Je leest:

Invloed media overschat

Invloed media overschat

Regelmatig roepen politici en beleidsmakers dat het werk van criminaliteitsbestrijders sterk beïnvloed wordt door ‘de media’. Maar het is juist andersom, concludeert Barbra van Gestel. De rol van journalisten wordt systematisch overschat, terwijl de invloed van de bron van het nieuws – vaak de overheid, soms ook de burgers – juist wordt onderschat. Van Gestel promoveert donderdag 22 juni aan de Universiteit Leiden.

Mediaberichten zouden in sterke mate het optreden van criminaliteitsbestrijders beïnvloeden. Dat is althans wat politici en opinieleiders vaak beweren. Maar is dat eigenlijk wel zo? Sociologe Barbra van Gestel bestudeerde aan de hand van twee gevalsstudies hoe lokale media en lokaal overheidsbeleid zich in de praktijk tot elkaar verhouden. Haar eerste studie richt zich op drugsoverlast rondom raamprostitutie, de tweede op de toestroom van Bulgaarse arbeidsmigranten. Beide gevallen spelen zich af in een grote stad in Nederland.

Raamprostitutie. De berichtgeving in de media had geen invloed op het lokale beleid.

Op basis van mediaberichten, beleidsstukken, politiecijfers, interviews en observaties analyseerde Van Gestel het nieuwsproductieproces en het beleidsproces. Wie beïnvloedt nu eigenlijk wie en wie volgt wie? Lopen beleidsmakers achter het nieuws aan of lopen verslaggevers juist aan de leiband van de overheid?

Overheid trekt eigen plan

Uit beide gevalsstudies blijkt dat (kritische) mediaberichten niet van invloed zijn op de inhoud van het lokale overheidsbeleid. Berichtgeving kan het besluitvormingsproces wel versnellen (in de fase van agendavorming en evaluatie) of vertragen (in de fase van besluitvorming en uitvoering), maar de overheid trekt uiteindelijk haar eigen plan als het aankomt op de inhoud van beleid. De manier waarop de problemen in de media gepresenteerd worden en de mogelijke oplossingen van burgers, lokale groepen of journalisten worden door de overheid niet overgenomen.

Barbra van Gestel

Journalisten volgen, maar initiëren niet

Van Gestel laat zien dat journalisten over het algemeen volgend zijn in hun keuze voor een bepaald onderwerp en voor de wijze waarop ze dat onderwerp inkaderen. De bevindingen uit dit onderzoek wijzen niet op een aanjagende rol van de journalistiek. Voor de stelling van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB, 2003) dat de media het publieke debat meer lijken te beheersen dan politici en bestuurders, vond Van Gestel geen steun. Journalisten laten zich bij de productie van nieuws leiden door bronnen die nieuwswaardige informatie aanleveren.

Media zijn platform voor de overheid In een democratie worden media geacht een brug te vormen tussen overheid en burgers. Maar, zo blijkt uit Van Gestels analyse, media fungeren vooral als brug tussen de diverse overheidsinstanties die zich met de bestrijding van criminaliteit bezighouden. Ze dienen ondermeer alsl boodschapper in de communicatie tussen de verschillende overheidsdiensten, politici, bestuurders en bestuursniveaus. De media zijn zodoende een platform voor overheidsinstanties en politici, die meer en meer over professionele voorlichtingsdiensten beschikken en de mogelijkheden om de media naar hun hand te zetten, weten te benutten.

Barbra van Gestel promoveert 22 juni aan de Universiteit van Leiden op haar proefschrift Nieuws, beleid en criminaliteit. Over de wisselwerking tussen lokale media en criminialiteitsbestrijders. Uitgeverij Aksant. ISBN 90 5260 218 2.

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Leiden.
© Universiteit Leiden, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 juni 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.