Je leest:

Gezonder van park en weiland

Gezonder van park en weiland

Auteur: | 19 februari 2009

Mensen die in een groene omgeving wonen, voelen zich gezonder. Ze zijn het ook. Volgens promovenda Jolanda Maas komt dat vooral omdat groen helpt tegen stress.

Nederland, 2050. Utrecht en Den Haag zijn stadsdelen van één grote superstad, in het Vondelpark staat een woontoren en weilanden bestaan niet meer. Depressie en stress zijn onze nationale ziekten. Ergens op de 43e verdieping van een ministerie haalt een ambtenaar een onderzoek uit een archief en blaast het stof weg. “Vitamine G: groene omgevingen – gezonde omgevingen” van Jolanda Maas. Haar conclusie: groen maakt ons gezond en gelukkig. Hadden we maar geluisterd, denkt de ambtenaar.

“Dit onderzoek is een van de eerste studies die bewijs levert voor de directe positieve relatie tussen groen en gezondheid”, stelt Jolanda Maas. Op 20 februari promoveert ze aan de Universiteit Utrecht. Hoewel mensen al eeuwenlang denken dat de natuur goed is voor de mens, was dat nog nooit echt wetenschappelijk onderzocht. “Ik wilde kijken of er wetenschappelijk bewijs te vinden was voor een relatie tussen groen en gezondheid”, zegt de promovenda. Daarom haalde Maas de patiëntengegevens van honderdduizenden Nederlanders door de computer en combineerde ze deze met informatie over de hoeveelheid groen in de buurt. Deze gegevens kwamen uit het Landelijk Grondgebruiksbestand Nederland (LGN4), waarin voor elke vijftien vierkante meter van Nederland staat vermeld hoe de grond daar precies wordt gebruikt.

Mensen in een groene buurt zijn minder vaak depressief en eenzaam. Slecht nieuws voor echte stadsmensen?

Het gelukseffect van groen

Maas ontdekte dat mensen die in een groene omgeving wonen, zich gezonder voelen. “De kans dat bewoners hun gezondheid als minder goed beoordelen is in weinig groene woonomgevingen 1,5 keer zo groot als in heel groene woonomgevingen,” schrijft Maas in haar proefschrift. Mensen voelen zich tussen het beton dus ongezonder. Maas ontdekte dat deze mensen zich niet alleen ongezonder voelen, maar ook echt ongezonder zijn. Ze komen vaker bij de huisarts over de vloer met klachten zoals diabetes, astma en depressie. De kans op een depressie is bijvoorbeeld 1,33 zo hoog in groenloze buurten dan in woonomgevingen met heel veel groen. Of mensen dichtbij een park in de stad of dichtbij een weiland of bos op het platteland wonen, maakt voor de gezondheid niet uit. Groen is groen. Vooral voor jongeren, ouderen en mensen met een lage sociaal-economische status blijkt natuur goed voor de gezondheid te zijn.

Mensen die tussen de bomen en struiken wonen, zijn dus gezonder. Maar hoe weten we nu of dit ook echt door het groen komt? Het zou immers ook zo kunnen zijn dat mensen in Bussum, Sneek of Den Dolder gezonder zijn om andere redenen. Uit eerder onderzoek is bijvoorbeeld gebleken dat mensen met geld over het algemeen gezonder zijn dan de minder bedeelden. “Het is inderdaad belangrijk om rekening te houden met het feit dat mensen die hoger opgeleid of rijker zijn gezonder zijn en dat het juist die mensen zijn die de keuze hebben om in een groenere buurt te wonen”, zegt Maas. Een vrijstaand huis met grote tuin is immers een stuk duurder dan een flatje op vier hoog. “In mijn proefschrift heb ik met behulp van statistische analyses rekening gehouden met het feit dat rijkere mensen in een groenere buurt gaan wonen. Dit kan je doen door in de analyses rekening te houden met de sociaal-economische achtergrond (opleiding, inkomen) van mensen.” Volgens de onderzoekster kun je uit haar onderzoek dus wel degelijk concluderen dat een groene omgeving gezond maakt.

Over het algemeen bewegen mensen op het platteland niet meer dan stadsmensen. Pubers zijn een uitzondering: plattelandspubers bewegen wél meer dan stadspubers, zo blijkt uit het onderzoek.

Pleister voor de geest

Verklaren waarom groen precies gezond maakt, blijkt lastiger. Toch heeft Maas geprobeerd hier achter te komen. Ze onderzocht bijvoorbeeld of mensen in een groene omgeving meer bewegen en sporten. Uit Maas’ onderzoek blijkt dat dit niet het geval is. Mensen in de stad en op het platteland bewegen ongeveer even lang en even veel.

Een andere verklaring zou kunnen zijn dat meer groen in de buurt leidt tot meer sociale contacten. En sociaal contact kan weer bijdragen aan een gezond en gelukkig gevoel. Daarom onderzocht Maas ook of mensen in het groen vaker sociale contacten hebben. Dat blijkt voor een deel waar te zijn. Hoewel mensen in groene omgevingen feitelijk niet meer contact met bijvoorbeeld hun buren hebben, voélen ze zich minder eenzaam dan mensen in de stad. Dit bleek in het bijzonder voor lager opgeleiden te gelden.

Maas zelf vindt een andere verklaring het meest overtuigend. Natuur werkt als een soort pleister voor de geest. Dankzij bomen, planten en gras herstellen mensen eerder van stress. “Dat mensen sneller herstellen van stress heeft te maken met het feit dat groen je aandacht vast kan houden zonder dat je er moeite voor hoeft te doen,” zegt Maas. “Als je in een stedelijke omgeving bent moet je constant opletten of je niet omver gelopen of gereden wordt. In een groene omgeving hoeft dat niet en kan je genieten van de indrukken die je opdoet.” Ook mensen die een moeilijke periode hadden doorgemaakt, zoals een ziekte of de dood van een geliefde, blijken in een groene omgeving sneller te herstellen. De natuur helpt bij het verwerken van verdriet. Daarom lijkt Maas het ook goed idee dat ziekenhuizen en zorginstellingen meer aandacht gaan besteden aan de hoeveelheid groen in hun omgeving.

Jolanda Maas promoveert op 20 februari aan de Universiteit Utrecht. Haar proefschrift heet ‘Vitamin G: Green environments – Healthy environments’. Het onderzoek werd gesubsidieerd door NWO-GaMON.

Lees over dit onderwerp ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 februari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.