Je leest:

In de greep van de sabeltandkat

In de greep van de sabeltandkat

Auteur: | 10 januari 2012

De enorme hoektanden springen meteen in het oog. Toch zijn deze tanden niet het wapen waarmee sabeltandkatten een prooi overmeesterden. Wat gebruikte de sabeltandkat dan wel?

Smilodon head wallace63
De sabeltandtijger, Smilodon.
Wallace63

Gelukkig komen we ze niet meer tegen in het bos of op de vlakte. Sabeltandkatten, waaronder de sabeltandtijger, zijn uitgestorven sinds 11.000 jaar geleden. Hun lange hoektanden zien er vervaarlijk uit, maar zijn ook kwetsbaar. Uit nieuw onderzoek van Julie Meachen-Samuels (National Evolutionary Synthesis Center, V.S.) blijkt dat hoe groter de hoektanden, hoe sterker de voorpoten waren om de hoektanden te beschermen.

Broze hoektanden

Zo op het oog zien de hoektanden er als het wapen van de sabeltandkatten uit de families Felidae, Nimravidae (uitgestorven) en de Barbourofelidae (uitgestorven) uit, maar schijn bedriegt. De hoektanden zijn vrij broos, zeker als er een plotselinge slag van opzij op komt door een zich verdedigende prooi of als de tanden in contact komen met bot tijdens een beet. Dit komt omdat deze hoektanden niet rond zijn in doorsnede, zoals bij tegenwoordige leden van de kattenfamilie (Felidae), maar vaak ovaal zijn. Pas als de prooi zich niet meer kon verdedigen, kwamen de enorme hoektanden in actie: de luchtpijp en de bloedtoevoer werden ernstige schade toegebracht.

Wat gebruikten de sabeltandkatten dan wel om hun prooien aan te vallen? In onderzoek uit 2010, ook van Meachen-Samuels, bleek dat de voorpoten sterker zijn dan die van tegenwoordige Felidae, die de voorpoten én kaken gebruiken om hun prooi te overmeesteren. De voorpoten van sabeltandkatten werden echter eerst gebruikt om de prooi te overmeesteren en vast te pinnen op de grond. Daarna kwamen de tanden in actie. Overigens zijn de voorpoten van sabeltandkatten ook sterker dan de achterpoten, aldus een ander onderzoek uit 2010.

800px barbourofelis loveorum dallas krentzel
Zie het robuuste opperarmbeen van een soort uit de Barbourofelidae familie: Barbourofelis loveorum.
Dallas Krentzel

Metingen

Meachen-Samuels was duidelijk nog niet klaar met deze sabeltandkatten gezien het nieuwe artikel in Paleobiology. Ze mat het opperarmbeen (humerus_), het spaakbeen (radius_), de ellepijp (ulna) en de middenhandsbeenderen (metacarpalia) van dertien nu levende soorten van de kattenfamilie, de uitgestorven Amerikaanse leeuw (ook van de Felidae), acht soorten sabeltandkatten van de Felidae, vijf soorten van de Nimravidae en één soort van de Barbourofelidae. Dit deed ze om ook de sabeltandkatten van de uitgestorven families Nimravidae en Barbourofelidae, die tot dan toe vaak over het hoofd waren gezien, mee te nemen in de studie, maar ook om te kijken of er een verband is tussen de lengte van de hoektanden en de sterkte van de voorpoten.

Noordzee

Ook in Nederland kwam de sabeltandkat voor. In 2003 publiceerde Jelle Reumer (Universiteit Utrecht en Natuurhistorisch Museum Rotterdam) over de jongste sabeltandkat uit Europa met 28.000 jaar. De onderkaak was opgevist uit de Noordzee bij Nederland en bleek veel jonger dan de tot dan toe bekende jongste sabeltandkat van 300.000 jaar.

Voorpoten

De breedte van de klauw bij de middenhandsbeenderen bleek bijzonder wijd te zijn, vooral in de Nimravidae. Dit is handig voor het klimmen in bomen en voor het aanvallen van een prooi. Wat dat betreft bevestigt dit het eerder gevonden resultaat van sterke voorpoten. Vernieuwend is dat de sabeltandkatten met de langste tanden de sterkste voorpoten hebben. Deze katten vielen hun prooi aan verstopt vanuit een hinderlaag.

Op sommige plaatsen in de V.S. zoals in de staten Florida, Idaho, Californië, Nebraska en South Dakota zijn diverse sabeltandkatten gevonden die tegelijkertijd leefden. Ze verschillen echter in de lengte van de hoektanden en de sterkte van de voorpoten. Deze jagers hadden het daarom voorzien op iets andere prooidieren en konden dus in hetzelfde ecosysteem overleven.

Bronnen:

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 januari 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.