Je leest:

Het verhaal van de vinger

Het verhaal van de vinger

Auteur: | 9 juli 2009

In 1858 kreeg de Engelsman William Herschell, hoofdambtenaar in het Indiase Hooghly district, het idee om vingerafdrukken te gebruiken op loonzakjes van de plaatselijke arbeiders. Het kwam namelijk voor dat arbeiders die hun loon al hadden ontvangen nóg eens in de rij aansloten voor een tweede loonzakje. Anderhalve eeuw later is het opsporen en analyseren van vingerafdrukken een veelgebruikte methode bij het oplossen van misdrijven.

Het gedeelte van je vingertoppen dat je gebruikt om iets aan te raken of vast te pakken, bevat dunne lijntjes die lussen, kringen en bogen vormen. Die lijnen bestaan uit nauwe dalen, die groeven worden genoemd, en heuvels, die ook wel huidlijsten of papillarlijnen heten. Als je naar een vingerafdruk in inkt kijkt, kijk je in feite naar het patroon van die huidlijsten. Dit patroon verschilt voor iedereen en dat maakt dat vingerafdrukken – zoals Herschell zich realiseerde – geschikt zijn voor identificatie.

Onderscheidende kenmerken

Bogen, lussen en kringen vormen de basis voor het vergelijken en identificeren van vingerafdrukken.

  • Bogen zijn huidlijsten die net als heuvelruggen in het midden het hoogst zijn en dus een soort golfpatroon vormen. Er bestaan twee soorten bogen: gewone (1) en tentbogen (4). Tentbogen hebben een meer uitgesproken centraal hoog gedeelte dan gewone bogen. Slechts 5 procent van alle patroonsoorten zijn bogen.
  • Lussen bestaan uit een of meer ruggen die naar achteren lopen en zo een lus vormen. Lussen (2) vormen ongeveer 60 procent van de patronen in vingerafdrukken. Ze zijn in twee soorten onder te verdelen, afhankelijk van de richting de ruggen lopen. Radiale lussen lopen richting het radius (het spaakbeen), oftewel de kant van de duim. Ellepijplussen lopen in de richting van de ellepijp, oftewel de kant van de pink. Dubbele lussen (5) bevatten twee lussen die op elkaar botsen en zo een S-patroon vormen.
  • Kringen zien eruit als een draaikolk van huidlijsten. Ze vormen 35% van de patronen in vingerafdrukken en worden onderverdeeld in vier categorieën. Gewone kringen (3) zijn cirkels zoals je ze in een schietschijf tegenkomt. Middenzakken lijken op een lus met aan het eind een kring.
  • Veel vingerafdrukken kennen samengestelde patronen (6).
Het scannen van een vingerafruk is een steeds vaker gebruikte methode voor biometrische identificatie.

Dactyloscopie

Dactyloscopie is de techniek voor het zichtbaar maken, classificeren en identificeren van vingerafdrukken. Deze wordt voornamelijk gebruikt als onderdeel van het forensisch onderzoek bij misdaadbestrijding. Dactyloscopie is gebaseerd op de volgende grondslagen:

  • Het lijnenbeeld van handvlakken en voetzolen is voor ieder mens tot in de details uniek. Elke persoon heeft zijn of haar eigen set afdrukken. Dat geldt ook voor eeneiige tweelingen. Ook die hebben – hoewel hun DNA hetzelfde is – verschillende vingerafdrukken.
  • Het lijnenbeeld is gedurende het hele leven onveranderlijk. De vingerafdrukken waarmee je bent geboren, houdt je dus altijd bij je. Zelfs als iemand zijn vingertoppen schaaft of verbrandt. De afdruk verdwijnt dan voor korte tijd, maar komt gewoon weer terug als ze de huid zichzelf herstelt. Bij ernstige beschadigingen van de huid waarbij ook diepere huidlagen zijn betrokken, kan een permanent litteken achterblijven en dat kan verhinderen dat afdrukken weer verschijnen. Desondanks is het moeilijk om een afdruk volledig te laten verdwijnen en kunnen littekens juist nieuwe unieke kenmerken vormen die een onderzoeker kan gebruiken bij het vergelijken van afdrukken.
  • Het lijnenbeeld vertoont bepaalde, zich herhalende grondvormen, waardoor ze te classificeren zijn. Algemene patronen komen in de afdrukken iedereen voor en alle mensen delen deze patronen in enige mate. Afdrukken kunnen daardoor systematisch worden geclassificeerd.

Classificatie

De classificatie van vingerafdrukken gebeurt op basis van de verschillende patronen waarin de afdrukken zijn onder te verdelen. Om orde te scheppen in alle lussen, kringen en bogen worden de volgende tien hoofdgroepen aangehouden:

1. Ontbrekende vinger 2. Boog 3. Tentboog 4. Lus naar rechts 5. Lus naar links 6. Dubbele lus 7. Middenzak naar rechts 8. Middenzak naar links 9. Kring 10. Samengesteld figuur

Vingersporen blootleggen

Leuk en aardig, die classificatie, maar hoe kom je vingersporen eigenlijk op het spoor? Vingerafdrukken laten in inkt misschien wel een mooie duidelijke vlek achter, maar zijn in het echt een stuk minder goed zichtbaar. Daarom zijn er hulpmiddelen voor de onderzoeker om ze beter zichtbaar te maken.

Met cyanoacrylaat, beter bekend als superlijm, worden vingersporen wit gemaakt. Verdere analyse van dit spoor is mogelijk door er een foto van te nemen. Als de lijm wordt verwarmd, reageert de damp met OH-groepen die in vingerafdrukken aanwezig zijn. Let op: de dampen zijn slecht voor de gezondheid, dus probeer dit niet thuis.

Volgens hetzelfde principe worden vingerafdrukken bruin door ze te bloot te stellen aan jodiumdampen, met het verschil dat deze dampen zich binden aan vetten in de afdruk. Naast vetten kleven ook eiwitten aan je vinger. Deze laat je ook achter in je vingerafdruk. Door het voorwerp waarvan je denkt dat er een vingerafdruk op zit te besproeien met ninhydrine, wordt de afdruk langzaam paars.

Reagens Wat zie je er mee?
Ninhydrine eiwitten
Jodium vetten
Zilvernitraat zouten
Cyanoacrylaat zouten, hormonen, amines, vetten
Zilver niet wateroplosbare verbindingen
Metallische poeders vetten, triglyceriden, suikers

Vergelijken bij de bank

Met alleen een (zichtbaar gemaakte) vingerafdruk kun je nog niet zoveel. Je wil de vingerafdruk kunnen vergelijken met een al bekende vingerafdruk om zo te bepalen of ze overeenkomen. Na het oppakken van een verdachte kan zijn vingerafdruk worden afgenomen om te bepalen of deze overeenkomt met de afdrukken zoals die zijn gevonden op de plaats delict. Maar de politie heeft ook een ander middel tot zijn beschikking: een databank.

In deze databank, het Automatisch Vingerafdrukkensysteem Nederlandse Kollektie (HAVANK), zijn de afdrukken opgeslagen van potentiele verdachten van misdrijven in Nederland en daarbuiten. De databank bevatte in 2003 al zo’n tien miljoen afdrukken en dit aantal groeit nog steeds. Gelukkig hoeft een onderzoeker niet door miljoenen afdrukken te zoeken om zijn match te vinden. Door de classificatie van de vingerafdrukken worden automatisch de vingerafdrukken in de database gevonden die lijken op het gevonden vingerspoor.

Havank (1904-1964) was een succesvolle Nederlandse detectiveschrijver. Havank (pseudoniem voor Hans van der Kallen) schreef dertig boeken, de meeste met als hoofdpersoon De Schaduw. Tijdens zijn leven werden er ruim zes miljoen van verkocht. Daarna zette de Friese journalist Pieter Terpstra de reeks voort. In 2008 verscheen nog een 55ste Schaduw-roman Caribisch complot, geschreven door Tomas Ross.

Meer over vingere en vingerafdrukken op Kennislink:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 juli 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.