Je leest:

Honingbij aan de cocaïne

Honingbij aan de cocaïne

Auteur: | 23 december 2008

Ook honingbijen kunnen verslaafd raken aan cocaïne. Zij reageren dan overgevoelig op een beloning in de vorm van nectar of pollen. Bijen, die een aantal dagen achter elkaar van de drugs snoepten, kregen daarna zelfs last van ontwenningsverschijnselen. De entomologen die de bijenstudie uitvoerden publiceren de resultaten deze week in vakblad Journal of Experimental Biology. Zij hopen met hun onderzoek uiteindelijk meer te weten te komen over de signaalroute in de hersenen van mensen die verslaafd zijn aan cocaïne.

Cocaïne staat tegenwoordig vooral bekend als genotsmiddel, maar zo is de stof oorspronkelijk natuurlijk niet ontstaan. Cocaïne is een zeer sterke gifstof die door de cacaostruik geproduceerd wordt om zichzelf te beschermen tegen allerlei knabbelende insecten. Bij mensen is de drug in hoge concentraties dodelijk, maar in lage concentraties activeert cocaïne de beloningscentra in onze hersenen. Ook rondtrekkende honingbijen laten hun gedrag sterk beïnvloeden door beloningen. Sterker nog, het gedrag van bijen wordt gestuurd door dezelfde hersengebieden die mensen gevoelig maken voor cocaïneverslaving. Zou het zo kunnen zijn dat rondtrekkende honingbijen ook gevoelig zijn voor de verlokkingen van cocaïne?

Bij met ontwenningsverschijnselen

Om deze vraag te beantwoorden, bekeken Amerikaanse en Australische entomologen naar één van de bekendste vormen van bijengedrag; de waggeldans. Bijen die voedsel zoeken voeren deze dans uit bij terugkomst in de bijenkorf, maar alleen wanneer het voedsel dat zij gevonden hebben van zeer hoge kwaliteit is of wanneer het thuisfront heel erg omhoog zit met de voedselvoorraden. De waggeldans geeft de overige bijen in de korf instructies over de exacte locatie van het voedsel. De entomologen gebruikten voor hun onderzoek een suikeroplossing, wel of niet verreikt met cocaïne. Een suikeroplossing op zich is voor bijen geen bijzondere beloning, maar wat voor effect hebben de drugs?

Honingbijen aan de suikeroplossing. Sommige bijen krijgen via het spuitje ook cocaïne binnen, anderen drinken puur suiker. De gekleurde stippen op het lijf van een aantal bijen, gebruiken de onderzoekers voor herkenning. Foto: Andrew Barron

Bijen die regelmatig bij de suikeroplossing met cocaïne terecht komen, dansen meer dan bijen die alleen suiker ophalen. Dit dansen gebeurt niet op rare tijdstippen of op andere plekken dan normaal en ook de informatie die in zo’n bijendans verwerkt zit, blijft na het nuttigen van cocaïne intact. Bijen zien een suikeroplossing met toegevoegde cocaïne dus werkelijk als een betere beloning dan ‘kale’ suiker. Betekent dit dat bijen ook echt verslaafd kunnen raken aan drugs en last krijgen van ontwenningsverschijnselen wanneer de beloning wegvalt?

Om hier zekerheid over te krijgen, werden alle bijen getest met een taak. Zij moesten het verschil leren tussen vanillegeur en citroengeur. Het uitvoeren van deze taak, kostte verslaafde bijen geen moeite zolang zij hun drugs kregen. Wanneer beloning in de vorm van cocaïne uitbleef, lukte het de bijen niet meer om onderscheid tussen beide geuren te maken. De complete bijenstudie laat zien dat honingbijen even gevoelig zijn voor de verlokkingen van cocaïne als wij mensen. De entomologen menen dan ook dat de bij een goed model kan vormen om drugsverslaving in mensen verder te onderzoeken. In de komende jaren gaan zij onder andere kijken naar de geactiveerde signaalroute in de hersenen van verslaafde bijen en mensen.

Bronnen:

Effects of cocaine on honey bee dance behaviour (Andrew Barron, Ryszard Maleszka, Paul Helliwell en Gene Robinson), Journal of Experimental Biology, december 2008

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 23 december 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.