Je leest:

Himalaya wellicht ouder dan gedacht

Himalaya wellicht ouder dan gedacht

Auteur: | 2 oktober 2003

Het Himalayagebergte is misschien wel meer dan 450 miljoen jaar oud – negen keer ouder dan altijd werd aangenomen. Amerikaanse onderzoekers leiden dat af uit dateringsonderzoek aan de hand van radioactief uranium.

De geboorte van de bergketen in het noorden van India, Nepal en Bhutan werd altijd gedateerd ten tijde van de botsing tussen de Indiase en Aziatische aardschollen, zo’n 55 miljoen jaar geleden. Maar misschien was het wel een veel eerdere ‘contintale crash’ die de vorming van de Himalaya initieerde. Deze gedurfde stelling komt van George Gehrels van de Universiteit van Arizona in Tucson (VS). Volgens hem was er al veel eerder dan altijd werd aangenomen sprake van een bergketen op de plaatsen waar nu ’s werelds hoogste bergtoppen zich bevinden.

Gehrels en collega-onderzoekers analyseerden radioactief uranium en de bijbehorende vervalproducten aanwezig in korrels granaat- en zirkoonmineralen. Uit de hoeveelheid uranium dat in de loop der tijd tot lood en thorium is vervallen, leidden ze af dat veel van de onderzochte mineraalmonsters tussen 450 en 500 miljoen jaar oud zijn.

De resultaten van Gehrels datering zijn opmerkelijk, evenals zijn theorie waarmee hij een verklaring denkt te kunnen geven. Het idee is dat de graniet- en schistgesteenten waarin de granaatmineralen werden aangetroffen, al zijn ontstaan tijdens een hele vroege botsing tussen het Indiase continent en een deel van wat tegenwoordig Azië is. De gesteenten werden daarbij volgens de Amerikaan naar grote diepten gedreven, waar bij intense hitte en druk gedeeltelijke omzetting kon plaatsvinden.

In het verloop van de botsing en het groeien van de bergketen, kwam het gesteente uiteindelijk aan het oppervlak. Erosie zorgde daarna voor materiaaltransport naar de flanken van de bergen. Een experimentele aanwijzing daarvoor is dat de zirkoonfracties die in deze sedimenten werden aangetroffen volgens de dateringstechniek een fractie jonger blijken dan de onderzochte granaatdeeltjes.

De Himalaya ontstond bij de botsing tussen de Indiase en Aziatische aardschollen.

Gehrels nieuwe theorie veronderstelt dat India in de loop van miljoenen jaren langzaam weer terugdreef om tenslotte, nu 55 miljoen jaar geleden, opnieuw op het Aziatische continent te botsen. Dit resulteerde in hernieuwde vorming van bergtoppen. Dit proces is nog steeds in gang; de Himalaya groeit met de voor geologische begrippen enorme snelheid van ongeveer een centimeter per jaar.

Onder geologen heerst vooralsnog enige scepsis omtrent Gehrels theorie, zo rapporteert de website Nature Science Update op 2 oktober. Kip Hodges, die bij het Massachussetts Institute of Technology de geologie van de Himalaya bestudeert, beaamt dat er inderdaad zo’n 500 miljoen jaar geleden ‘iets aan de hand’ was, maar waagt zich niet aan bevestiging van Gehrels theorie.

Hodges vindt het een aannemelijke hypothese, die inderdaad de waarnemingen kan verklaren, maar geeft aan dat het testen zeer moeilijk zal zijn. Als de Himalaya het resultaat is van een optelsom van geologische processen op verschillende tijdschalen dan zal het heel moelijk zijn precies vast te stellen welk proces voor welke verschijnselen verantwoordelijk is. Ook geoloog Paul Myrow van het Colorado College in Colorado Springs (VS) spreekt van interessante geologische verwantschappen. Maar hij merkt op dat Gehrels onderzoek zich beperkt tot Nepal en dat er gedetailleerd onderzoek nodig is in andere delen van de Himalaya om de geboorte van de bergketen precies in kaart te brengen.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 02 oktober 2003

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.