Je leest:

Het Stern rapport: de prijs van klimaatverandering

Het Stern rapport: de prijs van klimaatverandering

Auteur: | 26 november 2009

Stel: de wereld is een bedrijf. Over 200 jaar moet de wereld nog steeds winst maken. Klimaatverandering vormt een lange termijn bedreiging. Wat doet een slimme directeur? Berekenen hoe groot het risico is, wat klimaatverandering gaat kosten en of eventuele maatregelen uitkunnen. Dat is dan ook precies wat klimaateconomen doen.

Het probleem van de klimaateconomie ligt voor de hand: het is bar ingewikkeld om onze wereld in cijfers uit te drukken, en nóg ingewikkelder om vervolgens te berekenen wat al die cijfers in de toekomst gaan doen. Zo kunnen bedrijfseconomen vrij goed vaststellen wat hun bedrijfskantoor waard is en wanneer het loont om in een nieuwe kopieermachine te investeren. Maar hoe druk je de waarde van onze planeet uit, en van gezondheid, biodiversiteit of politieke stabiliteit?

Als je al een cijfer op dit soort immateriële dingen weet te plakken, blijkt het nog ontzettend lastig om tot een model met voorspellende waarde te komen. Want hoeveel is een euro in de toekomst nog waard, hoe zal de wereldeconomie zich ontwikkelen en wat gaat het klimaat eigenlijk doen? Al die onvoorspelbare factoren moeten hun plek krijgen in een model.

Toch doen economen – uiteraard – hun best. Een van meest invloedrijke economische onderzoeken naar klimaatverandering is het Stern rapport uit 2006. De gerenommeerde Britse topeconoom Howard Stern en zijn onderzoeksteam deden in opdracht van de Britse regering onderzoek naar de kosten van klimaatverandering. Hun bevindingen waren vrij alarmerend. Als er niks gedaan wordt om de opwarming een halt toe te roepen, zou dat wel eens kunnen leiden tot hetzelfde soort economische en sociale problemen als ten tijde van de economische depressie uit de jaren dertig en de twee wereldoorlogen. Dat er tot nu toe nog weinig aan het probleem van klimaatverandering is gedaan, bestempelden ze dan ook als ‘het grootste en meest invloedrijke falen van de markt’ uit de economische geschiedenis.

Medium
Sir Nicholas Stern

Mitigatie goedkoper dan adaptatie

Een van Sterns belangrijkste conclusies is dat het goedkoper is om nu geld uit te geven aan dure maatregelen die de uitstoot van CO2 beperken (het voeren van zogenaamd mitigatiebeleid), dan om af te wachten (het voeren van adaptatiebeleid). Stern berekende dat mitigatiemaatregelen ons jaarlijks 1 tot 2% van ons wereldwijde bruto binnenlands product (BBP) zouden kosten. Maar als we niks doen, zullen we volgens Stern in de toekomst 5 tot 20% van ons wereldwijde BBP moeten uitgeven om de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden. Dat betekent dat we dan misschien wel eenvijfde van onze welvaart kwijtraken. Ons achteraf aan de gevolgen van klimaatverandering aanpassen, kost dus meer geld dan nu een streng klimaatbeleid voeren. Voorkomen is volgens het Stern rapport goedkoper dan genezen.

Filevervuiling
Stern berekende dat elke ton (1000 kg) CO2 die we nu de lucht in sturen, zo’n $85 schade veroorzaakt. Een Nederlands huishouden stoot jaarlijks gemiddeld zo’n negen ton aan koolstofdioxide uit. Dat betekent dat elk Nederlands huishouden ieder jaar voor zo’n $760 aan schade berokkent – het bedrag dat moet worden uitgegeven om de gevolgen van die uitstoot weer te niet te doen.

Een groene economie

Stern en zijn collega’s zien klimaatverandering daarnaast ook als een kans. We kunnen flink verdienen aan de omschakeling naar een duurzame en klimaatvriendelijke wereld. Een groene economie betekent nieuwe industrieën, nieuwe banen en nieuwe investeringen. De markt voor emissiearme energieproducten zoals biodiesel of zonnepanelen, bijvoorbeeld, zou volgens Stern in 2050 zo’n 500 miljard dollar per jaar waard zijn, en misschien wel veel meer. Hoe sneller nationale economieën zich in dit groene gat in de markt storten, hoe meer winst ze kunnen behalen.

Deze resultaten waren koren op de molen van de Britse overheid, die aan de hand van Sterns economische cijfers kon laten zien dat een streng (en duur) klimaatbeleid uiteindelijk winst oplevert.

Medium
Een maïsauto: een van de nieuwe industrieën waar flink geld mee te verdienen is?
mrobenalt, Flickr.com

Kritiek

Het Stern rapport kreeg naast veel bijval, ook veel kritiek verduren. Zoals te verwachten viel, waren klimaatsceptische wetenschappers en politici het niet met Stern eens. Maar daarnaast waren er ook een aantal andere gerenommeerde economen, waaronder Yale professor Willam Nordhaus die kritische kanttekeningen zetten bij Sterns rapport. Zo zou Stern bijvoorbeeld bij alle berekeningen van het slechtste scenario zijn uitgegaan en geen rekening hebben gehouden met eventuele positieve gevolgen van klimaatverandering, zoals betere oogsten.

Ook maakt Stern, economisch gezien, controversiële keuzes. Zo gebruikt Stern een extreem lage discontovoet, een maat die economen gebruiken om toekomstige kosten en baten te verrekenen naar vandaag. Normaal gesproken gaan economen er vanuit dat iets in de toekomst goedkoper zal worden dan nu; de discontovoet gebruiken ze om huidige en toekomstige kosten toch met elkaar te kunnen vergelijken. Door een hele lage discontovoet te gebruiken maken economen het geld dat we nu uitgeven in feite veel goedkoper dan uitgaven in de toekomst. Dat Stern vervolgens tot de conclusie komt dat nú handelen het beste is, is dan niet zo verwonderlijk.

Stern verdedigde zijn lage discontovoet echter met een ethisch argument. Hij zei dat je een mensenleven in de toekomst, in tegenstelling tot een computer of kopieermachine, niet minder waard kan vinden dan een mensenleven nu – het leven van onze achterkleinkinderen is immers niet goedkoper dan dat van ons. Dat klinkt natuurlijk logisch. Maar deze discussie geeft wel aan hoe moeilijk het is om alleen met een economisch oog naar klimaatverandering te kijken. Het Stern rapport was dan ook niet alleen een hele ingewikkelde rekensom over de kosten van een warmere wereld, maar heeft ook een belangrijke rol gespeeld in het publieke en politieke debat over klimaatverandering.

Zie ook:

Bekijk het begin van een (Engelstalige) lezing van Lord Stern over de risico’s van klimaatverandering.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 26 november 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.