Je leest:

IJskappen smelten tweemaal zo langzaam

IJskappen smelten tweemaal zo langzaam

Auteur: | 7 september 2010

De ijskappen op Groenland en West-Antarctica smelten minder snel dan aanvankelijk gedacht. Nederlandse wetenschappers en hun buitenlandse collega’s ontdekten dit toen ze de ijsmassaveranderingen bepaalden door tegelijkertijd ook rekening te houden met bodembewegingen.

Dat de ijskappen smelten lijkt zeker en de snelheid van de smelt is van enorm belang voor de landen die aan de kust liggen. Snelle smelt betekent immers minder tijd om voorbereidingen te treffen, als het betreffende land daar tenminste al geld voor heeft. Juist deze snelheid is een groot punt van discussie in de wetenschap. Nieuw onderzoek van de Nederlanders Bert Vermeersen (TU Delft) en Hugo Schotman (TU Delft & SRON), samen met collega’s van het Californisch Instituut voor Technologie, vertelt dat de zeespiegel door langzamere smelt van de Groenlandse en West-Antarctische ijskappen minder snel stijgt dan gedacht. Het nieuws is te lezen in het vakblad Nature Geoscience.

Nunataks: bergen die boven het ijs uitsteken. In dit geval aan de oostkust van Groenland.
Michael Haferkamp

Bodembewegingen

De dikteverandering van een ijskap kan gemeten worden door satellieten de gemiddelde hoogte van bijvoorbeeld de Groenlandse ijskap te laten bepalen in de loop van de tijd. De aanname daarbij is echter dat de bodem zelf niet van hoogte verandert, anders kloppen de schattingen niet.

Deze aanname blijkt echter iets te simpel, want bodembewegingen spelen wel degelijk ook een grote rol. Bert Vermeersen: “In het algemeen kunnen dat er een hoop zijn, waaronder die gerelateerd aan tektoniek en mantelconvectie, maar ik vermoed dat huidige, Laat-Pleistocene en Holocene ijsmassaveranderingen wel de belangrijkste zullen zijn.” De bodembewegingen door ijsmassaveranderingen, isostasie genaamd, hebben op hun beurt weer invloed op het zwaartekrachtsveld.

Schattingen over de isostatische bodembewegingen, die ook in Nederland plaatsvinden, waren tot nu gebaseerd op modellen die een bepaalde bodembeweging aannamen. Vermeersen en collega’s schatten nu zowel de ijsmassaveranderingen als de isostatische bodembewegingen, tegelijkertijd. En dat is nauwkeuriger.

De veranderingen in hoogte van de ijsmassa’s op Groenland en Antarctica in meters per jaar volgens een onderzoek gepubliceerd in 2009, op basis van GPS metingen alleen.
Hamish Pritchard

Langzamer

De resultaten zijn spectaculair. Over de periode van april 2002 tot december 2008 komt de smelt voor Groenland uit op 104 ± 23 Gigaton (Gt) per jaar en voor West-Antarctica op jaarlijks 64 ± 32 Gt. Dat is ongeveer de helft van de eerdere schattingen. Maar wat zijn hiervan de gevolgen voor de wereldwijde zeespiegelstijging? Onderzoek gepubliceerd in 2007 liet zien dat de zeespiegel in 2006 steeg met 0,8 mm door smelt van deze twee ijskappen. Met de resultaten van de studie van Vermeersen en Schotman in het achterhoofd betekent dit dat de werkelijke zeespiegelstijging door deze twee ijskappen alleen slechts 0,4 mm per jaar is.

Ander opvallend punt uit de studie is dat de bodem van Groenland juist daalt in plaats van naar boven komt, zoals wellicht te verwachten is als gevolg van de smelt van ijs na het laatste glaciaal. Volgens Vermeersen heeft dat vooral te maken met een veel grotere ijskap op het Noord-Amerikaanse continent. Die is gesmolten waardoor de bodem nu flink opveert. Aan de randen van deze vroegere ijskap daalt de bodem echter, zoals ook in Groenland. Ook in Nederland daalt de bodem. In dit geval is de smelt van de ijskap op Scandinavië de schuldige.

De gegevens zijn bruikbaar voor het volgende IPCC rapport. “Lijkt mij wel, het is in Nature Geoscience gepubliceerd en door velen reeds gereviewd. Beslist geen secundaire literatuur dus, alhoewel ik de eerste ben die zal stellen dat de komende jaren moet blijken of de resultaten stand zullen houden; als er onder andere meer GPS-waarnemingen en geologische zeespiegelwaarnemingen rond Groenland beschikbaar komen,” aldus Vermeersen.

De volgende stap weet Vermeersen ook al: “Er is nu maar een ding dat écht telt: meer constraints op (nauwkeurigheid over, red.) de verticale bewegingen van de Groenlandse aardkorst. En dat moet voornamelijk van GPS-waarnemingen en van veldwerk (onderzoek naar geologische zeespiegelcurves) komen. Aan beide wordt momenteel door een aantal groepen gewerkt.”

Bronnen:

Wu et al., Simultaneous estimation of global present-day water transport and glacial isostatic adjustment Nature Geoscience 3 (2010) 642-646 Bromwich & Nicolas, Ice-sheet uncertainty Nature Geoscience 3 (2010) 596-597

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 september 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.