Je leest:

Het menselijke internet

Het menselijke internet

Auteur: | 11 september 2009

Het aantal computers dat is aangesloten op het internet neemt toe. Een steeds groter wordend deel van deze computers is verantwoordelijk voor het verkeer, de dijken en dammen en onze mobiele communicatie. In zijn intreerede waarschuwt hoogleraar ‘evolutie van het internet’ Gerard van Oortmerssen ervoor dat we het internet niet teveel macht moeten gunnen, zonder het ook menselijke waarden mee te geven.

Zo ziet het internet er ongeveer uit. Over de hele wereld zijn nu al meer dan anderhalf miljard computers met elkaar verbonden.

Wat in 1980 begon als ARPAnet, een verbinding tussen vier computers, is ondertussen uitgegroeid tot het wereldomvattende internet. Werd het internet eerst voornamelijk gebruikt om wetenschappelijke gegevens uit te wisselen, vandaag de dag regelt het onze bankzaken, boodschappen en zelfs onze sociale netwerken. We geven het internet ogen en oren door er camera’s en microfoons op aan te sluiten. In combinatie met slimme software geven we onze computers zelfs de macht om beslissingen te nemen, bijvoorbeeld of een dijk in gevaar is. Langzaam creëren we hiermee een globaal organisme, een levend wezen dat op termijn misschien voor zichzelf gaat denken.

Dat is de boodschap van Gerard van Oortmerssen, hoogleraar ‘evolutie van het internet’ aan de Universiteit van Tilburg. Van Oortmerssen gaf 9 september zijn intreerede. Is dit iets om ons zorgen over te maken?

“Internet is in feite een voortzetting van de evolutie, een volgende stap in de ontwikkeling van deze wereld. Toen Darwin met zijn evolutietheorie kwam, riep dat veel weerstand op. De gedachte dat de mens van de aap afstamde was verontrustend, en is tot op de dag van vandaag voor sommigen moeilijk te verteren. De gedachte dat computers intelligenter zouden worden dan mensen, of nog erger, dat de evolutie zich voortzet en computers tot een hogere soort zouden leiden, is nog verontrustender.”

De vergelijking van het internet met een evoluerend wezen lijkt misschien vreemd omdat computers zichzelf niet voortplanten. Maar, zegt Van Oortmerssen, “Von Neumann en Wiener hebben al theoretisch aangetoond dat zelfreproducerende machines mogelijk zijn. Eigenlijk zien we ook al voorbeelden van zelfreproductie binnen de ICT. Denk maar aan computervirussen, die zich razendsnel via het Internet kunnen verspreiden en vermenigvuldigen.”

Kleinkinderen

De wagonladingen informatie op het internet in combinatie met beslissend vermogen leiden volgens Van Oortmerssen en andere ICT-deskundigen uiteindelijk tot één ding: emergent gedrag. Elke nieuwe computer maakt het internet complexer en intelligenter. Dan gaat het internet uiteindelijk dingen doen die we niet verwachten.

Elke vijf jaar verdubbelt het aantal computers op het internet. Dat betekent dat er over dertig jaar meer intelligente apparaten op het internet zitten dan wij hersencellen in ons brein hebben.

Van Oortmerssen schetst twee scenario’s: in het eerste scenario ontwikkelt de technologie zich tot een superieure soort die de mens overheerst, in het tweede geeft de computer ons meer kennis en macht en werken we toe naar één sociaal bewustzijn. Om te voorkomen dat het eerste scenario plaatsvindt, denkt Van Oortmerssen dat we het internet menselijke waarden moeten meegeven.

“Nu geven we het internet vooral economische waarden mee: het moet geld voor ons verdienen. Dat baart me zorgen, want waarden als privacy worden vergeten. Neem de OV chipkaart: de discussie over privacy kwam pas op gang toen de kaart al af was. Waar mogelijk zullen we de computer van onze waarden ‘bewust’ moeten maken om te voorkomen dat er anders een impliciet en diffuus waardensysteem ontstaat waar we geen controle meer op kunnen uitoefenen.”

Hersencellen

Maar dan? Zullen computers zich gedragen als wij ze maar goed genoeg opvoeden? Volgens Jaap van den Herik, hoogleraar informatica aan de Universiteit van Tilburg, zal het internet net als een biologisch kind uiteindelijk zijn eigen weg gaan vinden. “Ik heb zelf al kleinkinderen. Je geeft ze normen en waarden mee waar ze zich aan moeten houden. Maar op een gegeven moment constateer je dat je daar geen grip meer op hebt. De normen en waarden gaan zichzelf verder ontwikkelen. Ik denk dat dat bij het internet ook zal gebeuren.”

Over dertig jaar heeft het internet evenveel ‘hersencellen’ als wij. Is de evolutie van het internet daarom op handen? “Dit gaat zeker binnen tientallen jaren gebeuren”, bevestigt Van Oortmerssen, “geen honderden. Deze generatie gaat dit meemaken.”

Lees meer op Kennislink:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 11 september 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.