Je leest:

Hoezo is biodiversiteit belangrijk?

Hoezo is biodiversiteit belangrijk?

Gastcolumn door bioloog Gerrit Heil

Auteur: | 27 oktober 2010

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over het leven in de wetenschap of de wetenschap achter ons dagelijks leven. Deze week: de Utrechtse bioloog Gerrit Heil vraagt zich af wel duidelijk is wat biodiversiteit precies betekent.

Gerrit Heil is bioloog aan de Universiteit van Utrecht.
Universiteit Utrecht

Als ik het woord biodiversiteit hoor of zie in de krant of andere media wordt mijn nieuwsgierigheid altijd geprikkeld. Biodiversiteit heeft in het politieke en maatschappelijke debat vaak een positieve lading, maar wordt te pas en te onpas gebruikt. Voor de leek is het vaak moeilijk om precies te begrijpen wat er met biodiversiteit bedoeld wordt en waarom het belangrijk is.

De Verenigde Naties hebben dit in de conventie van Rio als volgt gesteld: ‘Biologische diversiteit is de variabiliteit onder levende organismen uit alle bronnen inclusief land-, marine- en andere aquatische ecosystemen en de ecologische netwerken waarvan zij deel uitmaken; hieronder valt ook de diversiteit binnen soorten, tussen soorten en de diversiteit van ecosystemen.’

Jenga

Een andere, meer wetenschappelijke uitleg van het belang van biodiversiteit is nog niet zolang geleden in het serieuze tijdschrift Science gepubliceerd door professor Peter de Ruiter samen met enkele collega’s. Zij nemen als metafoor het spel Jenga, wat ik zelf wel illustratief vind.

Jenga is een spel waar het draait om stabiliteit.
Science

Peter en zijn collega’s beschrijven de functie van ecosystemen en daarmee van biodiversiteit aan de hand van voedselwebben en hoe organismen daarin samenspelen. Zij vergelijken die relaties met het spel Jenga. In dat spel moeten spelers één voor één een spelstuk uit de stapel weghalen en dit er dan weer bovenop leggen totdat de stapel onstabiel wordt en instort. Elk spelstuk dat eruit wordt genomen kan de stapel doen omvallen. Wanneer het stuk op een speciale plek in de stapel wordt teruggeplaatst kan de stabiliteit weer worden hersteld.

Met dit voorbeeld laat Peter de Ruiter zien dat biodiversiteit niet iets statisch is. Ecosystemen zijn open systemen waarin soorten komen en verdwijnen. Wanneer de opbouw verandert, wordt de functionaliteit bedreigd.

Biodiversiteit zegt dus iets over het wel of niet goed functioneren van ecosystemen. Blijft de vraag: waarom is biodiversiteit dan zo belangrijk? Soms hoor je het voorbeeld van onbekende planten als potentiële bronnen voor geneesmiddelen die in de toekomst nog gebruikt kunnen worden. Als de mens biodiversiteit verstoort, bestaat het risico dat deze geneesmiddelen nooit worden gevonden.

Blauwalgen

Een minder vanzelfsprekend maar bekender voorbeeld is algenbloei in de zomer, wanneer het lange tijd warm is geweest.

Wanneer er een bloei van blauwalgen is, dreigt de Jenga-stapel om te vallen. Slechts enkele stenen blijven over en worden dominant: in dit geval de blauwalgen.
Wikimedia Commons

Door de hoge temperaturen in combinatie met een teveel aan voedingstoffen (stikstof en fosfaat, door de mens gedumpt) wordt de groei van onder meer blauwalgen zo sterk gestimuleerd dat andere organismen hierdoor niet meer kunnen overleven. Deze blauwalgen geven stoffen af die ook giftig zijn voor de mens. Bij een blauwalgenbloei wordt daarom een negatief zwemadvies uitgebracht. In het verleden, toen veel minder voedingsstoffen in het water door menselijke oorzaak voorkwamen, kwam dergelijke algenbloei niet voor.

Naarmate de biodiversiteit groter wordt, is het risico op een algenbloei kleiner. Ieder ecosysteem heeft namelijk een kritische balans tussen de hoeveelheid voedingstoffen en het aantal soorten dat van nature voorkomt. Sterke verstoring van deze balans leidt bijna altijd tot dominantie van één soort, omdat deze soort plotseling sneller groeit dan de rest. In Jenga-taal zijn er dan ineens kapotte stukken die niet meer in de stapel passen.

Zie ook

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/biodiversiteit/index.atom?m=of", “max”=>"5", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 oktober 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.