Je leest:

Hubble: stuur mensen

Hubble: stuur mensen

Auteur: | 16 december 2004

De Hubble-telescoop is hard aan onderhoud toe en NASA moet daarvoor geen robots maar mensen sturen. Dat zegt een commissie van de Amerikaanse National Academies in een pas verschenen rapport.

Net als iedere machine moet een telescoop onderhouden worden. Al lastig genoeg als het ding bovenop een berg staat, maar hoe geef je een satelliet in een omloopbaan een onderhoudsbeurt? NASA wil de Hubble-telescoop, hét icoon van de astronomie, met een robotmissie oplappen. Louis Lanzerotti, voorzitter van een speciale commissie van de Amerikaanse National Academies, vindt dat een slecht idee. Stuur mensen, geen machines, is zijn advies aan de NASA.

“Een robotmissie is alleen bruikbaar om de Hubble veilig uit zijn omloopbaan te halen”, zei Lanzerotti tegen Nature. Ingewikkelder zaken zoals vervangen van defecte apparatuur en de installatie van nieuwe camera’s kun je het beste aan mensen overlaten. De afgelaste vierde servicemissie met de Space Shuttle komt er misschien tóch.

De Hubble Space Telescope werd gelanceerd in 1990 en is 14 jaar later nog steeds een observatorium van wereldklasse. Dat komt, doordat Hubble via servicemissies met de Space Shuttles telkens is voorzien van de nieuwste apparatuur. Na het ongeluk van de Space Shuttle Columbia in februari 2003 staan de shuttles aan de grond. Door de Amerikaanse plannen om binnen een paar decennia bases op de maan en Mars te zetten is er ook minder NASA-budget voor onderhoudsmissies. Ondertussen kampt Hubble met haperende gyroscopen. bron: NASAKlik op de afbeelding voor een desktop-versie.

In haar rapport van 8 december bepleit Lanzerotti’s commissie een bemande ruimtevlucht om de oude telescoop van nieuwe onderdelen te voorzien: mensen kunnen nou eenmaal beter met onverwachte problemen omgaan dan een robot. Die doken in drie van de vier voorgaande service-missies op. Ook kan een bemande servicevlucht sneller van start gaan dan een robotmissie: Lanzerotti en collega’s schatten dat het zo’n drie jaar duurt om een geautomatiseerde service-missie te ontwerpen en te testen. Tegen de tijd dat de robot klaar is, is Hubble volgens de commissie te ver afgetakeld om nog te repareren.

Tegen de veroudering

Wie Hubble ook gaat repareren, het is een flinke klus. Het grootste probleem zijn de haperende gyroscopen, de apparaten die Hubble’s stand in de ruimte meten en waardoor de telescoop precies op een stukje hemel kan mikken. Hubble heeft er in totaal zes aan boord, maar twee daarvan werken sinds 1999 niet meer. Als er nóg een gyroscoop uitvalt, is Hubble niet meer fatsoenlijk op interessante gebieden te richten. Haarscherpe waarnemingen zijn daarmee meteen voorbij. Naast de gyroscopen moet het reparatieteam ook Hubble’s accu’s vervangen.

Een van Hubble’s Rate Sensor Units, de gyroscopen die de stand in de ruimte meten. bron: NASA / STScIKlik op de afbeelding voor een opengewerkte versie.

De servicemissies zijn méér dan alleen oplapbeurten: elke missie weer krijgt Hubble nieuwe instrumenten om verouderde modellen te vervangen. Op die manier is de telescoop sinds zijn lancering in 1990 continu up-to-date gebleven. Tijdens dervicemissie 4 had Hubble bijvoorbeeld de derde versie van zijn Wide Field Camera’s (voor infrarood, zichtbaar en ultraviolet licht) en de Cosmic Origins Spectograph tot zijn beschikking gekregen.

Na het ongeluk van de space shuttle Columbia in februari 2003 lastte NASA alle shuttle-vluchten af: Russische Soyoez-vluchten zijn nu de enige levenslijn naar het ruimtestation ISS en de Hubble-telescoop moet het zonder verder onderhoud stellen. Ironisch, want Columbia was ook de shuttle die missie 3b (de derde upgrade van Hubble werd in twee delen gesplitst) uitvoerde. NASA heeft na het ongeluk strengere veiligheidseisen aan shuttlevluchten geformuleerd, zoals de mogelijkheid om in de ruimte reparaties uit te voeren. Bij het ongeluk, veroorzaakt doordat een stuk isolatieschuim hittewerende tegels wegsloeg, kwamen zeven astronauten om het leven. Het was – na de Challenger-ramp in 1986 – de tweede keer dat een space shuttle verongelukte.

Door plannen van de Amerikaanse president Bush om in de komende decennia bases op de maan en Mars te zetten, heeft NASA in haar budget moeten schuiven. Ontwikkeling van een reparatiekit voor de shuttles heeft daarin geen prioriteit: er wordt nu juist geld gestoken in de ontwikkeling van een nieuwe generatie ruimtevaartuigen. De shuttlevloot wordt volgens de plannen in 2010 uit de vaart genomen.

NASA-topman O’Keefe gaf aanvankelijk aan de Hubble-telescoop helemaal niet meer te willen onderhouden, maar aanhoudende protesten uit de wetenschappelijke wereld leidden tot plannen voor robot-missies en de mogelijkheid dat er tóch een nieuwe shuttle naar het werkpaard van de astronomie afreist.

De Deep Field opname uit 1998 is een van Hubble’s bekendste afbeeldingen. Twee weken lang tuurde Hubble naar een ogenschijnlijk leeg stukje hemel. Door de lange opnametijd werden honderden ver verwijderde (en dus lichtwakke) sterrenstelsels zichtbaar. Na Hubble’s voorzet onderzochten tientallen onderzoeksgroepen de verre stelsels. Sterrenkundigen hopen eruit te leren hoe sterrenstelsels ontstonden in het vroege heelal. bron: NASA / STScIKlik op de afbeelding voor een grotere versie.

Risico

Hoewel NASA sinds de Columbia-ramp aangaf dat een vierde servicemissie te gevaarlijk zou zijn, geeft Lanzerotti in zijn rapport aan dat het risico niet groter is dan bij een bezoek aan het ISS. Daarvan zijn er tot 2010 nog 28 gepland. Met zijn rapport gaat Lanzerotti’s commissie lijnrecht in tegen NASA’s plannen voor de Hubble. NASA-woordvoerder Robert Mirelson in Nature: “het rapport is een doordachte analyse en we waarderen het dan ook.” Hij voegde toe dat NASA bemande en onbemande vluchten blijft onderzoeken en begin 2005 een keuze zal maken.

Space Shuttle Columbia

New Space Vision

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 december 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.