Je leest:

Grieppandemie kan tot 81 miljoen doden leiden

Grieppandemie kan tot 81 miljoen doden leiden

Auteur: | 29 december 2006

Een grieppandemie van dezelfde omvang als de Spaanse griep in 1918-1920 kan 51 tot 81 miljoen levens eisen. Naar schatting 96 procent van de slachtoffers valt in de ontwikkelingslanden. Dat blijkt uit een onderzoek dat op 22 december 2006 werd gepubliceerd in het Britse medische tijdschrift ‘The Lancet’.

De Spaanse griep begon als een virus dat alleen gevaarlijk was voor vogels. Maar het virus muteerde en ontwikkelde zich tot een variant (H1N1) die werd overgedragen van mens op mens. Wereldwijd eiste de Spaanse griep 20 tot 40 miljoen doden.

In 1998 kon genetisch materiaal van het Spaanse griepvirus worden geïsoleerd uit een slachtoffer dat was begraven in de permanent bevroren bodem van Alaska. In 2004 kon het virus volledig worden gereconstrueerd en in oktober 2005 kon uiteindelijke de genetische code ervan worden ontrafeld. Daaruit bleek dat het virus vermoedelijk rechtstreeks van vogels op mensen was overgegaan, zonder een varken als tussenstation.

De onderzoekers hebben het aantal sterftegevallen aan Spaanse griep in een twintigtal landen geëxtrapoleerd naar de wereldbevolking van 2004. Daaruit concluderen ze dat er nu tussen 51 en 81 miljoen doden zouden vallen. Dat is ruwweg 1 procent van de mensheid. 49 procent van de slachtoffers valt in Azië, 29 procent in Afrika, 10 procent in het Midden-Oosten, 4 procent in de Europese landen die lid zijn van de OESO, 4 procent in Latijns Amerika en 4 procent in de Europese landen die geen lid zijn van de OESO. Dat de meeste slachtoffers in ontwikkelingslanden zullen vallen, komt door de slechtere leefomstandigheden en het gebrek aan medicatie.

Menselijke variant vogelgriep

Virologen vrezen dat ook het vogelgriepvirus H5N1 (dat de afgelopen jaren rondwaart en tot nog toe 258 ziektegevallen bij mensen veroorzaakte) op den duur evolueert tot een levensgevaarlijke, menselijke griepvariant. De vogelgriep zorgde met name vorig jaar wereldwijde media-aandacht en politieke debatten. Regeringen en hulporganisaties sloegen toen de handen ineen om de verspreiding van het virus te beperken. De Amerikaanse regering trok 3,8 miljard dollar uit voor de bescherming van Verenigde Staten. Australië reserveerde 555 miljoen Australische dollar. Deze enorme investeringen, zeggen de onderzoekers, waren voornamelijk het gevolg van wilde schattingen van het aantal doden bij een grieppandemie. Er circuleerden schattingen van 2 tot 360 miljoen doden. Het hoofd van het Russische Virologisch Instituut, Dmitri Lvov, waarschuwde zelfs voor een miljard griepdoden.

Noodhospitaal met patiënten die aan de Spaanse griep lijden.

Schatting

Het veel lagere aantal doden dat thans wordt genoemd door de onderzoekers is natuurlijk ook slechts een schatting. Er is geen logische of biologische reden om aan te nemen dat de Spaanse griep de meest dodelijke griepvariant van alle tijden is geweest. Een toevallige genetische mutatie zou kunnen leiden tot een nog dodelijker vorm van griep. Maar een ziekteverwekker die zo dodelijk is, zou ook te kort overleven om zichzelf effectief te verspreiden van de ene populatie naar de andere. Aan de andere kant vielen de meeste doden bij de Spaanse griep in de leeftijdsgroep van 0 tot 44 jaar. Ouderen leken een zekere immuniteit te hebben als gevolg van doorstane pandemieën in het midden van de 19de eeuw. Als die immuniteit er niet is, zal ook het aantal slachtoffers onder ouderen veel hoger worden.

Tijdens de Spaanse griep kwamen veel nepmedicijnen op de markt, die beloofden de ziekte te kunnen voorkomen of te genezen. In Nederland overleed een op de 250 mensen aan de griep. Aan grafzerken op kerkhoven is nog steeds te zien dat vele gezinnen binnen korte tijd hun familieleden aan de ziekte verloren.

Onwaarschijnlijk

Toch achten de onderzoekers het onwaarschijnlijk dat bij een nieuwe pandemie nog meer doden zouden vallen dan bij de Spaanse griep. Allereerst is de medische zorg nu veel beter georganiseerd dan toen. Daarnaast kunnen antivirale middelen als zanamivir (merknaam Relenza) en oseltamivir (merknaam Tamiflu) worden ingezet om de verspreiding van de ziekte in te dammen. Ten derde kan vaccinatie (ook al kan pas na 4-6 maanden genoeg vaccin worden ontwikkeld) met name de bevolking van rijkere landen beschermen. Bij de Spaanse griep werd een hoog percentage sterfgevallen veroorzaakt door bacteriële longontsteking na een door het virus opgewekte longontsteking. Bacteriële longontsteking kan met antibiotica worden bestreden. Ook daarbij geldt weer dat met name rijkere landen daar het meest van zullen profiteren.

Om de verspreiding van de Spaanse griep zoveel mogelijk tegen te gaan werden scholen gesloten en werd ook het verkeer aan banden gelegd.

Volgens de onderzoekers draait het vooral om de snelheid van een vaccinatieprogramma en quarantainemaatregelen om een pandemie het hoofd te kunnen bieden. Zo bleef Amerikaans Samoa door strikte quarantaine in 1918-20 van Spaanse griep verstoken. Ook in Australië werd de pandemie door quarantaine vertraagd, zij het niet voorkomen. Wiskundige modellen lijken te bevestigen dat quarantainemaatregelen effectief zijn als ze strikt worden nageleefd en ook worden ondersteund door de inzet van antivirale middelen.

Klik naar de bron

Dit artikel is een publicatie van Astronet.
© Astronet, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 december 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.