Je leest:

Geuren door de eeuwen heen

Geuren door de eeuwen heen

Auteur: | 1 januari 2007

Veel mensen beschouwen onze neus, het reukzintuig, als het minst belangrijke zintuig. Horen, zien, voelen en proeven vinden we belangrijker. Ruiken is dan ook niet de sterkste kant van mensen. Dat heeft lang zo zijn voordelen gehad.

Tot in de vorige eeuw rook (en stonk) vrijwel alles om ons heen. Mensen wasten zich nauwelijks, en in bad gaan was er al helemaal niet bij: dat was gevaarlijk, daar werd je ziek van. Veel mensen rook je dus al voordat je ze zag.

Overal stonk het naar urine en naar bedorven vlees, vis, groente en fruit. Er was geen riolering en ook waren koelkasten en conserveermiddelen nog onbekend. Vooral in de grote steden moet er een onbeschrijfelijke stank hebben geheerst.

De kleur van chemie

Dit artikel is afkomstig uit het hoofdstuk ‘Ruiken’ uit de uitgave De kleur van chemie van de Vrije Universiteit; een bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren.

Zelfs in de kerk was je niet veilig: veel overledenen werden in de kerk begraven. Vooral ‘s zomers was het er soms niet om te harden. Wierook werd niet alleen maar symbolisch gebruikt; het was hard nodig om de penetrante lijklucht te verdringen.

Wierook is al een van de oudste geuren. Al ver vóór onze jaartelling werd het melksap uit de wierookstruik gewonnen en gebrand. Sinds die tijd worden stoffen die hun geur vooral bij verbranding afgeven, vaak bij religieuze rituelen zoals reuk- en geuroffers gebruikt. Ons woord parfum is daarvan afgeleid: ‘perfumum’ betekent ‘door de rook’

Leer uit de spuitbus

Tegenwoordig is de samenleving sterk ‘ontgeurd’. Je mag jezelf en je mede mensen niet meer ruiken. We hebben geurvreters, luchtverfrissers en afzuigkappen om ongewenste geuren tegen te gaan. Zelfs de meeste rozen, vroeger het symbool van geurige bloemen, hebben hun geur bij het ‘veredelen’ verloren.

Furnitureclinic

In plaats daarvan ruik je nu nieuwe, vaak subtiele geuren, waarmee de samenleving ons voorzichtig probeert in te pakken. Een nieuwe auto met kunststof bekleding ruikt naar leer uit een spuitbus. Alles is te parfumeren, van kunstbloemen tot vlakgommetjes. Sommige geurende vlakgommetjes ruiken zó lekker naar banaan of aardbeien dat kinderen ze willen opeten.

In tijdschriften is de geuradvertentie aardig in zwang geraakt. Krabbel aan de bladzijde en je ruikt de whisky die geadverteerd staat. Omdat mensen met allergieën hiertegen protesteren, beperken sommige tijdschriften inmiddels het aantal bladzijden met dit soort advertenties.

Soms worden geuren gebruikt om onze stemmingen en emoties te beïnvloeden. De geur van versgebakken brood stimuleert bijvoorbeeld het kopen. Vandaar dat in veel supermarken inmiddels een oven op de broodafdeling aanwezig is. In de Parijse Metro wordt dennengeur verspreid om te passagiers te kalmeren. En in sommige Japanse kantoren blaast de airconditioning ‘s morgens een stimulerend geurtje het gebouw binnen, om de mensen actief aan het werk te krijgen. Een idee voor school?

Vrije Universiteit Amsterdam

Het boek ‘De kleur van chemie’ werd in 2007 uitgegeven door de Faculteit der Exacte Wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam (Afdeling Scheikunde en Farmaceutische Wetenschappen). Het is een geactualiseerde bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren. Ze belichten de rol van de scheikunde op tal van gebieden.

Alle Kennislinkartikelen uit het hoofdstuk ‘Ruiken’:

Dit artikel is een publicatie van VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen.
© VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 januari 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.