Je leest:

Huygens lijkt wel in Nederland geland

Huygens lijkt wel in Nederland geland

Auteur: | 21 januari 2005

Een week na Huygens’ succesvolle landing op Titan presenteerden ESA’s onderzoekers hun eerste conclusies. Voor Nederlanders klinkt het akelig bekend: er is regen, wind en een hoog vloeistofpeil in de bodem.

Dr. Martin Tomasko is leider van het team dat data uit de Descent Imager Spectral Radiometer verwerkt. Dat apparaat maakte afbeeldingen van Titan’s oppervlak tijdens Huygens’ afdaling aan parachutes. Wie die afbeeldingen ziet, kan niet aan de indruk ontkomen: hier zie je rivieren en zeeën door het landschap kronkelen. Tijdens de persconferentie van 21 januari wees Tomasko de kliffen en kronkelende rivierbeddingen aan die door de stromende vloeistof zijn uitgeslepen.

“We zien hier bewijs van allerlei bekende processen zoals regen, erosie en windslijtage, maar wel veroorzaakt door heel andere stoffen dan op aarde”, gaf hij aan. De vaste grond bestaat uit stijf bevroren water en steen, de vloeistof die over het oppervlak van 180 graden onder nul stroomt is methaan – aardgas dus.

Samengestelde panoramafoto van het Titan-oppervlak, gemaakt door de Huygens-sonde. De donkere gebieden zijn lager gelegen en bevatten smog dat door vloeibare methaanregens en –stromen wordt meegenomen en in de beddingen achterblijft. bron: ESA / NASA / JPL / University of ArizonaKlik op de afbeelding voor een grotere versie.

Huygens’ massa-spectrograaf liet het onweerlegbaar zien: Titan wordt overspoeld door vloeibaar aardgas. Dat methaan valt als regen uit de wolken, stroomt door rivieren en zeeën en doordrenkt de bodem. Dat het ontvlambare materiaal niet ontbrandt, komt door het gebrek aan zuurstof in de Titan. De grootste bron van zuurstof is water, maar dat is allemaal bevroren.

De chemische sensor pikte even na de landing zelfs een verhoging van het methaangehalte in de atmosfeer op. Dat komt waarschijnlijk doordat Huygens tijdens de landing een stuk warmer was dan zijn omgeving: 25 graden boven nul tegen de 180 graden onder nul van Titan zelf. Door die warmte verdampte methaan uit de bodem, wat de sonde vervolgens op kon pikken.

Op deze foto is een heldere rechte lijn te zien: waarschijnlijk de rivierbedding van een methaanstroom. In het landschap zijn ook kleinere stroomstelsels zichtbaar, die volgens onderzoekers wijzen op stroompjes methaan die zich uit natuurlijke bronnen verspreiden. bron: ESA / NASA / JPL / University of Arizona

Volgens ESA’s experts bestaan de donkere plekken op de luchtfoto’s uit smog. Dat ontstaat als het methaan in de atmosfeer chemische reacties ondergaat. Het materiaal wast vervolgens met de methaanregens mee en slaat neer in de rivierbeddingen, meren en zeeën. Al het gevormde smog neemt natuurlijk methaan weg uit de atmosfeer, dus is er volgens de wetenschappers een continue aanvoer van aardgas nodig om het methaanpeil constant te houden. De aard van die bron is nog onbekend en het wetenschappelijke team denkt dan ook nog maanden bezig te zijn de data te analyseren.

Rotsen op Titan. De stenen zijn volgens experts afgerond door stromend methaan. Uit de manier waarop ze over het landschap zijn verdeeld denken de wetenschappers die Huygens’ gegevens analyseren af te leiden dat de rotsen zijn achtergelaten door een methaanstroom. bron: ESA

Leefbaar Titan

Ooit wordt Titan misschien nog eens bewoonbaar. Het lijkt misschien nog niet veel met die 180 graden onder nul en rivieren van methaan. Dat komt onder andere door het gebrek aan kooldioxide in de atmosfeer. Door dat broeikasgas blijft binnenkomende energie van de zon in de atmosfeer gevangen zoals op aarde en op Venus. Titan heeft nauwelijks kooldioxide in de atmosfeer. Het gas wordt onder andere gevormd als reactieproduct van methaan en water, maar op Titan verloopt dat proces niet omdat al het waterijs diep in de bodem is gevangen. Dat hoeft niet zo te blijven.

Over zo’n vijf miljard jaar raakt de zon namelijk door haar waterstof heen en gaat ze uitzetten. Dit stadium in de ontwikkeling van sterren heet niet voor niets ‘rode reus’: Mercurius, Venus en onze aarde worden allemaal verzwolgen door onze ster. Titan komt dichter bij het zonneoppervlak te liggen en warmt op. Daarbij smelt een deel van het waterijs in de bodem en kan zich kooldioxide gaan vormen. Als dat proces eenmaal op gang komt, gaat Titan’s atmosfeer vanzelf meer warmte vasthouden en uiteindelijk zal de maan zelfs een damkring gevuld met zuurstof, stikstof, kooldioxide en waterdamp kennen. Echt levensvatbaar wordt de maan er niet door; het rode reuzenstadium van de zon duurt waarschijnlijk te kort om complex leven te laten ontstaan.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 januari 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.