Je leest:

Als ijs voor de zon

Als ijs voor de zon

Auteur: | 7 september 2011

De Groenlandse ijskap zal minder sterk reageren op de toekomstige klimaatverandering dan op de opwarming van de aarde tijdens het vorige interglaciaal. Destijds was het namelijk niet alleen de hoge temperatuur die de ijskap parten speelde, maar droeg ook de kracht van de zon bij aan het verdwijnen van het ijs. De zonne-intensiteit was verantwoordelijk voor bijna de helft van de afsmelting.

IMAU, Universiteit Utrecht

De ijskap op Groenland wordt steeds kleiner. Elk jaar verdwijnt er 200 tot 300 miljard kuub ijs. Niet gek, vinden klimaatwetenschappers, de aarde warmt immers op? In de vorige warme periode op aarde, het interglaciaal in het Eemien (130.000 tot 114.000 jaar geleden), was de temperatuur gemiddeld ongeveer 3 graden hoger dan tegenwoordig en smolt de Groenlandse ijskap ook weg. Uiteindelijk was hij zelfs 30 tot 60 procent kleiner dan nu, hetgeen een bijdrage van 2,2 tot 4,5 meter aan de wereldwijde zeespiegelstijging opleverde.

Zon

Ook voor het jaar 2100 verwachten we een temperatuurstijging van rond de 3 graden, maar dit keer blijft de schade wellicht beperkt. Niet alleen de opwarming van de aarde, maar ook de verhevigde intensiteit van de zon was in het Eemien een belangrijke oorzaak van het smelten van het ijs, blijkt uit onderzoek van een team klimaatwetenschappers van de Universiteit Utrecht . Met een computermodel berekenden de onderzoekers de invloed van het klimaat op Groenland tijdens het laatste interglaciaal op de grootte van de ijskap.

De geologische geschiedenis van de aarde bestaat uit glacialen afgewisseld met interglacialen. Tijdens een glaciaal is het veel kouder dan nu, en groeien de ijskappen flink aan. Op dit moment bevinden we ons dan ook in een interglaciaal, een relatief warme periode binnen een ijstijd. Het vorige interglaciaal was in het Eemien, van 130.000 tot 114.000 jaar geleden.

De onderzoekers testten voor welke factoren het smelten van de ijskap het meest gevoelig was. Uiteindelijk concludeerden ze dat het warmere klimaat van het vorige interglaciaal maar ongeveer 55% van de krimp van de Groenlandse ijskap veroorzaakt kan hebben. De sterkere zonne-intensiteit tijdens de zomer bleek verantwoordelijk voor de overige 45% van de krimp.

De zonnestraling die het aardoppervlak bereikt varieert door de tijd heen, vanwege veranderingen in de positie van de aarde ten opzichte van de zon. In het Eemien was de zonne-intensiteit op Groenland zo’n 10% hoger dan nu.

Zelfversterkend

“Eigenlijk is het niet zo’n heel verbazend resultaat”, zegt Michiel van den Broeke van het Institute for Marine and Atmospheric Research (IMAU), één van de auteurs van het artikel. “Je ziet ook nu dat ijs razendsnel verdwijnt zodra de zon flink begint te schijnen.” Het effect versterkt zichzelf bovendien: ijs dat begint te smelten wordt nat, nat ijs is donkerder dan droog ijs, en donkerdere materialen absorberen meer straling. Dat het maar liefst 45% van alle smelt zou verklaren had van den Broeke echter niet verwacht.

IMAU, Universiteit Utrecht

Extreem

De Groenlandse ijskap zal dus minder sterk reageren op de huidige klimaatsverandering dan tijdens het vorige interglaciaal. Goed nieuws, zou je zeggen. Kunnen alle rampscenario’s over smeltend ijs en stijgende zeespiegels nu dan voorgoed de prullenbak in? “Nee”, zegt van den Broeke stellig, “de situatie is nog steeds erg zorgelijk. Het evenwicht tussen aangroei en smelt is volledig zoek.”

Met de hoeveelheid ijs die ieder jaar opnieuw van de Groenlandse ijskap verdwijnt zou je de provincie Utrecht met een ijslaag van 180 meter te kunnen bedekken. “Onze resultaten laten zien dat de snelheid waarmee het ijs in het jaar 2100 naar verwachting wegsmelt kan worden bijgesteld, namelijk van extreem snel naar erg snel”, aldus van den Broeke. En dat klinkt inderdaad niet echt geruststellend.

Bron

  • Van de Berg e.a. Significant contribution of insolation to Eemian melting of the Greenland ice sheet Nature Geoscience, 4 september 2011

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 september 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.