Je leest:

Internet bezorgt Friese brief uit 1780

Internet bezorgt Friese brief uit 1780

Bij onderzoek naar buitgemaakte brieven is een brief van schipper Tjebbe Rinkes gevonden. Eind oktober 1780 gaf hij hem in Lissabon aan een collega mee, maar onderweg naar Holland onderschepten Engelsen de boot. De brief kwam nooit aan bij zijn vrouw Fok Sierds in Warns, maar belandde in de National Archives in Londen. Vanaf vandaag kan de brief alsnog gelezen worden, ook in Warns, dankzij het internet.

Sinds 2008 geeft de Leidse hoogleraar Marijke van der Wal leiding aan het project ‘Brieven als buit’. Doel is het taalgebruik te onderzoeken van 17e- en 18e-eeuwse privébrieven die door de Engelsen op zee in beslag zijn genomen. De ca. 15.000 brieven vertonen een heel spectrum van schrijfvaardigheid: van onbeholpen tot zwierig geschreven. Dat maakt het project erg boeiend.

Friese brief

Toen Van der Wal een brief met Fries erin onder ogen kreeg, tipte ze meteen haar Leidse collega Rolf Bremmer, bijzonder hoogleraar Fries. Bremmer: “Er zijn maar weinig Friese brieven uit de 18e eeuw bekend, dus elke nieuwe is winst”. Opvallend is dat Tjebbe zijn vrouw in goed Hollands schrijft, maar overschakelt op het Fries als hij zijn moeder aanspreekt. En dat is niet de eerste keer: Dit is, leeu [geloof] ik, wol het toolfde of het 13 brief al, der [die] ik dij [jou] hier vandenne stierd [gestuurd] heb, schrijft hij trots. En Ik tienke [denk], dat ik en goe nemme [naam] bij de vroulie [vrouwen] te Wans sol krije, omdat ik so trou schriu [schrijf].

Links: De adressering van Tjebbes brief. Er zijn maar weinig Friese brieven overgeleverd uit de achttiende eeuw, en zeker geen van zo’n huiselijke aard, dus elke nieuwe brief die ontdekt wordt is van belang. Wat Tjebbes brief extra interessant maakt is de taalwissel: Tjebbe schrijft z’n vrouw in het Nederlands, mar hy brûket Frysk foar syn mem.
Universiteit Leiden

Op z’n retour

We weten nu dat er toen ‘gewone’ mensen waren die het Fries niet alleen in huiselijke kring spraken, maar het ook in brieven gebruikten. Wel valt het op dat de schrijflustige Tjebbe zijn vrouw in het Hollands schrijft, maar zijn mim in het Fries. Dat kan erop wijzen, dat het Fries ook in de Zuidwesthoek van Friesland al op de terugtocht was aan het eind van de 18e eeuw. De brief met vertaling en toelichting van Bremmer, kan gelezen en bekeken worden op brievenalsbuit.nl.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Leiden.
© Universiteit Leiden, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 maart 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.