Je leest:

Het andere millenniumprobleem

Het andere millenniumprobleem

Auteur: | 1 december 1999

Vele computerprogramma’s zijn niet geschikt om de jaartallen na 1999 gewoon door te tellen. Een kwestie van knoeiwerk van programmeurs, waar we nu een mouw aan moeten passen. Omdat we ons zo afhankelijk hebben gemaakt van de computer is dat een probleem.

Er is echter nog een ander milleniumprobleem, dat gelukkig geen consequenties heeft voor ons dagelijks leven. Het is de kwestie of op 1 januari 2000 het derde millenium begint. Wie zich wat verder verdiept in onze jaartelling zal tot de conclusie komen, dat het derde millenium pas begint op 1 januari 2001.

Het begin van onze jaartelling

Als begin van onze jaartelling is de geboorte van Christus genomen. Dat is pas gebeurd in de zesde eeuw door Dionysos Exiguus (= de kleine). Door in opdracht van de paus alle beschikbare archiefstukken te vergelijken kon hij het aantal jaren berekenen dat was verlopen sinds de geboorte van Christus. Later heeft men vastgesteld dat hij circa 5 jaar te weinig heeft geteld, maar dat doet er hier niet toe.

Belangrijk voor ons probleem is, dat hij het geboortejaar van Christus het jaar 1 noemde. De jaartelling loopt daarom niet gelijk op met de leeftijd van Christus. Wij tellen leeftijden vanaf 0 jaar. Als een kind 1 jaar geleefd heeft zeggen wij dat het 1 jaar is. Toen Christus 1 jaar werd, begon het jaar 2 van onze jaartelling. En als Christus op aarde verder geleefd had, zou zijn 1999ste verjaardag dus vallen in het jaar 2000. Als we werder vaststellen dat een millenium een periode van precies 1000 jaar is, dan zou Christus in het jaar 2001 precies twee millenia oud zijn.

In figuur 1 wordt de jaartelling weergegeven zoals die sedert de zesde eeuw vastgelegd is. Hieruit is duidelijk, dat het derde millenium begint op 1 januari 2001. Kort samengevat berust dat op twee gegevens: (a) de afspraak dat onze jaartelling begint bij het jaar 1, (b) dat een millenium een periode is van precies 1000 jaar.

Figuur 1. Onze jaartelling. Het geboortejaar van Christus wordt jaar 1 genoemd.

Uren, dagen en maanden

Uit ervaring weet ik dat het beginnen van onze jaartelling met het jaar 1 velen vreemd voorkomt. Toch is deze telling helemaal niet zo ongewoon. Bij het benoemen van de dagen van de maanden beginnen we ook met een 1. Als het bijvoorbeeld 31 augustus, 00.00 uur is geweest, begint meteen 1 september. Daar gebruiken we precies hetzelfde telsysteem als bij de jaartelling. We zijn er ook helemaal aan gewend om beide telsytemen door elkaar te gebruiken. In de zin: “Op 1 september werd ik om 8.30 uur wakker” begint de tijdschaal met een 1 en die van de uren met 0.

0 September bestaat niet, maar 0.00 uur wel. Zo is er per definitie nooit een jaar 0 geweest.

Heilig Jaar 2000

Gek genoeg worden eeuwfeesten altijd gevierd bij het begin van de jaren die eindigen op 00. Zelfs in de katholieke kerk, de bakermat van onze jaartelling, heeft men dat altijd gedaan. Daar wordt een nieuwe eeuw ingeluid door een Heilig Jaar. De oudste vermelding daarvan vinden we in een rondschrijven van paus Bonifacius VIII gedateerd Anno Domini 1300. In dat document wordt ook gesproken over een ‘eeuwenoude traditie’.

Wij zullen ook overstroomd worden met evenementen op en rond 1 januari 2000. Dat is zo’n ‘mooi’ getal. Het echte begin van het derde millenium op 1 januari 2001 zal ongemerkt voorbij gaan.

Intermezzo


Het millenniumprobleem

Van alle kanten wordt ons voorgehouden dat het jaartal 2000 in computersystemen problemen schept. Nooit wordt duidelijk waar het probleem nu eigenlijk zit. Het milleniumplatform biedt duidelijkheid:

1. Het millenniumprobleem treedt op als een automatiseringssysteem (of chip) een jaaraanduiding heeft in twee cijfers in plaats van vier en de ‘00’ voor het systeem niet herkenbaar is als ‘2000’. Daardoor kunnen storingen optreden, maar ook hele systemen vastlopen. Niet alleen administratieve, financiele en logistieke processen kunnen hierdoor ontregeld raken, ook productieprocessen, pc’s en huidelijke apparaten kunnen in de war raken.

2. Het millenniumprobleem doet zich ook voor als de programma’s geen rekening houden met het jaar 2000 als schrikkeljaar. Eens per vier eeuwen is het eerste jaar van de nieuwe eeuw een schrikkeljaar. Niet in alle systemen en chips is de 29ste februari 2000 meegeprogrammeerd.

3. Een derde probleem kan ontstaan bij het oneigenlijk gebruik van datumvelden. Dat doet zich voor als de programmeur of de gebruiker een andere betekenis heeft toegekend aan de notatie ‘99’, ‘00’, ‘1999’ of ‘2000’. Dat kan bijvoorbeeld gebeurd zijn om bestanden op te schonen, of als code om bijzondere programma-instructies te geven.


Dit artikel is een publicatie van Pythagoras (KWG).
© Pythagoras (KWG), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 december 1999

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.