Je leest:

Huidkanker kan zichzelf vernietigen

Huidkanker kan zichzelf vernietigen

Auteur: | 5 augustus 2009

Een melanoom (agressieve vorm van huidkanker) is vaak resistent tegen allerlei kankerbehandelingen en daardoor erg moeilijk aan te pakken. Wetenschappers van het Spaanse Nationale Kanker Centrum hebben nu een stofje gevonden dat ervoor zorgt dat de kankercellen zichzelf vernietigen. Muizen die het stofje kregen toegediend hadden aanzienlijk minder last van huidkanker.

Veel in de zon zitten en daarbij regelmatig verbranden is slecht voor je huid. Op die manier kan een agressieve vorm van huidkanker (melanoom) ontstaan. En zo’n melanoom is heel moeilijk te behandelen. De tumor zaait vaak snel uit naar andere organen en bovendien zijn cellen van een melanoom erg ongevoelig voor kankerbehandelingen als chemotherapie en immunotherapie. De gemiddelde overlevingsduur van patiënten met een onbehandelbare vorm van huidkanker is dan ook minder dan tien maanden.

’s Zomers veel op het strand liggen zonder bescherming tegen de zon kan huidkanker veroorzaken. Melanoom is een agressieve en moeilijk te behandelen vorm van huidkanker.
Julien Narboux, Wikimedia Commons

Onverwachte zwakte

Er wordt veel onderzoek gedaan naar moleculaire mechanismen die de resistentie van melanomen kunnen verklaren. De cellen blijken complexe genetische aanpassingen te bezitten, waardoor het erg moeilijk is om ze te vernietigen. Het is Spaanse wetenschappers nu gelukt om een onverwachte zwakte in deze verdediging te ontdekken. Net als de meeste dierlijke cellen zijn cellen van een melanoom als de dood voor dubbelstrengs RNA. De cellen associëren deze vorm van RNA met virussen en zetten daardoor een reactie in gang waarbij zij zichzelf vernietigen.

Nu we weten dat cellen van een melanoom zo sterk reageren op dubbelstrengs RNA, kunnen we daar misbruik van maken. Er bestaan synthetische stoffen die dubbelstrengs RNA imiteren. Een voorbeeld hiervan is pIC. Wanneer pIC terecht komt in het cytoplasma van kankercellen zetten deze een afweerreactie in gang die uiteindelijk leidt tot celdood. Voor de werkzaamheid van pIC is transport naar het cytoplasma kritiek, maar het stofje kan dit zelf niet regelen. Daarom moet pIC worden ingebracht in combinatie met een drager, waardoor een complex ontstaat.

Klaar voor de behandelkamer?

De Spanjaarden hebben de werking van hun pIC-dragercomplex vervolgens getest in verschillende muismodellen. Bij muizen met huidkanker en een gezond afweersysteem werkt het complex prima. Bij de meeste patiënten met een melanoom is het afweersysteem echter verzwakt. Toch hebben ook muizen met een onderdrukte afweer duidelijk baat bij het effect van pIC. Tijdens de experimenten bemerkten de onderzoekers geen bijwerkingen bij de muizen. Betekent dit dat pIC snel klaar is voor gebruik in de behandelkamer?

Kenmerken van een melanoom zijn: asymmetrie, een ongelijke omlijning, kleurverschil en veranderingen in omvang. Vergelijk de afbeeldingen van huidkanker (boven) maar eens met die van normale moedervlekken (onder).
National Cancer Institute, Wikimedia Commons

De Spaanse wetenschappers verwachten van niet. Er is nog veel onderzoek nodig voordat er toepassingen bij mensen mogelijk zijn. We weten bijvoorbeeld niet op pIC in menselijke cellen precies hetzelfde effect heeft als bij de muis. Ook is niet bekend of de stof zich kan beperken tot kankercellen of ook in gezonde lichaamscellen een reactie op gang brengt. Als dergelijke feiten boven water komen, kunnen we bepalen of pIC geschikt is voor het ontwikkelen van nieuwe kankermedicijnen.

Bronnen

Targeted activation of innate immunity for therapeutic induction of autophagy and apoptosis in melanoma cells (Damià Tormo e.a.), Cancer Cell, 4 augustus 2009

Zie ook

Kanker (Kennislinkdossier) Schaduwkanten van de zon (Kennislinkartikel van Cicero) In het zonnetje (Kennislinkartikel van Cicero) Eindelijk DNA-test voor risicogroep melanoom (Kennislinkartikel van Cicero)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 augustus 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.