Je leest:

Gipsen helden in het Allard Pierson Museum

Gipsen helden in het Allard Pierson Museum

Gastcolumn door conservator René van Beek

Auteur: | 19 april 2010

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Tijdens de Week van de Klassieken (15 t/m 25 april 2010) stonden klassieke helden centraal. René van Beek, conservator van het Allard Pierson Museum in Amsterdam, vertelt deze week over een paar van zijn klassieke (gipsen) helden.

René van Beek, conservator van het Allard Pierson Museum.
Allard Pierson Museum

Het Amsterdamse Allard Pierson Museum heeft een grote collectie van bijna 300 afgietsels in gips van klassieke beelden. Deze beelden staan voor het grootste deel op de zolder van het museum en vormen daar een galerij van gipsen helden en heldinnen. De verzameling is een belangrijk onderdeel van de collectie oudheden waar het archeologisch museum van de Universiteit van Amsterdam zo rijk aan is.

Mausolos

De bezoeker die het museum binnenkomt, ziet meteen aan de linkerkant van de hal een imposant beeld. Het is Mausolos, een Perzische gouverneur die in de vierde eeuw voor Christus resideerde aan de westkust van Klein-Azië, in Halicarnassos. Tegenwoordig is deze plaats bekend als de toeristenplaats Bodrum.

Mausolos
Allard Pierson Museum

Na zijn dood werd Mausolos bijgezet in een imposant gebouw en daarmee begrijpen we meteen de herkomst van het woord Mausoleum. Op het Mausoleum – dat één van de wereldwonderen was – stond een imposant beeld van Mausolos. Tegenwoordig staat het originele beeld in het Brits Museum in Londen, maar een afgietsel in gips bevindt zich in het Allard Pierson Museum.

De doornuittrekker

Een van de charmantste gipsen beelden in het Allard Pierson Museum is de zogenaamde doornuittrekker of ‘tonenpluizer’. Een jongen die een splinter of een doorn uit zijn voetzool trekt.

De Doornuittrekker
Allard Pierson Museum

Het oorspronkelijke Griekse originele beeld is verloren gegaan maar het beeld is in de Romeinse tijd gekopieerd en diverse kopieën zijn bewaard gebleven. Het gips uit het Allard Pierson Museum is een kopie van het Romeinse beeld zoals dat staat in het Capitolijns Museum in Rome.

Als we goed kijken naar het beeld zien we dat er iets onlogisch is. En dat zit hem in het hoofd en de val van het haar. Je moet je haar wel heel lang niet hebben gewassen om met een gebogen hoofd het haar zo in model te laten zitten! Waarschijnlijk hoort het hoofd niet bij de rest van het beeld en hebben de Romeinen deze combinatie verzonnen.

De mooiste vrouw in gips

De beeldhouwer Praxiteles maakte in de vierde eeuw voor Christus een prachtig beeld van Aphrodite, de godin van de liefde. Een gipsen afgietsel van het beeld bevindt zich in de collectie gipsen in Amsterdam.

De Aphrodite van Praxiteles
Allard Pierson Museum

De schrijver Plinius uit de eerste eeuw na Christus schrijft ‘beeldend’ over de geschiedenis van deze Aphrodite. Praxiteles had twee beelden gemaakt van de godin. Het ene beeld was gekleed, het andere naakt. De inwoners van het eiland Kos waren diep geschokt door het naakte beeld en kozen voor het geklede beeld.

De naakte Aphrodite kwam op het schiereiland Knidos terecht. Het beeld dat de godin voorstelt op het moment dat zij gaat baden, werd zo in de tempel opgesteld dat iedereen het van alle kanten kon bekijken. Het was buitengewoon revolutionair om de godin van de liefde naakt uit te beelden en in een tempel te plaatsen. Van heinde en verre stroomden de mensen toe om het prachtige beeld dat een echte toeristische trekpleister werd, te bewonderen. En al in de oudheid vroeg men zich af wie er model had gestaan. Waarschijnlijk is dat de beroemde dame van lichte zeden Phryne geweest. We weten dat Praxiteles met haar een verhouding had.

Sommige bezoekers werden zelfs verliefd op het beeld. Het verhaal gaat dat een van deze verliefden zich in de tempel had verstopt en ’s nachts het beeld innig omhelsde. De volgende ochtend was een vlek de stille getuigenis van zijn hartstocht…

Zie verder

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 april 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.