Je leest:

Gentherapie redt donorlong

Gentherapie redt donorlong

Auteur: | 29 oktober 2009

80 procent van de potentiële donorlongen gaat op dit moment de prullenbak in. Tijdens het overlijden van de donor raken de longen vaak zodanig beschadigd dat zij niet meer bruikbaar zijn voor transplantatie. Wetenschappers hebben nu een behandeling gevonden waarbij zij de longen met behulp van gentherapie weer kunnen oplappen. Die behandeling moet leiden tot een verdubbeling van het aantal beschikbare donorlongen.

Een donorlong kan op deze manier 12 uur lang bij 37 graden Celsius bewaard worden.

Bij chronische longziekten als emfyseem en taaislijmziekte is een longtransplantatie vaak onvermijdelijk. Het aantal mensen dat zo’n transplantatie nodig heeft stijgt nog steeds, terwijl het aantal donoren gelijk blijft. Toch is er geen tekort aan donorlongen. Het grootste probleem is dat slechts 15 procent van de beschikbare longen gebruikt wordt voor transplantatie. Tijdens het overlijden van de donor beschadigt 80 procent van de potentiële donorlongen zodanig dat zij zo de prullenbak in kunnen.

Verkoudheidsvirus

In de beschadigde longen komen vooral veel ontstekingsreacties op gang. Het eiwit Interleukine-10 (IL-10), dat van nature voorkomt in dierlijke en menselijke cellen, speelt een rol bij het afremmen van die reacties. IL-10 zou daarom gebruikt kunnen worden om beschadigde donorlongen enigszins te repareren. Makkelijk is dat niet, omdat we donorlongen op dit moment bewaren op ijs bij een temperatuur van vier graden Celsius. Als het al lukt om via gentherapie het IL-10 gen in te brengen in de long, zal het onder die omstandigheden niet voldoende tot expressie komen.

Wetenschappers brengen met behulp van een bronchoscoop een speciaal aangepast verkoudheidsvirus in de long. Het virus bevat het gen IL-10 dat ontstekingsreacties in de beschadigde long af moet remmen.

Wetenschappers ontwikkelden een systeem om de longen 12 uur lang bij 37 graden Celsius te bewaren. Daartoe plaatsen zij de longen onder een overkapping waar continue een oplossing van zuurstof, eiwitten en voedingsstoffen doorheen gepompt wordt. Het IL-10 gen zit verpakt in een speciaal aangepast verkoudheidsvirus, dat gemakkelijk cellen infecteert zonder dat de long daar ziek van wordt. De wetenschappers brengen dit verkoudheidsvirus direct in de luchtpijp van de long met behulp van een bronchoscoop. Deze gentherapie slaat goed aan.

Schematische weergave van het systeem om donorlongen 12 uur bij lichaamstemperatuur te kunnen bewaren. Er wordt continue een oplossing van zuurstof, eiwitten en voedingsstoffen rond gepompt. Via het rode slangetjes verlaat deze oplossing de long en komt terecht in het reservoir. Daar wordt, via een gasmengsel in de groene tank, zuurstof uit de oplossing onttrokken. Verder wordt de oplossing verwarmt tot een temperatuur van 37 graden Celsius. Via het blauwe slangetje trekt de zuurstofarme oplossing weer richting de longen.

Lange termijn

Met behulp van röntgenfoto’s controleren de wetenschappers de kwaliteit van de donorlong na behandeling.

Het IL-10 gen moedigt elke individuele cel in de long aan om zelf veel meer IL-10 te maken. Daarmee zijn de ontstekingsreacties in de donorlong onder controle. Na behandeling stroomt er meer bloed door de longen en zijn de longen beter in staat om verse zuurstof naar het bloed te transporteren en koolstofdioxide af te voeren. Ook patiënten die uiteindelijk zo’n donorlong ontvangen, profiteren van de gentherapie. IL-10 remt het afweersysteem van de ontvanger waardoor de kans op afstoting na transplantatie kleiner is.

Wat moet er nog gebeuren voordat longpatiënten zo’n gerepareerde long kunnen krijgen? In het volgende stadium van het onderzoek worden de longen aangeboden aan patiënten die wachten op een levensreddende transplantatie. Deze mensen krijgen alles te horen over de techniek waarmee de longen zijn behandeld. Mocht er geen geschikte donorlong komen, dan kunnen zij kiezen voor een gerepareerde donorlong. Op die manier willen de wetenschappers bepalen of longen die behandeld zijn met gentherapie ook op lange termijn hun functie blijven uitoefenen.

Bronnen

  • Functional repair of human donor lungs by IL-10 gene therapy (Marcelo Cypel e.a.), Science translational medicine, 28 oktober 2009
  • A breath of fresh air for lung transplant recipients (David Wilkes), Science translational medicine, 28 oktober 2009
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink, en hoort bij het thema Ziekten genezen op Biotechnologie.nl.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 oktober 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.