Je leest:

Hete grond onder de voeten

Hete grond onder de voeten

Auteur: | 9 september 2005

Vacuüm en extreme kou of hitte zijn niet de enige gevaren op de maan. Ook de radioactieve straling van de zon én van het maanoppervlak zelf vormen een groot risico. NASA’s Lunar Reconaissance Orbiter gaat het gevaar in kaart brengen.

Totaal onzichtbaar hangt er een groot schild boven de aarde: het magneetveld van onze planeet houdt de straling van de zon en kosmische stralen uit het heelal buiten de deur. Gelukkig maar! Zonder die bescherming zouden kanker en genetische defecten de pan uit rijzen. Precies het probleem waar een ambitieuze ruimtevaartorganisatie als NASA mee kampt.

Dwarsdoorsnede van CRaTER (klik op de afbeelding voor een grotere versie). De rode plakken zijn stralingsdetectoren die gevoelig zijn voor neutronen. De rozige gebieden zijn plastic dat exact zoveel straling opneemt als een menselijk lichaam. Met deze opstelling wil NASA onderzoeken hoeveel neutronenstraling de maanrots uitzendt. bron: NASA

Als er ooit astronauten naar andere planeten reizen, moeten ze onder het magneetschild uit (de space shuttles en het ruimtestation ISS zitten daar nog in) en door de gevaarlijke ruimte reizen. Een reis naar de maan duurt dagen, naar Mars zitten astronauten een paar maanden in hun ruimteschip. Die schepen hebben stralingsschilden nodig, vaak een laag stevig materiaal die de stralingsdeeltjes afvangt voor ze de bemanning bereiken.

Op de plaats van bestemming zijn die schilden nog steeds nodig, want Mars en de maan hebben geen magneetveld zoals de aarde. Straling kan daarom ongehinderd het oppervlak bereiken. Geen wonder dat NASA erg geïnteresseerd is in straling en het effect op levend weefsel. Het CRaTER-experiment aan boord van de Lunar Reconaissance Orbiter moet uitwijzen waar de maan het minst ongastvrij is.

Neutronenstraling van de zuidpool van de maan. Hoe roder, hoe ‘heter’ de lokatie is. bron: Lunar Prospector, NASA

CRaTER (de Cosmic Ray Telescope for the Effects of Radiation) bestaat uit lagen speciaal vervaardigd plastic, dat per kilogram net zoveel straling opneemt als het menselijk lichaam. Uit de dosis die CRaTER opdoet willen NASA’s onderzoekers afleiden wat een astronaut voor zijn kiezen zou krijgen bij een lang verblijf buiten het magneetschild van de aarde. Op de Apollo-bemanningen na, die in de jaren 1970 naar de maan reisden, is nog niemand voor langere tijd blootgesteld aan de volledige lading van de zonnestraling of kosmische straling. Met dit experiment wil NASA ervaring opdoen zonder mensen in gevaar te brengen.

De lancering van LRO staat gepland voor 2008. Naast stralingsonderzoek gaat de sonde ook op jacht naar ijs onder het maanoppervlak. Via elektrolyse is dat namelijk gratis brandstof voor een eventuele maanbasis en zijn ruimteschepen. Op zoek naar een mooie lokatie voor die basis brengt LRO het maanoppervlak nauwgezet in kaart.

CRaTER is maar één van de stralingsexperimenten aan boord van de SRO. Met LEND (Lunar Exploration Neutron Detector) kijkt SRO naar neutronenstraling die de maanrots zelf uitzendt. Snelle deeltjes uit de zonnewind kunnen zó hard op de materialen van het maanoppervlak inslaan, dat die atomen radioactief worden en neutronen uitzenden terwijl ze uiteen vallen in andere atomen. LEND moet uitwijzen wat het precieze risico is. Als dat eenmaal bekend is, kunnen ontwerpers aan de slag om ruimtepakken, robots en woningen te bouwen die bestand zijn tegen het eindeloze stralingsbombardement.

Meer over maanbases:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 september 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.