Je leest:

Grote zandstorm van Sahara naar Caribisch gebied

Grote zandstorm van Sahara naar Caribisch gebied

Momenteel bevindt zich boven de Atlantische Oceaan tussen Afrika en het Caribisch gebied een grote zandstorm. Hierin beweegt zich zand afkomstig uit de Sahara met de passaatwind in westelijke richting.

Zandstormen van de Sahara richting Amerika komen elk jaar voor in de maand juli, wanneer in de Sahara de wind uit het oosten komt. Deze zandstorm heeft echter een oppervlak van maar liefst 2400 km bij 4000 km en is daarmee bijna net zo groot als de Verenigde Staten zelf. Het zand bevindt zich op een hoogte van ongeveer 3 km, en beweegt naar het westen met een snelheid van ongeveer 600 km per dag. De komende dagen zal het meest noordelijke deel van de zandstorm Florida passeren.

Tijdens stofstormen wordt fijn zand en stof door de wind losgemaakt van het aardoppervlak; dergelijke stormen komen ieder jaar voor, zij het in sterk wisselende frequentie en intensiteit. De minimaal vereiste windsnelheid voor het losmaken van het stof van het aardoppervlak hangt onder andere af van de samenstelling, de structuur en de vochtigheid van de bodem; de orde van grootte waaraan gedacht kan worden is windkracht 4 op de standaardhoogte voor windwaarnemingen, 10 m boven het aardoppervlak. De diameter van de deeltjes die worden meegevoerd, loopt sterk uiteen: van 0.1 tot 0.0001 mm. Het aantal stofdeeltjes kan in de buurt van de brongebieden oplopen tot enkele duizenden per cm3; de deeltjes verblijven maximaal twee weken in de lucht en kunnen in die tijd een afstand hebben afgelegd van enkele duizenden km. De uit de woestijnen afkomstige deeltjes kom je dan ook vrijwel overal ter wereld tegen; de verspreiding ervan is dus veel ruimer dan je bij het zien van stofwolken op satellietfoto’s in eerste instantie geneigd zou zijn te concluderen. Zo wordt Saharastof aangetroffen tot in Ierland, Florida en Mexico-City, terwijl stof uit Azië de westkust van der Verenigde Staten kan bereiken.

Voor de meeste mensen is de zandstorm niet schadelijk voor de gezondheid. Ook zullen piloten nauwelijks last hebben van verminderd zicht. De zandstormen zijn wel schadelijk voor leven in de zee. Het zand bevat namelijk ijzer, dat als het in het water terecht komt uitgebreide bloei van giftige algen veroorzaakt. Dit wordt ook wel ‘rode getij’ genoemd, vanwege de rode kleur die de algen tijdelijk aan het water geven. Het rode getij heeft in het verleden in de Golf van Mexico geleid tot sterfte van grote aantallen vissen en schelpdieren, en ook van zoogdieren en vogels in en nabij het water. Ook verstrooit het zand in de lucht het zonlicht, vooral het blauwe licht, waardoor het ochtend- en avondrood hun naam extra veel eer aandoen.

De weg die het saharazand aflegt, berekend met het trajectoriënmodel van het KNMI. klik op de afbeelding voor een grotere versie

Met een zogeheten trajectoriënmodel kan de baan worden bepaald die de zandstorm aflegt. Bovenstaande afbeelding toont deze baan voor een aantal luchtdeeltjes startend boven de Sahara op zaterdag 16 juli en eindigend boven het Caribisch gebied tien dagen later. De kleurcode geeft de hoogte van de deeltjes aan, waarbij rood hoger is dan ongeveer 5 km en blauw lager dan ongeveer 1,5 km.

Het ‘Ozone Monitoring Instrument’ (OMI) aan boord van de satelliet EOS-AURA toont de afrikaanse stofwolk in detail; helemaal linksboven ligt Florida (rode cirkel) en volledig rechts (rode pijl) is nog een stuk Afrika te zien. klik op de afbeelding voor een grotere versie

De zandwolk is goed zichtbaar op satellietbeelden, bijvoorbeeld op het beeld van vrijdag 22 juli zoals waargenomen met het Ozone Monitoring Instrument aan boord van de EOS-AURA satelliet (zie de afbeelding hierboven).

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI).
© Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 juli 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.