Je leest:

IJsklomp of tiende planeet?

IJsklomp of tiende planeet?

Auteur: | 15 maart 2004

Een onderzoek van de nachthemel, uitgevoerd aan het Mount Palomar Observatorium in Californië, heeft een broertje van Pluto opgespoord. De ijsmassa is bijna even zwaar als Pluto. Maar is het de tiende planeet of niet?

De nieuwe massa, voorlopig Sedna genoemd naar de eskimogodin van de zee, werd al in november ontdekt door het Mount Palomar Observatorium in Californië. Dr. Michael Brown van het California Institute of Technology en zijn team deden vervolgens extra metingen met de nieuwe Spitzer Space Telescope, na de Hubble-telescoop hét paradepaardje van NASA. Sedna wordt een klein beetje verwarmd door zonlicht en zendt daardoor infraroodstraling uit. Brown en zijn team maten de helderheid van die straling om zo de massa en afstand van Sedna te schatten.

Sedna is niet zichtbaar met het blote oog. De Spitzer Space Telescope maakte deze afbeelding in het infrarood. Sedna is ongeveer zo zwaar als Pluto – lichter dan onze eigen maan. bron: NASA

Sedna draait in een ellipsbaan om de zon. Die baan voert haar van ‘slechts’ 90 AU (de afstand tussen de aarde en de zon) naar meer dan 850 AU. De nieuwe massa heeft een doorsnede tussen de 1180 en 2360 km. Pluto is ongeveer 2300 km. in doorsnede. Sedna is verder opvallend rood – in ons zonnestelsel is alleen Mars is roder – en weerkaatst veel licht voor zo’n klein voorwerp.

Sedna is één van de massa’s in de zogenaamde Kuipergordel, een ring van ijzige steenklompen die buiten de baan van Neptunus rondzwerven. De nieuweling is dan ook niet de eerste kandidaat voor de plaats van tiende planeet, maar voorlopig wel de overtuigendste. Voorlopers Varuna (ontdekt in 2000) en Quaoar (2002) zijn kleiner en hebben een onregelmatige baanbeweging, terwijl Sedna een ongestoorde ellipsbaan beschrijft.

De baan van Sedna op schaal. Sedna is nu ‘vlakbij’ de zon en aarde: maar 90 AU (Astronomical Unit – de afstand tussen aarde en zon) ver. Sedna beschrijft een uitgerekte ellipsbaan die haar tot zo’n 850 AU van de zon brengt. Een complete omloop duurt 10.500 jaar! _bron: dr. M. Brown, Caltech

Klik op de afbeelding voor meer beelden van Sedna’s baan om de zon._

Planeet of niet?

Wat is een planeet? Zelfs de Internationale Astronomische Unie, die onder meer verantwoordelijk is voor de naamgeving van massa’s in een baan om de zon, heeft daar geen duidelijk standpunt over. Onze zon heeft minstens acht planeten: Mercurius, Venus, de Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Brown zelf hanteert de volgende definitie: een massa is pas een planeet als zij zwaarder is dan alle andere massa’s in haar omloopbaan samen. De acht planeten hierboven voldoen daar makkelijk aan, maar Pluto en Sedna niet: het zijn dan ook geen planeten maar planetoiden, zegt Brown.

De negen planeten van ons zonnestelsel: Mercurius, Venus, de Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus en Pluto.

Pluto heeft een onzekere status: hij is kleiner dan de aardse maan en beweegt door de buitenwijken van het zonnestelsel in een baan die die van Neptunus snijdt en schuin staat op de baan van de overige planeten: 17 graden maar liefst. Pluto wordt meestal als negende planeet van het zonnestelsel gezien, maar sommige sterrenkundigen vinden dat onterecht. Er zijn buiten de baan van Neptunus wel meer klompen ijs en steen, die samen de Kuipergordel vormen. Pluto is, zeggen zij, alleen maar de grootste en dichtstbijzijnde van die gordel.

Grote massa’s buiten Pluto’s baan

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 maart 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.