Je leest:

Hobbit-stelsels omringen Melkweg

Hobbit-stelsels omringen Melkweg

Auteur: | 17 januari 2007

Op de 207e bijeenkomst van de American Astronomical Society werden acht nieuwe sterrenstelseltjes onthuld. Zeven ervan draaien als satelliet om onze eigen Melkweg. De vondst betekent steun voor een model dat tientallen satellietstelsels voorspelt; tot voor kort waren er daarvan maar twaalf bekend.

Ver van ons af en lichtzwak: de acht nieuwe stelsels van sterren stralen tussen de duizend en honderdduizend keer zoveel licht uit als de zon. Absolute peanuts vergeleken met de miljarden sterren in de Melkweg of ons grote buurstelsel Andromeda. Het achttal werd gevonden tijdens de Sloan Digital Sky Survey, een geautomatiseerde zoektocht die sterren aan één vijfde van de hemelkoepel in kaart brengt. ‘Ze lijken veel zwakker dan de minimale helderheid die je zou verwachten’, vertelde teamlid Daniel Zucker van Cambridge Univerity tegen website Space.com: ‘misschien moeten we daarom maar van Hobbitstelsels spreken in plaats van dwergstelsels!’ (In Tolkien’s Lord of the Rings zijn Hobbits nóg een slagje kleiner dan Dwergen.)

‘Hobbitstelsels’, nog kleiner dan dwergstelsels van sterren, ontdekt met de Sloan Digital Sky Survey. Vasily Belokurov, SDSS-II, Astronomy magazine, Kalmbach Publishing. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

De vondst van acht dwergstelsels, waaronder zeven die om de Melkweg draaien, klopt prima met voorspellingen over het ontstaan van ons sterrenstelsel. Die modellen laten een hele zwerm van satellietstelsels zien die om de Melkweg en Andromeda heendraaien. Tot nu toe werden er maar 12 satellieten van de Melkweg ontdekt. Astronomen spreken van het “ontbrekende satellieten-probleem”.

Apart is dat zeven satellieten veel lichtzwakker zijn dan al bekende satellietstelsels. Hun ontdekkers denken dat het komt door de leeftijd van de stelsels: die bevatten veel oude, uitgebluste sterren die per stuk relatief weinig licht geven. De stelsels zien eruit alsof de zwaartekracht van de Melkweg ze tijdens hun bestaan van sterren heeft beroofd.

Het piepkleine stelsel Leo T staat op 1,4 miljoen lichtjaar van de aarde en vormt nog steeds sterren. bron: Mike Irwin, SDSS-II. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Vreemde eend in de bijt

Uitschieter onder de Hobbitstelsels is de achtste van de groep: Leo T staat veel verder van de Melkweg af dan de rest en zweeft op 1,4 miljoen lichtjaar van de aarde, buiten de zwaartekrachtsinvloed van de Melkweg. Het stelsel bevat ook nog eens veel jonge sterren en waterstofwolken: tekenen dat het om een nog actieve stellaire kraamkamer gaat. ‘Dit is het kleinste, zwakste nog sterrenvormende stelsel dat we kennen’, schetst Zucker zijn verbazing. Hoe Leo T zo ver van de Melkweg komt en waar het stelsel is ontstaan is nog onbekend.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 januari 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.