Zijn ervaring bleef raadselachtig, totdat hij voor controle naar de tandarts moest. Nauwelijks was de tandarts begonnen met z’n onderzoek of de politierechercheur kreeg weer jeuk. Snel daarna begonnen ook de andere verschijnselen waar hij bij de huiszoeking last van had.

Maar wat is de overeenkomst tussen een huiszoeking en een tandarts? De rechercheur had gelukkig snel de oplossing voor dit raadsel. Hij zag dat de tandarts net zulke rubberhandschoenen droeg als hij destijds bij de huiszoeking. Kennelijk had hij langzaam maar zeker een allergie opgebouwd voor de latex waar de meeste wegwerphandschoenen van zijn gemaakt.

Operatie-allergie

Deze politieman is lang niet de enige met latex-allergie. Heel bekend is dit probleem bij operatiekamerpersoneel in ziekenhuizen. Tien procent van de artsen en operatie-assistenten is allergisch geworden voor latex, en moet dus speciale latex-vrije handschoenen dragen.

Kruisallergie

Het komt voor dat iemand tegelijk allergisch is voor twee totaal verschillende stoffen. Dit verschijnsel heeft een naam heeft gekregen: kruisallergie. Zo treft hazelnoten-allergie treft vaak mensen die al allergisch zijn voor stuifmeel. Omgekeerd kan wie allergisch is voor stuifmeel niet alleen last krijgen van hazelnoten, maar ook van appels. En de rechercheur die latexallergie heeft moet erg oppassen voor bananen, kiwi’s en andere exotische vruchten.

Iemand met latex-allergie moet niet alleen oppassen voor latexhandschoenen, maar voor alle producten waar latex in verwerkt zit. Behalve auto- en fietsbanden gaat het onder andere om rubberlaarzen, elastiekjes, ballonnen en condooms.

Opmerkelijk is dat de allergische reacties vrijwel alleen optreden bij natuurlijke rubber, en nauwelijks bij synthetische rubber. Terwijl beide vrijwel dezelfde grondstof bevatten: een polymeer van methylbutadieen. Dat kan dus de allergische reactie niet verklaren. Maar waar ligt het dan wel aan? Natuurrubber wordt gemaakt van latex, het stroperige sap van de heveaboom. Daardoor bevat natuurrubber behalve de lange polymethylbutadieenketens ook eiwitten van de latexboom. Deze eiwitten zijn verantwoordelijk voor de allergische reactie.

kowitz, Flickr

Pas op voor ballonnen

Voor iemand met ernstige latex-allergie is het dus opletten geblazen. Als op een feestje de kamer volhangt met ballonnen, zweven er in de lucht ook eiwitten uit de latex. Bij gevoelige mensen hebben de latex-eiwitten de allergische reactie binnen een paar minuten in gang gezet. Gelukkig heeft niet iedereen met latexallergie er in zo’n mate last van. Dan beperken de verschijnselen zich tot jeuk en een gezwollen huid op de plek die in contact is geweest met rubber. Daarbij loont het de moeite om uit te zoeken of dit wel echt latex-allergie is. Soms is het allergie tegen een hulpstof die een fabrikant toevoegt om de eigenschappen van de rubber te verbeteren. Dan is de oplossing simpel: gewoon rubber van een andere fabrikant proberen.

Overreactie

Latex is een bekend voorbeeld van een stof die allergie kan opwekken, maar eigenlijk kan haast elke stof in principe allergie veroorzaken. Bekende symptomen zijn irritante jeuk, eczeem, tranende ogen, een loopneus en astma. Bij een zeer hevige allergische reactie kun je in een shocktoestand raken, die zonder behandeling dodelijk kan aflopen. Daarom doen scheikundigen, biologen en medici onderzoek naar de werking van het afweersysteem, naar wat daar aan mis kan gaan, en hoe we de gevolgen van zulke overreacties binnen de perken kunnen houden.

Vrije Universiteit Amsterdam

Het boek ‘De kleur van chemie’ werd in 2007 uitgegeven door de Faculteit der Exacte Wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam (Afdeling Scheikunde en Farmaceutische Wetenschappen). Het is een geactualiseerde bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren. Ze belichten de rol van de scheikunde op tal van gebieden.

Alle Kennislinkartikelen uit het hoofdstuk ‘Wat jeukt daar…’:

Dit artikel is een publicatie van VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen.
© VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 januari 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.