Je leest:

Het nut van de rode pen

Het nut van de rode pen

Auteur: | 19 april 2011

Een tekst schrijven in een vreemde taal is geen eitje. En als je je tekst vervolgens vol met rode correcties terugkrijgt, zakt de moed je al helemaal in de schoenen. Is het niet beter om gewoon heel veel te oefenen? Nee! Uit onderzoek van Catherine van Beuningen blijkt dat je de vreemde taal beter leert mét correctieve feedback.

Vrijgegeven in het publieke domein via Wikimedia Commons

De rode pen is het machtige wapen van de leraar. Zonder genade zet hij een streep door je fouten. Halverwege de jaren ’90 begon men echter vraagtekens te stellen bij het corrigeren van fouten; met name in het tweedetaalonderwijs. Onderzoeker John Truscott beweerde dat correctieve feedback zinloos is. Volgens hem is het leren van een nieuwe grammatica zó complex dat een leerling niks heeft aan een simpele correctie.

Naast zinloos is de correctie volgens Truscott zelfs schadelijk: het gaat ten koste van tijd die beter aan extra oefeningen besteed kan worden en het leidt alleen maar tot vermijding van het produceren van complexe zinnen. De Amsterdamse promovenda Catherine van Beuningen onderzocht zijn beweringen en kwam tot hele andere conclusies.

Corrigeren of oefenen

Van Beuningen bezocht voor haar onderzoek meertalige middelbare scholen in de Randstad waar meer dan 80 procent van de leerlingen thuis geen Nederlands spreekt. Ze verdeelde daar 268 leerlingen van vmbo-t en havo over vier verschillende groepen. Alle vier werden ze gevraagd om een tekst in het Nederlands – hun tweede taal – te schrijven. Van twee groepen keek ze de teksten na met een rode pen in de hand. Bij de ene groep verbeterde ze alle fouten, bij de andere gaf ze alleen aan waar een fout zat.

Vervolgens vroeg de onderzoekster drie groepen om hun tekst te verbeteren, de eerste twee aan de hand van de correcties en de derde aan de hand van eigen inzicht. De vierde groep hoefde haar teksten niet nogmaals te schrijven, zij kreeg alleen een extra schrijfopdracht. Na verloop van een paar weken onderzocht Van Beuningen wat de leerlingen van de opdracht opgestoken hadden.

Uit nieuwe teksten die de leerlingen na die paar weken schreven bleek dat Truscott het helemaal mis had: het geven van correctieve feedback leidt wel degelijk tot leerwinst. De leerlingen uit de eerste twee groepen maakten minder fouten in hun teksten dan de leerlingen die geen feedback kregen. Wel vond Van Beuningen verschil tussen de beide groepen waarvan de teksten waren nagekeken. De groep waarvan de fouten direct waren verbeterd maakte vooral minder grammaticale fouten, zoals fouten in zinsstructuur of vervoegingen. De andere groep, waarbij alleen was aangegeven wáár de fouten zaten, maakte vooral minder niet-grammaticale fouten, zoals spelfouten.

Probleemoplossend vermogen

Van Beuningen denkt dat over het algemeen indirecte feedback, waarbij fouten niet direct worden verbeterd, meer effect heeft dan directe feedback. Indirecte feedback stimuleert het probleemoplossend vermogen van leerlingen waardoor de nieuwe stof beter blijft hangen. Maar dan moeten leerlingen wel zeker zijn dat hun eigen oplossing de juiste is. Bij grammaticale fouten zijn de leerlingen hier minder snel van overtuigd, waardoor de indirecte feedback juist minder effect heeft. Van Beuningen adviseert docenten dan ook om het type feedback af te stemmen op het leerdoel.

Truscott beweerde dat de rode pen naast zinloos ook nog eens schadelijk is; leerlingen zouden minder moeilijke zinnen produceren uit angst om fouten te maken. Om deze bewering te onderzoeken vergeleek Van Beuningen de teksten van de verschillende groepen met elkaar. Ook hier bleek Truscott het bij het verkeerde eind te hebben. De groepen die feedback ontvingen schreven juist complexere teksten dan de groepen die geen feedback kregen.

Al met al lijkt Truscott er dus helemaal naast gezeten te hebben. De rode pen heeft wel degelijk nut in het tweedetaalonderwijs. Leerlingen leren de taal beter als ze gewezen worden op hun fouten. Pure leerwinst dus — en schadelijk is de rode pen al helemaal niet.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 april 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.