Je leest:

Het Chinese schrift

Het Chinese schrift

Auteur: | 11 november 2011

Wist je dat het Chinees en het Japans allebei aparte schriftsystemen hebben? Dat het Chinees van boven naar beneden geschreven kan worden? En dat de meest frequente 116 karakters al de helft van alle Chinese tekst beslaan?

Het Chinees en het Japans zijn net zo verschillend als het Chinees en het Nederlands. Wel heeft het Japans veel Chinese invloeden ondergaan. Je kunt het vergelijken met de invloed van het Frans op het Engels. Door de langdurige Normandische overheersing van Engeland is nu zo’n dertig procent van de Engelse woorden van Franse herkomst. Ook het Japans heeft heel veel Chinese leenwoorden, maar de Japanse grammatica staat veel meer op zichzelf (net als de Engelse grammatica).

In het Chinees is er voor elke betekenisvolle eenheid (een woord of een deel van een woord) een karakter. Een karakter bestaat uit strepen die zijn gegroepeerd tot een of meerdere componenten binnen een denkbeeldige rechthoek.
Snorlax’s cafe

Het Japanse schrift

Ook het Japanse schrift is beïnvloed door het Chinees. Boeddhistische monniken brachten het Chinese schrift naar Japan. Daarna heeft het Japans zich ontwikkeld tot een eigen schrift. Tegenwoordig wordt het Japans geschreven met een combinatie van drie schriftsystemen, namelijk het Hiragana alfabet, het Katakana alfabet en het Kanji. Kanji verschilt nauwelijks van het Chinese Hanzi (benaming voor het Chinese schrift): duizenden karakters zijn nog altijd gelijk aan de Chinese. Hiragana wordt gebruikt voor verbuigingen en vervoegingen (naamvallen) en functiewoorden; Katakana voor leenwoorden en voor speciale effecten, zoals het benadrukken van tekst of voor klanknabootsing (haha).

Katakana-tekens zijn de eenvoudigste schrifttekens. Dat komt doordat voor dit schrift vaak stukjes van het oorspronkelijke Chinese karakter zijn overgenomen. Het Katakana is ontstaan uit aantekeningen die Japanse studenten vroeger maakten tijdens hun colleges over klassieke Boeddhistische teksten. Zij tekenden karakters op die de uitspraak weergaven van tekens die zij niet kenden. Zij gebruikten daarvoor delen van oorspronkelijke Chinese letters. Ook de schrifttekens van het Chinese vrouwenschrift, dat ontdekt werd in 1983, zijn delen van de originele Chinese karakters.

Uit: Jeroen Wiedenhof, Grammatica van het Mandarijn. Amsterdam: Bulaaq, 2004. Tweede druk, 2006.
Wiedenhof

Vereenvoudiging van het schrift

Vroeger werd het Chinese schrift van boven naar beneden en van rechts naar links geschreven. In de jaren ’20 kwam hier verandering in: men ging ook van links naar rechts schrijven, maar lange tijd waren beide schrijfrichtingen mogelijk. Vooral de Volksrepubliek China (vanaf 1949) was verantwoordelijk voor de vereenvoudiging van het Chinese schrift. Voor die tijd (totdat de keizer werd afgezet in 1912) was slechts een klein deel van de Chinese bevolking geletterd. Onder de Volksrepubliek China kwam het onderwijs hoog op de agenda te staan. In 1964 werd een vereenvoudigde vorm van het schrift ingevoerd. Het gereduceerde schrift bevat een stuk minder streepjes: het gemiddeld aantal streepjes van een karakter is nu 9 à 10 (in plaats van 12 à 13 bij het traditionele karakterschrift). In Taiwan, Hongkong en Macao wordt overigens wel onderwijs gegeven in het traditionele schrift.

Toch hebben buitenstaanders nog steeds het idee dat het Chinees ontzettend moeilijk te leren is door het grote aantal karakters. En inderdaad zijn in een gemiddeld Chinees woordenboek wel vier- tot vijfduizend karakters te vinden. Maar dat komt omdat daarin ook verouderde karakters (woorden die in onbruik geraakt zijn) en typische jargonwoorden staan. De 116 meest frequente karakters beslaan samen vijftig procent van alle tekst. Op Chinese scholen leer je 1500 karakters in de onderbouw en 2500 in de bovenbouw. Chinezen die 4000 karakters kennen, noemt men ‘geletterd’. Wel gaat de vaardigheid van het schrijven van karakters langzamerhand verloren. De meeste Chinese studenten gebruiken computers om te schrijven. In Shanghai zijn lessen kalligrafie daarom sinds kort weer verplichte kost op school.

Bronnen: Lezing Jeroen Wiedenhof ‘Het Chinese schrift’ tijdens publiekssymposium Schrift op Drift (13/10/2011); Wikipedia.

Zie ook op Kennislink:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 11 november 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.