Je leest:

Gevoelig voor alcohol via twee confrontaties

Gevoelig voor alcohol via twee confrontaties

Auteur: | 15 januari 2009

Ratten, waarvan de moeder tijdens de zwangerschap alcohol dronk, zijn in hun puberteit extra gevoelig voor de geur van alcohol. Na het eerste contact met alcohol in de baarmoeder slaat het reuksysteem in de hersenen de geur van alcohol op. Een tweede confrontatie met het genotsmiddel in de puberteit activeert en versterkt deze opslag, zodat ratten ook op volwassen leeftijd extra gevoelig blijven voor alcohol. Neurowetenschappers van de New York Upstate Medical University zijn bang dat het bij mensen hetzelfde gaat.

Slechts twee confrontaties met alcohol zijn er nodig om volwassen ratten langdurig aan de drank te krijgen. Blootstelling aan de werkzame stof ethanol tijdens de zwangerschap en in de (vroege) puberteit zorgen ervoor dat de geur van alcohol in het geheugen van de dieren gegrift staat. Neurowetenschappers van de New York Upstate Medical University zijn bang dat dit bij mensen ook zo gaat. Verontrustend als je bedenkt dat 35 tot 50 procent van de zwangere vrouwen en 81 procent van de jongeren tussen 9 en 15 jaar weleens drinkt.

Slecht twee confrontaties met alcohol zijn nodig om volwassen ratten gevoelig te maken voor de geur van drank. Neurowetenschappers van de New York Upstate Medical University zijn bang dat dit bij mensen ook zo werkt. Dat terwijl 81 procent van de jongeren tussen 9 en 15 jaar weleens drinkt.

Volg de alcoholgeur

In een experiment werden moederratten door de onderzoekers op een alcoholdieet of een controledieet gezet. Twee dagen na de geboorte verhuisden pasgeboren jongen van hun biologische moeder naar een pleeggezin. Na nog eens 27 dagen splitsten de wetenschappers alle nestjes op tot paren van hetzelfde geslacht. Binnen deze paren werd één van de ratten toeschouwer en de ander demonstrateur. De demonstrateur kreeg een injectie met ethanol of water, waarna deze geur te ruiken is in de adem. Vervolgens is er een half uur sociale interactie tussen demonstrateur en toeschouwer. Hierbij letten de onderzoekers vooral op mond op mond contact en volggedrag. Deze beide gedragingen worden namelijk in grote mate bepaald door geur. Ratten die tijdens de zwangerschap al werden blootgesteld aan alcohol zijn sneller geneigd een demonstrateur met alcoholgeur te volgen dan ratten die nooit eerder alcohol roken.

Mond op mond contact en volggedrag worden bij ratten voor een groot deel bepaald door geur. Vandaar dat ratten die gevoelig zijn voor de geur van alcohol massaal achter een demonstrateur aanlopen die een ethanol injectie kreeg.

Onherroepelijk gewist of definitief

Wat zijn nu de biologische factoren die achter deze resultaten liggen? Wanneer een moederrat drinkt tijdens de zwangerschap, komt alcohol via de placenta ook terecht bij de ongeboren babyrat. De hersenen van het jong zijn geneigd stoffen vanuit de placenta te accepteren. Dit is heel logisch, omdat de baby via zijn moeder moet leren welke voedselbronnen veilig zijn om te eten. Acceptatie door de hersenen betekent in dit geval dat de jonge rat de geur van alcohol opslaat en leert deze aantrekkelijk te vinden.

Na de geboorte gaat de ontwikkeling van de hersenen onverminderd door. Opgeslagen geuren, die de jonge rat niet meer tegenkomt, worden onherroepelijk uit zijn geheugen gewist. Als zo’n rat tijdens de pubertijd weer met alcohol in contact komt, gebeurt het tegenovergestelde. Hersencellen die de geur van alcohol nog herkennen vanuit de baarmoeder zijn onmiddellijk actief. Dit betekent niet alleen dat de rat op dat moment sterk reageert, zijn geheugen voor de stof zal daarna definitief zijn. Ratten die zowel tijdens de zwangerschap als in de pubertijd in contact komen met alcohol, blijven hun hele leven gevoelig voor de geur van drank.

Menselijke foetussen kunnen, net als ratten, geuren uit het dieet van hun moeder oppikken en opslaan. 35 tot 50 procent van de zwangere vrouwen drinkt weleens een alcoholisch drankje. Veel baby’s hebben daardoor de eerste alcoholconfrontatie al achter de rug.

Gevoelig is niet verslaafd

De reuk van mensen ontwikkelt zich op dezelfde manier als bij ratten. Ook bij ons worden ongebruikte geuren gewist en geuren die vaker opduiken opgeslagen. Bovendien kunnen menselijke foetussen, net als ratten, geuren uit het dieet van hun moeder oppikken en opslaan. De onderzoekers denken daarom dat ook mensen via twee confrontaties gevoelig kunnen raken voor de geur van alcohol. Tussen de 35 en 50 procent van de zwangere vrouwen neemt weleens een drankje, waardoor bijna de helft van de Nederlandse baby’s de eerste confrontatie al achter de rug heeft.

Daarbij komt nog eens dat jongeren steeds vroeger gaan drinken. 81 procent van de kinderen tussen 9 en 15 jaar heeft weleens alcohol op. Er moeten ondertussen dus aardig wat alcoholgevoeligen rondlopen in Nederland.Gelukkig is gevoeligheid voor de geur van alcohol nog iets heel anders dan een verslaving. Kennelijk weten veel mensen hun opgebouwde gevoeligheid toch te onderdukken.

Bronnen

The consequence of fetal ethanol exposure and adolescent odor re-exposure on the response to ethanol odor in adolescent and adult rats (Amber Eade, Paul Sheehe, Juan Molina, Norman Spear, Lisa Youngentob en Steven Youngentob), Behavioral and Brain Functions

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 januari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.