Je leest:

Hevig orkaanseizoen op komst

Hevig orkaanseizoen op komst

Het orkaanseizoen 2007 is begonnen en volgens weerkundigen komen er veel tropische stormen aan. Warm water in de Atlantische Oceaan en het verschijnsel La Niña jagen de kans op orkanen omhoog. Volgens weerkundigen krijgen de V.S. dit jaar bovengemiddeld veel orkanen te verduren.

Amerika krijgt er jaarlijks mee te maken: tropische stormen en orkanen. De eerste storm van het seizoen 2007 is alweer achter de rug. Barry, nu opgebroken in stukken boven Florida, zorgde voornamelijk voor lokale wateroverlast. In 2005 was dat wel anders. Toen teisterde orkaan Katrina de staten Florida, Mississippi en Louisiana. Er vielen 1836 doden, meer dan een miljoen mensen sloeg op de vlucht en de orkaan richtte voor bijna 67 miljard euro schade aan. Ook het orkaanseizoen 2007 zal volgens het Amerikaanse National Hurricane Center veel sterke orkanen opleveren.

Orkaan Katrina komt aan land. bron: WikiMedia Commons / NOAA. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Warm water

Orkanen ontstaan voor de westkust van Afrika. Kleine verstoringen – vaak veroorzaakt door bliksemstormen – groeien boven de Atlantische Oceaan uit tot monsterstormen. Een tropische storm haalt zijn energie uit warm zeewater van boven de 26oC. Dat verdampt makkelijk en koelt af tijdens het stijgen. Koude lucht kan minder waterdamp bevatten, dus in de stijgende lucht ontstaan waterdruppeltjes. De lucht wordt daardoor lichter en schiet nog sneller omhoog. Als een trekkende schoorsteen zuigt de orkaan in wording warme lucht aan op zeeniveau en sproeit die weer uit op grote hoogte. Zo ontstaat een zelfversterkende luchtstroom: een warmtemotor, zeggen natuurkundigen.

Een orkaan sleurt lucht uit de verre omgeving aan en zorgt honderden kilometers in de omtrek voor zware windstoten en regenstormen. De hoeveelheid energie die een reuzenorkaan als Katrina vrijmaakt komt in de buurt van een flinke kernexplosie per twintig minuten! Gelukkig houdt dat geweld snel op als een orkaan van zee naar land trekt. Zonder energiebron neemt de storm dan in kracht af.

Het ontstaan van een tropische storm: (#1) Als de zeewatertemperatuur boven 26.5 oC komt, is de lucht zo warm en kan deze zo veel waterdamp bevatten dat er (#2) een krachtige opwaartse luchtstroom ontstaat. Hierdoor ontstaan er aan de zijkanten van de opwaartse luchtstroom onweerswolken (#3), die om een kern gaan draaien. Door het samentrekken van de clusters naar de kern en onder invloed van winden van buitenaf (#4), wordt de rotatiesnelheid steeds groter en de wervelstorm is geboren.

Orkaanseizoen

NOAA, het Amerikaanse KNMI, waarschuwde al bij het begin van het orkaanseizoen op 1 juni voor heftige stormen. De organisatie verwacht 13 tot 17 stormen die zo sterk zijn dat ze een eigen naam krijgen, waarvan er tussen de 7 en 10 uitgroeien tot orkaankracht. Zo’n 3 tot 5 van die orkanen vallen in de zwaarste categorie. Een gemiddeld seizoen telt elf stormen en zes orkanen, waarvan twee in de zwaarste klasse.

Het extreme orkaanseizoen wordt volgens NOAA veroorzaakt door bovengemiddeld warm oceaanwater. Daardoor is er veel energie beschikbaar voor de groeiende tropische stormen. Ook is er dit jaar kans op het verschijnsel La Niña, de tegenhanger van El Niño. Ze beïnvloeden allebei stromingen van koud en warm water in de Stille Oceaan. Dat verandert ook luchtstromingen. Door La Niña waait op de Atlantische Oceaan minder wind op grote hoogte. Orkanen kunnen hun opgezogen lucht dan ongestoord uitstoten en groeien. El Niño blaast juist de top van tropische stormen af en remt hun ontwikkeling. Daardoor was 2006, een El Niño-jaar, een rustig orkaanjaar.

Oog van orkaan Isabel (2003), gefotografeerd vanuit het ruimtestation ISS. bron: NASA. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

El Niño en orkanen al 5000 jaar verbonden

Opgravingen op het eiland Vieques (Puerto Rico) laten zien dat de hevigste orkanen al 5000 jaar samengaan met de afwezigheid van El Niño. In het vakblad Nature schrijft onderzoeker Jeff Donnelly dat hij lagen weggeblazen strandzand en schelpen vond tussen het fijnere zand van het binnenland. Hij onderzocht wanneer een orkaan het strand zo geteisterd had en ontdekte dat die superstormen alleen voorkwamen als er geen El Niño was. Tegenhanger La Niña wakkert juist orkanen aan.

‘Het is nog onzeker of La Niña zich dit jaar wel vormt en hoe sterk het verschijnsel wordt’, vertelt orkaanvoorspeller Gerry Bell van NOAA. ‘Volgens het Climate Prediction Center kan het in de komende drie maanden gebeuren en dan krijgen we het maximum van voorspelde stormen te verwerken. Maar ook zonder La Niña zorgen de omstandigheden voor een buitengewoon orkaanseizoen.’ Luiken dicht en een oog op de weersatelliet houden dus.

Meer over orkanen

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 08 juni 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE