Je leest:

Ingeklemd tussen twee culturen

Ingeklemd tussen twee culturen

Auteur: | 5 september 2008

“De kranten staan vol van berichten over Marokkaanse jongeren die problemen veroorzaken. Ik wil nu eens niet op de problemen inzoomen en ook niet op de probleemgroep, maar op wat er daarvoor aan de hand was. Op welke manier hebben Marokkaans-Nederlandse jongeren het moeilijker en wat is er eventueel aan te doen?” aldus onderzoekster Sheida Novin van de Universiteit Leiden. Zij gaat het emotioneel functioneren van deze jongeren bekijken en ontving voor haar plannen een NWO-Mozaïeksubsidie.

Hoe zitten Marokkaans-Nederlandse jongeren in hun vel, dat gaat Novin populair samengevat onderzoeken. Uiten ze hun gevoelens op een andere manier dan autochtonen jongeren? En zo ja, hoe dan en met wat voor resultaat? Novin: "Marokkaans-Nederlandse jongeren zitten tussen twee culturen ingeklemd. Thuis moeten ze aan de normen van hun Marokkaanse achtergrond gehoorzamen. Zo is het binnen de Marokkaanse cultuur niet de gewoonte om boosheid direct te uiten en al helemaal niet naar ‘hiërarchisch hogergeplaatsten’ zoals vader of een oudere broer.

Buiten de deur echter bevinden ze zich in de Nederlandse cultuur waar ze aan andere regels moeten gehoorzamen. En dan is het eerder de gewoonte om juist wel te laten zien wat je voelt. Daardoor bevinden deze jongeren zich in een complexe positie." Novin wil laten zien welke oplossingen jongeren kiezen om hiermee om te gaan. Verder wil ze onderzoeken welke oplossingen goed werken en welke minder.

In de Marokkaanse cultuur is het niet de gewoonte emoties als woede direct te uiten. Foto: bigevil600

Onhandige vrienden

Uit eerder onderzoek dat ze deed onder Marokkaans-Nederlandse jongeren van basisschoolleeftijd, bleek een verschil te bestaan met autochtone leeftijdsgenootjes in hoe boosheid binnen de vriendengroep wordt geuit. Novin: ’Autochtone en Marokkaans-Nederlandse proefpersonen kregen verschillende verhaaltjes te horen. In één verhaaltje hebben ze bijvoorbeeld mooie nieuwe kleren aan, als opeens een vriendje een blikje Cola onhandig openmaakt, waardoor er Cola over de kleren morst."

Vervolgens vroeg ze de proefpersonen hoe boos ze zich daarover zouden voelen en hoe ze die boosheid zouden uiten. Hoewel bleek dat autochtone en Marokkaans- Nederlandse kinderen even boos zouden zijn, zouden autochtone kinderen hun boze gevoelens vaker directer uiten dan hun Marokkaans-Nederlandse leeftijdsgenootjes.

Ook werd hun gevraagd of het incident invloed zou hebben op de vriendschap. Bij autochtone kinderen die hun boosheid op een directe manier zouden laten blijken, had dit geen invloed op de vriendschap. Bij de – relatief kleine groep – allochtone kinderen die op deze manier hun boosheid zouden uiten, had dit wel invloed: zij beschouwden de vriendschap dan vaker als voorbij.

Cola morsen op de nieuwe kleren van een vriend of vriendin is niet handig. In het onderzoek van Novin werden Nederlandse kinderen boos, terwijl Marokkaans-Nederlandse leeftijdsgenoten de klungel dan niet meer als vriend zagen. Foto: Coscurro

Boos

Haar nieuwe onderzoek gaat ze uitvoeren bij jongeren van middelbareschoolleeftijd. Ook nu wil ze weten hoe boosheid gecommuniceerd wordt. Ze gaat nu echter niet alleen boosheid bij vrienden onderzoeken, maar ook boosheid als onbekende jongeren een ongelukje veroorzaken. “Bij allochtonen is het van belang dat de verhoudingen binnen de eigen groep goed worden gehouden. Die scheiding tussen de outgroup en de ingroup is bij autochtonen minder groot.”

Ze verwacht daarom dat de boze reacties van Marokkaans/Nederlandse jongeren op vreemden, meer zullen lijken op de manier waarop autochtonen reageren. Behalve het uiten van emoties, gaat Novin ook onderzoeken hoe allochtonen innerlijk met boosheid omgaan. Gaan ze bijvoorbeeld piekeren, of zijn ze geneigd met iemand te praten over de boosheid?

Je kunt je gevoelens uiten, maar ook erover praten of piekeren. Al die strategieën hebben andere gevolgen voor hoe je je daarna voelt.

Uiten, piekeren of praten

Daarnaast wil ze bekijken welke oplossingen welke gevolgen hebben. “In mijn onderzoek neem ik allerlei indicaties voor psychologisch functioneren mee, zoals een depressie- of angstvragenlijst. Ook ga ik het sociaal functioneren meten: zijn jongeren bijvoorbeeld geneigd zich af te zonderen of juist om anderen te helpen. En leidt het piekeren of de behulpzaamheid tot meer depressie of gaat het er niet mee samen?”

In eerste instantie gaat ze naar gemiddelden kijken, maar zal zeker ook onderzoeken of er verschillende groepen te onderscheiden zijn. Het idee heerst immers dat allochtonen zich ofwel erg aanpassen (assimilatie) of zich sterk tegen hun tweede cultuur – de cultuur van het land waarin ze wonen – afzetten.

Veel wetenschappers denken dat je als Nederlander met een Marokkaanse achtergrond twee keuzes hebt: je afzetten tegen de Nederlandse cultuur of je helemaal aanpassen. Maar is dat wel zo? Novin gaat het met haar subsidiegeld uitzoeken.

Leven in twee culturen

Dat haar onderzoek relevant is, hoeft waarschijnlijk geen betoog. Dat zal een reden zijn waarom ze de subsidie heeft gekregen. Maar het onderzoek is ook onderzoektechnisch vernieuwend. Vooral nieuw is dat er wordt gekeken naar individuen die in twee culturen leven. Veel ander onderzoek is crosscultureel, dan wordt gekeken hoe Amerikanen in Amerika reageren en Japanners in Japan.

En dit zou weer tot nieuwe inzichten kunnen leiden. Novin: “Het zou kunnen dat Marokkaans-Nederlandse jongeren hun boosheid over het algemeen minder vaak laten zien. Maar een kleine groep die dat wel doet, voelt zich misschien wel gesterkt door de normen die daar in Nederland over heersen. Alleen schieten ze erin door, omdat ze de Nederlandse norm nog niet goed geïnternaliseerd hebben.”

Dit artikel is een publicatie van De Psycholoog.
© De Psycholoog, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 september 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.