Je leest:

Haardracht en ‘handigheid’

Haardracht en ‘handigheid’

Auteur: | 10 september 2003

De Amerikaanse onderzoeker Amar Klar beweert dat bij rechtshandige mensen de richting van de haargroei meestal rechtsom, met de klok mee is. Hij beweert dat er een genetische achtergrond is voor dit verschijnsel en is op zoek naar het gen dat er verantwoordelijk voor zou zijn.

Amar Klar werkt bij het Amerikaanse nationale centrum voor kankeronderzoek in Frederick, Maryland, waar hij onderzoek doet op het gebied van de genetica. Hij probeert onder andere vast te stellen of er genetische achtergronden zijn voor het optreden van bepaalde asymmetrische celdelingen. Ook de genetica van (links)handigheid interesseert hem. Het kan mogelijk kennis opleveren die van belang is voor het kankeronderzoek.

Klar en zijn medewerkers bespiedden mensen op vliegvelden en in winkelcentra op haardracht en handgebruik en stelden vast dat bij 95% van de rechtshandigen het haar rechtsom op hun hoofd gedrapeerd was. Bij linkshandigen en ambidexters (‘tweehandigen’) kwam links- en rechtsdraaiend haar evenveel voor.

Klar postuleert in het tijdschrift Genetics het bestaan van een gen dat in twee varianten voorkomt die ‘rechts’ of ‘toevallig’ coderen. Mensen met een of twee exemplaren van de rechtse variant zijn dan rechtshandig, met rechtsomliggend haar. Mensen met twee toevallige varianten hebben een 50/50 verdeling op zowel haardracht als ‘handigheid’. Klar is nu op zoek naar zo’n gen.

Geneticus Ralph Greenspan van het Instituut voor Neurowetenschappen in San Diego, Californië, noemt Klars idee in een commentaar voor Nature Science Update ‘opwindend’. Hij suggereert dat een gen dat verantwoordelijk is voor asymmetrische celdeling in de allereerste stadia van een embryo verantwoordelijk zou kunnen zijn voor allerlei asymmetrische aspecten van het menselijk lichaam.

Of het werkelijk om één enkel gen gaat valt overigens te betwijfelen, zo argumenteren andere onderzoekers. Niet zelden zijn meerdere genen samen verantwoordelijk voor het overdragen van erfelijke aspecten, dus wellicht ook bij (links)handigheid.

Overigens is ook de discussie over de genetische achtergrond van de voorkeur voor het gebruik van de linker- danwel rechterhand nog lang niet beslist. Er zijn bevolkingsonderzoeken die aanwijzingen voor een genetische achtergrond opleveren. Een spectaculair voorbeeld is ook dat van de Schotse Kerr-clan die grotendeels linkshandig bleek te zijn. In hun kastelen zijn zelfs wenteltrappen te vinden die ‘verkeer-om’ spiraliseren zodat linkshandige strijders er beter op uit de voeten zouden kunnen.

Aangezien het daarentegen ook regelmatig voorkomt dat twee linkshandige ouders kinderen krijgen met een voorkeur voor de rechterhand, valt er ook veel te zeggen voor de theorie dat het vooral om aangewend of aangeleerd gedrag gaat. Amar Klar heeft daar een antwoord op: hij stelt dat als linkshandigen het ’toevals’gen aan hun kinderen overdragen, het lot bepaalt welke voorkeur deze hebben. Rechtshandigheid behoort dan tot de mogelijkheden. Dit toevalsgen verklaart ook waarom identieke tweelingen niet altijd dezelfde voorkeurshand hebben.

Linkshandig? Rechtshandig?

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 september 2003

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.