Je leest:

Hevig orkaanseizoen was voorspeld

Hevig orkaanseizoen was voorspeld

Auteur:

Boven de Atlantische Oceaan is de ene orkaan nog niet uitgeraasd, of er vormt zich alweer een nieuwe. Tot grote ongerustheid van de bewoners van het Caribisch gebied en de oostkust van de Verenigde Staten. Toch voorspelden Amerikaanse wetenschappers in mei al een bovengemiddeld orkaanseizoen. Een waarschuwing die in augustus nog eens werd herhaald.

Het Nationaal Oceanografisch en Atmosferisch Onderzoeksinstituut (NOAA) in de Verenigde Staten voorspelde een bovengemiddeld stormseizoen: 12 tot 15 tropische stormen, waarvan er zes tot acht uitgroeien tot orkanen.

Orkaan Ivan trekt een spoor van vernielingen door Florida. bron: NOAA.

Stormseizoen

Ieder jaar ontstaan tijdens het stormseizoen op de Atlantische Oceaan, dat meestal in augustus begint en enkele maanden duurt, ten minste zes orkanen. Alleen valt dat niet altijd op, omdat niet alle cyclonen het vasteland bereiken. De hevigheid van een stormseizoen is afhankelijk van een aantal factoren, zegt onderzoeker Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI. “Een hogere oppervlaktetemperatuur van het oceaanwater (boven 26 graden Celsius), een zwakke, zogenoemde verticale windschering – het verschil in windsnelheden in hoge en lage luchtlagen – en regens in de Afrikaanse Sahel zijn de ideale omstandigheden. En dit jaar werd op basis daarvan een actiever seizoen dan normaal voorspeld.” Het record werd gevestigd in 2001, toen maar liefst negen cyclonen tot ontwikkeling kwamen. Ook 1998, toen de orkaan Mitch huishield in Midden-Amerika en duizenden doden veroorzaakte, was een topjaar met acht tropische cyclonen.

El Niño

Daarentegen heeft de komst van een sterke El Niño een remmende invloed op het aantal cyclonen. Uit metingen blijkt dat alle stormseizoenen boven de Atlantische Oceaan sinds 1995 bovengemiddeld zwaar waren, behalve 1997 en 2002, toen El Niño erg actief was. Tijdens die periodieke opwarming van het zeewater in de Pacific langs de westkust van Zuid-Amerika, gaat het in de hogere luchtlagen harder waaien, de verticale windschering neemt toe, waardoor een potentiële orkaan uiteenvalt. Er komt op dit moment een zwakke El Niño tot ontwikkeling, die het aantal orkanen de komende maanden iets kan onderdrukken.

Een zwakke El Niño steekt de kop op voor de kust van Peru. bron: NOAA.

Stormseizoen 2004

Het Caribisch gebied en de Oostkust van de Verenigde Staten kregen het de afgelopen weken fors voor de kiezen: de orkaan Alex deed op 3 augustus van dit jaar als eerste van zich spreken. Hij werd razendsnel gevolgd door de stormen Bonnie, Charley, Frances en Ivan. Cycloon Jeanne ligt al boven de oceaan te wachten. Vooral Charley en Frances lieten een spoor van vernieling achter op de Caribische eilanden en in de Amerikaanse staat Florida. Orkaan Ivan (de Verschrikkelijke) heeft inmiddels aan meer dan 100 mensen het leven gekost. Ook Charley en Frances lieten een spoor van vernieling achter op de Caribische eilanden en in de Amerikaanse staat Florida.

Cyclus

Er lijkt sprake te zijn van regelmatige terugkerende orkaancycli. De jaren 1860 tot 1900 kenden veel orkanen, evenals de jaren 1940 tot 1960. Vanaf 1995 zijn er ook weer veel meer orkanen dan de twintig jaar er voor. Onderzoeker Stanley Goldenberg van het NOAA publiceerde enkele jaren geleden in het wetenschappelijk tijdschrift Science een artikel waarin hij aantoonde dat de Atlantische Oceaan periodiek enkele tientallen jaren opwarmt en vervolgens enkele decennia afkoelt. Gedurende die warme perioden nam het aantal orkanen toe en tijdens koudere decennia weer af. Tegelijkertijd was het in de rustige stormseizoenen van de jaren zeventig en tachtig extreem droog in de Sahellanden, wat de conclusies van Goldenberg lijkt te ondersteunen.

De oorzaak van dit fenomeen, bijvoorbeeld de regelmatige terugkeer van warme en koude zeestromingen naar de Atlantic, is echter onbekend. De beschikbare metingen gaan onvoldoende ver terug in de tijd om hieraan definitieve conclusies te verbinden. “Pas sinds de jaren veertig worden orkanen pas goed gemeten”, zegt Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI.

Orkaan Jeanne2004 ligt al boven het Caribisch gebied. bron: NOAA.

Broeikaseffect

Het gebrek aan meetgegevens maakt het eveneens onmogelijk een verband te leggen tussen de toename van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer en het aantal orkanen. “Wetenschappers hebben dit wel onderzocht, maar de helft van de modellen concludeert dat als gevolg van het broeikaseffect het aantal orkanen zal toenemen, en de andere helft geeft een afname”, zegt Van Oldenborgh. “Een zorgvuldige studie van de factoren die invloed hebben op het aantal orkanen laat zien dat de invloed van de warmere zeewatertemperatuur vrijwel precies wordt gecompenseerd door een stabielere atmosfeer. Wel wordt algemeen aangenomen dat de maximale intensiteit van de stormen iets groter kan worden.”

Meer weten

Dit artikel is een publicatie van Radio Nederland Wereldomroep (RNW).
© Radio Nederland Wereldomroep (RNW), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 20 september 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE