Je leest:

Italiaanse aardwetenschappers vervolgd

Italiaanse aardwetenschappers vervolgd

Zeer onthutsend nieuws uit Italië. In 2009 stierven meer dan 300 mensen door een aardbeving in Midden-Italië. De nasleep is echter ook schokkend. Wetenschappers zouden namelijk verkeerde informatie hebben verstrekt vlak voor de beving en staan daarom eind september voor de rechter. Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

De kogel is door de kerk: op 20 september zullen Italiaanse wetenschappers voor het gerecht verschijnen. Zij en een overheidsfunctionaris staan dan terecht voor “onnauwkeurige, incomplete en tegenstrijdige informatie” vlak voor de fatale aardbeving in Midden-Italië op 6 april 2009. Een cruciale rol speelde de inmiddels beruchte persconferentie op 31 maart 2009…

Medium
De bovenverdieping van een overheidsgebouw in l’Aquila hield het voor gezien.
GNU

De l’Aquila aardbeving

De grond schudde hevig vroeg in de ochtend (03:32) van de 6e april 2009. Toen het eenmaal licht werd, kon de schade pas worden overzien. De beving van 6,3 op de momentmagnitudeschaal kostte uiteindelijk aan 308 mensen het leven. Plaats van het epicentrum? Vlakbij het stadje l’Aquila, 90 km ten noordoosten van Rome.

Het begon allemaal op 3 juni 2010, toen de aanklacht werd ingediend. Uiteindelijk werd bijna een jaar later, op 25 mei, besloten door rechter van l’Aquila, Giuseppe Romano Gargarella, dat het proces doorgang kon vinden. Dat duurt nog even want de zitting staat gepland voor 20 september en kan zes maanden tot wel twee jaar duren. De aangeklaagden hangt mogelijk een gevangenisstraf van twaalf jaar boven het hoofd.

De hoofdpersonen

De aangeklaagden zijn zeer vooraanstaande Italiaanse onderzoeksleiders zoals Enzo Boschi (voorzitter Italiaans Nationaal Instituut van Geofysica en Vulkanisme), Franco Barberi (vice-voorzitter van hetzelfde instituut), Giulio Selvaggi (directeur van het Nationaal Aardbevingscentrum_), Michele Calvi (_Europees Centrum voor Training en Onderzoek aan ‘Earthquake Engineering’), Claudio Eva (wetenschapper Universiteit van Genua), Mauro Dolce (directeur kantoor Seismisch Risico Civiele Bescherming) en de overheidsfunctionaris Bernardo De Bernardinis (nu voorzitter van het Instituut voor Milieubescherming en Onderzoek).

Zij kwamen op 31 maart 2009 bijeen in l’Aquila voor een vergadering van de zogenaamde ‘risicocommissie’. Deze commissie geeft advies aan de Italiaanse Burgerbescherming over de risico’s met betrekking tot natuurrampen. Pikant detail: juist op 30 maart vond een zwakke beving van 4,0 op de momentmagnitudeschaal plaats in het gebied. Al eerder vonden ook diverse, kleine bevingen plaats aldaar, wat de reden was om bijeen te komen.

Medium
De locatie van de Italiaanse beving op 6 april 2009.
USGS

Cruciale persconferentie

Tijdens de persconferentie na afloop gaf Bernardo De Bernardinis te kennen dat “de wetenschap vertelt ons dat er geen gevaar is, omdat er steeds energie vrijkomt [door de lichte bevingen, red.]. De situatie lijkt gunstig.” Alleen Franco Barberi was hierbij ook aanwezig.

Na deze persconferentie veranderde een deel van de bevolking van gedachten en bleef in de regio tot aan de fatale aardbeving op de 6e april. Maar in de notulen van de bewuste bijeenkomst was niets te lezen over “geen gevaar”. Sterker nog, de onderzoekers konden een grote beving niet uitsluiten. “Sommigen hadden het gevoel (niet de zekerheid) dat een grote aardbeving waarschijnlijk was, maar geen van hen heeft dat verklaard als een dogma,” vertelt Stefano Solarino (Nationaal Instituut van Geofysica en Vulkanisme en collega van Enzo Boschi) aan Kennislink. Een andere conclusie van de bijeenkomst was dat alle gebouwen direct moesten worden gecontroleerd op aardbevingsbestendigheid. Een deel van de bevolking diende na de beving een verzoek tot onderzoek in bij de officier van justitie. Met de aankomende rechtszaak tot gevolg.

De wrijving lijkt hem in de persconferentie te zitten. “Geen gevaar” is een misvatting, en ook dat door het vrijkomen van energie de kans op een grote beving minder zou worden. Enzo Boschi, één van de aangeklaagden, bekritiseerde de persconferentie later dan ook.

Aanklacht

Hoe dan ook, alle zeven personen zijn aangeklaagd ondanks een brief in 2010 aan de Italiaanse president Giorgio Napolitano getekend door 4000 wetenschappers tegen gerechtelijk vervolg. De aanklager zei dat de zeven “onnauwkeurige, incomplete en tegenstrijdige informatie” hadden verstrekt waarmee de veiligheid van de mensen werd “gedwarsboomd.” Hun onderzoek/bijeenkomst werd als “oppervlakkig” bestempeld.

Een belangrijke vraag in het onderzoek is of de onderzoekers verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor wat er op de persconferentie is gezegd. Van corrigeren tijdens of direct na de persconferentie door andere leden van de commissie was geen sprake, mogelijk omdat bijna niemand van de commissie meer aanwezig was tijdens de persconferentie behalve Franco Barberi.

Small
De beschadigde Santa Maria kerk in Paganica, het plaatsje dat het dichtst bij het epicentrum van de beving lag. Het gebied rond l’Aquila staat op de Italiaanse risicokaarten bekend als een gebied met een hoog risico op aardbevingen.

Verwarring

Alessandro Martelli (voormalig voorzitter van de Internationale Vereniging voor Anti-Seismische Systemen) maakt in een brief gericht aan Nature op 25 mei 2011, waar Kennislink haar hand op heeft weten te leggen, dat de wetenschappers niet worden aangeklaagd omdat ze de aardbeving niet hadden voorspeld. Dit was de reden voor de brief van 4000 wetenschappers aan de Italiaanse president. Een verkeerde vertaling is debet aan dit misverstand. “Ze werden beschuldigd van het onderschatten/niet begrijpen van de aanwezige gegevens en van het niet ondernemen van actie om het aantal slachtoffers zo klein mogelijk te houden,” zo valt verder te lezen in de brief.

Voorspelling

Eén ding is heel duidelijk: de exacte positie en tijdstip van aardbevingen zijn niet te voorspellen volgens wetenschappers, waaronder Hanneke Paulssen (Universiteit Utrecht) en Stefano Solarino. “Hen [de wetenschappers, red.] beschuldigen voor het niet voorspellen van een aardbeving is nonsens, omdat een aardbeving helemaal niet voorspeld kan worden,” laat Solarino weten. “Hen beschuldigen omdat ze de mensen niet hebben geadviseerd om te evacueren is dwaas, omdat ze niet zulke adviezen dienen te verstrekken. Ik denk dat de leden van de commissie naïef zijn geweest en dat ze de situatie beter uit hadden moeten leggen, maar ze kunnen niet beschuldigd worden van beslissingen die ze niet direct hebben genomen. De beslissingen zijn niet genomen door de wetenschappers, maar door politici,” besluit Solarino zijn betoog.

Opvallend detail is dat er wel iemand was die claimde de aardbeving ‘voorspeld’ te hebben. Dat is de nu bekende Giampaolo Giuliani. Een week van te voren voorspelde hij de beving, maar werd toen als onruststoker gezien door de burgervader van het plaatsje Sulmona, in de buurt van l’Aquila. Hij gebruikte voor zijn voorspelling het gas radon. Nou ja, voorspellen? Solarino doet een boekje open hierover: “In feite, de technicus Giampaolo Giuliani, die nu gezien wordt als een persoon die aardbevingen kan voorspellen, veranderde zijn voorspelling verschillende malen. Een aantal dagen voor de aardbeving verklaarde hij in een interview dat de golf van kleine aardbevingen [die vooraf gingen aan de grote beving, red.] voorbij was.” Giuliani had het ook mis toen hij voor de 29e maart 2009 een beving voorspelde.

Opvallend detail is dat Amerikaanse onderzoekers vluchtgedrag van padden in de omgeving van de beving wel achteraf zagen als een aanwijzing voor de toen op handen zijnde beving.

Ondanks alles staat de rechtzaak gewoon gepland voor 20 september. Wordt vervolgd…

Referenties:

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 31 mei 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE