Je leest:

Is wiskunde nodig?

Is wiskunde nodig?

Debat in New York Times over het nut van wiskunde op school

Auteur: | 11 oktober 2012

In Nederland horen we steeds meer stemmen opgaan voor meer wiskunde (en Nederlands) op de middelbare school. Een politicoloog opperde in de New York Times deze zomer iets heel anders: waarom wiskunde geven die je toch nooit nodig hebt?

Hoeveel mensen denken over wiskunde als een nuttig ding? Hoe vaak heb je het gevoel, als je over straat loopt, in de bus zit, televisie kijkt of met je telefoon speelt, dat je de wiskunde waarover je op school hebt geleerd, gebruikt? Waarschijnlijk niet zo vaak. Natuurlijk niet. Al die dingen gebruiken misschien wel wiskunde, maar daar hoef jij je niet mee bezig te houden; als het werkt, ben je tevreden. En terecht.

Maar het feit dat je die wiskunde nooit gebruikt roept een vraag op: waarop heb je het überhaubt geleerd? In juli betoogde politicoloog Andrew Hacker in de New York Times dat middelbare scholen en universiteiten maar eens wat minder op wiskunde moesten focussen. Wat heeft een filosoof, dichter of arts immers aan een stel rekentruukjes? Gaan ze die ooit gebruiken om te praten over de zin van het leven, of om patienten beter te genezen? Het is, aldus Hacker, raar dat talentvolle studenten hun dromen niet waar kunnen maken doordat ze de onnodige wiskundige drempels die zich in het hele onderwijs voordoen niet over komen.

Daar valt veel voor te zeggen. Het klopt dat je nooit hoeft te differentiëren in je toekomstige leven, tenzij je daar zelf voor kiest. Een heleboel middelbare scholieren zullen het afschaffen van wiskunde met open armen ontvangen. Voorlopig hebben ze in Nederland pech, want er gaat alleen maar méér wiskunde komen in de nabije toekomst, maar toch… Misschien voeren we hier straks wel dezelfde discussie.

Wat heb je aan vergelijkingen?

Als Hacker het heeft over het afschaffen van wiskunde, bedoelt hij niet dat je nooit meer iets hoeft te doen met cijfers. Hij bedoelt in de eerste plaats ‘algebra’. Dit is in Amerika een naam voor de wiskunde van het oplossing van vergelijkingen en ongelijkheden. Vraagstukken zoals: wat is x in de vergelijking 3x+12 = 0. Hij zegt ook dat voor andere takken van wiskunde, zoals calculus (differentiëren en integreren) en meetkunde hetzelfde geldt dat het allemaal niet nuttig is voor de carrieres en levens van de meeste mensen.

Wat hij wél belangrijk vindt is ‘quantitative literacy’, de vaardigheid om getallen om je heen te begrijpen. Dat gebruiken mensen aan de lopende band; om te berekenen hoeveel korting ze krijgen, om te kijken of hun hypotheek een goede deal is, enzovoort. Dát is de wiskunde waar leerlingen en studenten zich op moeten richten, aldus Hacker.

Het ziet er mooi uit, maar je hoeft nooit van je leven te berekenen hoe je zoiets zou kunnen bouwen, of wat de hoek tussen de balken is.
Brandon Doran on Flickr

Het is makkelijk om zijn idee tegen te spreken. Als algebra en meetkunde nutteloos zijn, dan zijn bijna alle vakken totaal onnodig. Wat hebben we aan geschiedenis als ik geen geschiedkundige wil worden? Je kunt leren van het verleden, maar wanneer komt dat in de praktijk voor? Voor elk vakgebied op school kun je zeggen dat het nutteloos is en afgeschaft zou moeten worden. Volgens Hacker is wiskunde echter hét struikelblok voor zowel scholieren als studenten in de Verenigde Staten. Dat feit maakt de ‘nutteloosheid’ van wiskunde wel frappant.

Algebra is supernuttig

Maar deze week kwam er een reactie op het provocerende artikel. Patrick Honner geeft N manieren om algebra toe te passen als reactie op Hacker en zijn claim dat algebra niet door een gemiddeld mens wordt toegepast in het dagelijks leven. Hij geeft een aantal voorbeelden. Sommigen zijn net iets te gezocht, maar er staan twee leuke (en ook relatief bekende) voorbeelden bij. Ze zijn allemaal makkelijk en leuk om uit te voeren en een goed argument voor de algebra in het leven. Ik zal de twee voorbeelden kort bespreken.

De Amerikaanse verkiezingen: met de verkiezingen die eraankomen en het ingewikkelde kiesmannensysteem waarmee de Amerikanen hun president kiezen, valt er veel te rekenen. Als je de lijst van kiesmannen per staat bekijkt, kun je onderzoeken welke staten er gewonnen moeten worden om een meerheid te halen en de verkiezingen te halen. Met deze kaart kun je zelfs zien welke staten nog twijfelen, welke staten de meeste kiesmannen hebben en dus welke staten er nog gewonnen kunnen worden. Probeer het maar eens te berekenen; allemaal middelbareschoolwiskunde.

Wired Science

De olympische spelen: Eerder werd er hier al geschreven over hoe Usain Bolt sneller kunt gaan. Het is ook interessant om hem te vergelijken met zijn voorgangers. Hoe snel waren de medaillewinnaars van het verleden in vergelijking met de Jamaicaanse hazewindhond? Dit kun je voor verschillende sporten doen, je kunt zelfs vergelijken hoeveel sneller de mannen gaan dan de vrouwen. Er zijn eindeloos veel mogelijkheden. De vergelijking van Bolt met zijn voorgangers levert deze mooie video op.

Algebra is dus wél overal, kan door iedereen gebruikt worden en moet zeker niet worden afgeschaft. Zoals Honner zegt: het is misschien niet nódig, maar wel heel núttig. Als je zijn verhaal leest weet je plotseling weer zeker dat algebra onmisbaar is op school.

Wie heeft er gelijk?

Zoals altijd is er voor beide kampen wat te zeggen. Ikzelf, als wiskundige, vind dat iedereen veel wiskunde moet krijgen. Volgens mij helpt wiskunde je om logisch te denken en problemen op te lossen, waar je ook bent. Maar ik snap wat Hacker zegt. Tel dat op bij het feit dat wiskunde een groot struikelblok is in het Amerikaanse onderwijs en misschien moet je het dan toch, voor sommigen, niet meer geven. Voorlopig blijft het in ieder geval bij woorden. Zowel bij ons in Nederland als in de Verenigde Staten.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 11 oktober 2012
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.