Je leest:

Hoera, we hebben een taalcanon!

Hoera, we hebben een taalcanon!

Maar hoe vindt die zijn weg naar het onderwijs?

Auteur: | 18 december 2012

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. Deze week gaat ‘de taalprof’ in op de vraag hoe de pas verschenen taalcanon zijn weg kan vinden naar het onderwijs. Want dat gaat niet vanzelf.

De taalcanon verscheen in november 2012 bij Meulenhoff, in dezelfde reeks als De bètacanon en De gammacanon. Ruim 50 taalwetenschappers schrijven over wat hen zo boeit aan taal. Behalve een boek is er ook een website waarop alle teksten te vinden zijn: www.taalcanon.nl

Hoera, we hebben een taalcanon! Nu kunnen al die leraren Nederlands hun leerlingen mooi vertellen hoe boeiend en interessant de taalwetenschap is, zodat de taalkundigen weer rustig kunnen slapen en de opleidingen taalwetenschap volstromen met leergierige studenten. Hartstikke goed!

Bovenstaande alinea is geïnspireerd op een Monty Pythonsketch (naar geluidsfragment), waarin een radioprogramma voor kinderen wordt gepersifleerd: “Maar eerst is hier Jackie, die ons komt vertellen hoe je de wereld verlost van alle bekende ziekten. Hallo Jackie!” “Hallo Alan! Nou, eerst moet je een dokter worden en een geweldig medicijn voor iets ontdekken. En dan, als de medische wereld je echt begint op te merken kun je ze mooi vertellen wat ze precies moeten doen om het allemaal helemaal goed te krijgen zodat er nooit meer iemand ziek wordt.” “Bedankt Jackie! Hartstikke goed!”

Taalkunde in de klas

De grap van deze sketch is natuurlijk dat een ongelooflijk complex probleem zogenaamd gesimplificeerd wordt door het in stappen te verdelen waarvan de eerste stap nog net te doen is. Daardoor wordt gemaskeerd dat alle andere stappen op zichzelf al onuitvoerbaar zijn. Iets dergelijks is het geval als je zou nastreven dat de taalcanon in het onderwijs gebruikt gaat worden. Hoewel dat niet met zoveel woorden op de site wordt gesteld, lijkt dat streven toch wel in het achterhoofd van de samenstellers en initiatiefnemers te zitten. Allereerst natuurlijk vanuit het woord canon, dat wijst op een onderwijscontext. Maar in een interview in het tijdschrift Onze Taal merken Marianne Bogaard en Mathilde Jansen ook expliciet op dat ze “hopen dat de canon zijn weg vindt naar het onderwijs”.

Ik denk dat het een illusie is dat de taalcanon, hoe leuk en interessant de artikelen ook zijn, vanzelf zijn weg naar het onderwijs zal vinden. Uit een recente enquête van het Stichting Leerplanontwikkeling Nederland (SLO) onder docenten van de bovenbouw havo en vwo blijkt dat in de schoolexamens maar heel zelden het vakonderdeel taalkunde of taalbeschouwing voorkomt (slechts 12-15% van de ondervraagden rapporteert dat).

De meeste aandacht gaat uit naar het schrijven van een betoog (82-85%), het houden van een voordracht (61-72%) en – verrassend! – literaire ontwikkeling (76-86%). Natuurlijk is ook spelling en grammatica belangrijk (45-55%), maar schrijnend genoeg wordt dat vaak alleen ingezet om de cijfers van het schoolexamen te drukken om de verschillen met het centraal examen niet te zeer te laten oplopen (ik verzin het niet, het staat letterlijk in het rapport opgemerkt).

Vijftig vensters

Een mooie, leesbare verzameling artikelen over de taalwetenschap, en dan maar stilletjes hopen is dus niet voldoende. Taalkundigen kunnen allesbehalve tevreden achteroverleunen. Ze zullen daadwerkelijk met docenten in gesprek moeten raken over de praktijk in de klas. Hoe stel je zo’n onderwerp uit de taalcanon in de les nou aan de orde? In de vakcommunity Nederlands van de digitale school is het eerste idee al geopperd (artikelen laten gebruiken als onderwerpen voor presentaties, want “presenteren moeten ze toch”). Maar dat moet ook anders kunnen!

Net als bij de geschiedeniscanon en de bètacanon vormen de artikelen alleen maar vensters op een deelgebied van de taalwetenschap. Maar door een venster kun je alleen kijken. Je hebt een deur nodig om binnen te komen.

De taalprof beantwoordt al je vragen over grammatica, geeft uitleg en snijdt zelf leuke en interessante grammaticakwesties op zijn blog. Ga direct naar het blog van de taalprof.

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 18 december 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.