Je leest:

Goldilocksplaneet gevonden

Goldilocksplaneet gevonden

Nieuwe exoplaneet kan tweede aarde zijn

Auteur: | 1 oktober 2010

Het is er niet te warm, maar ook niet te koud. Het is een rotsachtige planeet, net als die van ons. Is Gliese 581g een tweelingzusje van de aarde? We weten het nog niet, maar het zóu kunnen.

Levende wezens zijn kieskeurig als het om hun woonplaats gaat. Er moet voldoende eten en drinken zijn, goed adembare lucht, licht en warmte. Maar er mag niet teveel warmte zijn en het licht mag geen schadelijke straling bevatten. Een tweede plekje in het heelal vinden dat precies zo prettig is als onze planeet is dan ook geen eenvoudige taak. Planetenzoekers speuren al jarenlang, vanaf de aarde en vanuit de ruimte, de hemel af op zoek naar zo’n plaats. Gewoon om te kijken of ze er zijn, want er naartoe gaan blijft vooralsnog een toekomstdroom.

Wishful thinking van een artiest, of een natuurgetrouwe weergave van Gliese 581g en de andere drie binnenplaneten van Gliese 581? Het antwoord op die vraag zal nog jaren op zich laten wachten.

Steeds kleiner en lichter

Exoplanetenzoekers zitten de laatste jaren behoorlijk in spanning. Hun nieuwe apparatuur is veel beter dan wat ze voorheen hadden, en daarmee vonden ze al heel veel planeten. Dat waren nog zware planeten die dicht om hun ster heen draaiden: die zijn makkelijk te vinden. Maar met de nieuwe apparaten moeten ook kleinere planeten in grotere banen te vinden zijn. Misschien zelfs planeten zo klein als de aarde, in een vergelijkbare baan. Van dat soort planeten is nu de eerste ontdekt: Gliese 581g.

De vinders, Amerikaanse astronomen van de Lick-Carnegie Exoplanet Survey, maten elf jaar lang heel nauwkeurig de schommelingen van ster Gliese 581. Die schommelingen worden veroorzaakt door de zwaartekracht die planeten op de ster uitoefenen. Eerder werden bij de rode dwergster in het sterrenbeeld Weegschaal al vier zwaardere planeten ontdekt. Daar zijn nu twee lichte planeten bij gevonden, waar Gliese 581g er één van is.

De baan van Gliese 581g om zijn ster is iets groter dan de baan van Venus om de zon. Omdat Gliese 581 veel minder helder is dan de zon is het er toch niet snikheet.
National Science Foundation/Zina Deretsky

Goudlokje en de drie beren

Gliese 581g is de eerste bekende planeet die zich in de zogenaamde Goldilocks zone van zijn ster bevindt – op de aarde na, natuurlijk. De Goldilocks zone is de regio in het zonnestelsel waarin het licht van de ster warm genoeg is om voor aangename temperaturen te zorgen, maar niet zo heet dat het gevaarlijk wordt. De naam komt van het sprookje over Goudlokje en de drie beren, waarin Goudlokje haar pap ook niet te heet, niet te koud maar precies goed wil. De plaats en de grootte van de Goldilocks zone in een zonnestelsel hangen af van het gewicht en de helderheid van de ster. In ons zonnestelsel valt alleen de aarde er binnen, Mars en Venus hangen er net buiten.

Toch is het nog lang niet zeker of Gliese 581g een goede vakantiebestemming kan worden. De planeet is 3 à 4 keer zo zwaar als de aarde en een jaar duurt er 37 dagen. Hij draait dus veel dichter om zijn ster dan de aarde om de zon, maar omdat Gliese 581 een koele rode dwergster is leidt dat niet tot heel hoge temperaturen. Een dag op Gliese 581g duurt oneindig lang, omdat de planeet altijd met dezelfde kant naar zijn ster staat. Op de zonkant is het er dus wel erg heet, en op de schaduwkant ijskoud. Maar de tussenzone op de grens tussen zon en schaduw zou net goed kunnen zijn.

In ons zonnestelsel ligt alleen de aarde binnen de bewoonbare zone of Goldilocks zone. Als een ster helderder is dan de zon, ligt de zone verder van de ster af. Voor een zwakkere ster ligt hij dichterbij.
Chewie/Wikimedia Commons

Een dosis geluk

De grote vraag is nu of Gliese 581g ook een atmosfeer heeft die vergelijkbaar is met die van de aarde. Metingen aan de atmosfeer van exoplaneten zijn heel lastig, omdat planeten zelf geen licht geven en dus niet direct waarneembaar zijn. Het wachten is op een moment dat het licht van de ster Gliese 581 door de eventuele atmosfeer van de planeet heen schijnt. Dat kan heel lang duren: de kans dat een klein planeetje vanaf de aarde gezien precies voor zijn ster langs scheert is erg klein. Op zich zou er best een atmosfeer kunnen zijn: de zwaartekracht op Gliese 581g is iets groter dan op aarde, en dus groot genoeg om een atmosfeer vast te houden.

Hoewel het nog lastig wordt om te bepalen of Gliese 581g inderdaad een tweede aarde is laat de vondst zien dat de zoektocht zin heeft. Het wachten is op een analyse van de metingen van de Kepler-satelliet, die al meer dan honderd planeten met een massa die vergelijkbaar is met die van de aarde heeft opgespoord. Als er een groter aantal Goldilocksplaneten bekend wordt kunnen we die allemaal in de gaten houden. Dan is het een kwestie van tijd totdat we een echte dubbelganger voor onze planeet vinden.

Zie verder:

Het laatste nieuws over exoplaneten op Kennislink:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/exoplaneet/exoplaneten/index.atom?m=of", “max”=>"10", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 oktober 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.