Je leest:

Helikopterpiloten dubbel geïsoleerd

Helikopterpiloten dubbel geïsoleerd

Auteur: | 17 oktober 2008

Het Noorse SINTEF onthult een helikopterpak van ‘slimme’ materialen dat een piloot in alle situaties beschermt tegen de elementen. Het met paraffine-microcapsules gevulde pak koelt de piloot af als zijn lichaamstemperatuur te hoog wordt, maar houdt hem warm als hij in de koude zee valt. Andere ‘slimme’ producten zijn flexibele helmen en beenbeschermers die keihard worden bij een plotselinge klap.

‘Slimme’ materialen doen vreemde dingen: ze houden iemand warm én koel, ze laten licht door én houden het tegen, en zijn zowel flexibel als keihard. SINTEF, de grootste onafhankelijke onderzoeksorganisatie van Scandinavië, maakt graag gebruik van deze flexibiliteit in hun universeel isolerende pilotenpak.

SINTEF’s slimme overlevingspak voor helikopterpiloten beschermt de drager tegen warmteverlies door koud zeewater. Ook koelt het pak de drager af als de lichaamstemperatuur boven 28 graden Celsius komt. Foto: SINTEF Health Research. Klik op de afbeelding voor een grote versie.

Waxinelichtjes

Het pilotenpak, dat mede is ontwikkeld door de Noorse kledingproducent Helly Hansen, houdt het lichaam van de piloot koel in de helikoptercabines waar de temperatuur behoorlijk kan oplopen, maar geeft warmte terug op het moment dat de piloot in de ijskoude zee valt. “Mensen claimden dat het onmogelijk was om een pak te maken dat zowel isoleert tegen warmte als koude, twee vereisten die behoorlijk tegenstrijdig zijn”, zegt Randi Reinertsen, Hoofd Onderzoek bij SINTEF. “Uiteindelijk kwamen we uit op textiel dat een faseverandering kan ondergaan.”

Het pak werkt dankzij kleine capsules in het textiel met daarin microscopische hoeveelheden paraffine was, bekend van waxinelichtjes. Bij kampertemperatuur of lager is de paraffine was hard, maar zodra de lichaamstemperatuur van de drager boven de 28 graden Celsius komt begint de was te smelten en wordt het langzaam vloeibaar. Een smeltende stof heeft warmte nodig, en die warmte krijgt de was van het lichaam. Reinertsen zegt: “Zo houdt de was de drager koel op warme dagen. Mocht hij in zee vallen dan wordt de was hard, zodat het pak de opgeslagen warmte teruggeeft aan het lichaam.”

De smeltende was is vergelijkbaar met een glas cola met ijsblokjes. De cola is warmer dan nul graden waardoor de ijsblokjes gaan smelten. Maar om te smelten heeft het ijs warmte nodig, en dat komt uit de cola. De warmte gaat van de cola naar het ijs, waardoor de temperatuur van de vloeistof zakt en de cola lekker koel blijft.

Tijdens het testen bleek dat de drager van het pak maar liefst zes uur op temperatuur blijft voordat de koude zee grip op hem krijgt. De proefpersonen moesten er wel wat voor over hebben: zes uur zonder eten en drinken, liggend in ijskoud water met een harde wind die recht in het gezicht blaast.

Het nieuwe pilotenpak testen is geen pretje: de proefpersonen liggen maar liefst zes uur lang in deze positie in het ijskoude water, met de wind in hun gezicht. Foto: SINTEF Health Research.

Voetballers

Een ander concept waar SINTEF druk mee bezig is, is een slimme helm met intelligente moleculen. Deze zijn buigbaar als rubber doordat ze over elkaar heen glijden, maar als ze een klap krijgen haken ze in elkaar en worden ze meteen keihard. Als de schok voorbij is ontspannen de moleculen zich weer. Naast motorhelmen zien ontwerpers ook mogelijkheden voor dit materiaal in kniebeschermers voor kinderbroeken, mutsen voor snowboarders en beenbeschermers voor voetballers.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 oktober 2008
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.