Je leest:

Genezing door gif

Genezing door gif

Een middel erger dan de kwaal?

Auteur: | 1 januari 2007

Hoeveel gif kan een mens nog net verdragen? Dit is precies de vraag waar het om gaat in het onderzoek naar cytostatica, geneesmiddelen tegen kanker.

Goede geneesmiddelen hebben weinig bijwerkingen. In de juiste dosis horen ze niet schadelijk, niet giftig te zijn. Voor geneesmiddelen tegen kanker gaat dat niet op: die zijn haast per definitie schadelijk. Omdat kankercellen lichaamseigen cellen zijn, zal elk geneesmiddel tegen kankercellen ook andere, gezonde cellen aantasten. Onderzoek naar deze cytostatica verloopt dan ook heel anders dan gewoon geneesmiddelenonderzoek.

Omdat niet te zien is wanneer alle kankercellen vernietigd zijn, zit er niets anders op dan voor alle zekerheid de dosis van deze cytostatica zo groot mogelijk te maken, dus de maximaal verdraagbare dosis toe te dienen. Dan is de kans het grootst dat alle kankercellen opgeruimd zijn.

De kleur van chemie

Dit artikel is afkomstig uit het hoofdstuk ‘Leven met gif’ uit de VU-uitgave ‘De kleur van chemie’, een bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren.

Belangrijke bijwerkingen van alle cytostatica zijn giftigheid voor beenmerg en darmen, waardoor de patiënt bijzonder moe en misselijk wordt. Omdat elk cytostaticum daarnaast nog eigen neveneffecten kan veroorzaken, wordt bij chemotherapie meestal een combinatie van stoffen gebruikt. De giftigheid voor kankercellen wordt dan zo groot mogelijk, terwijl de neveneffecten gespreid worden.

Een giftige cocktail

Belangrijke bestanddelen in deze cocktail van cytostatica zijn haast altijd platinaverbindingen zoals cisplatina en anthracyclines. Het eerste anthracycline werd 30 jaar geleden ontdekt bij een bacterie die het gebruikte als antibioticum (een werking vergelijkbaar met die van penicilline). Het wordt nog steeds veel gebruikt bij leukemie (bloedkanker). Verwante verbindingen worden inmiddels bij andere soorten kanker toegepast.

Vrije Universiteit

De anthracyclines binden in de celkern stevig aan het DNA en verhinderen dat beide strengen van elkaar loslaten. Daardoor kan het DNA zich niet vermenigvuldigen en de cel kan zich niet delen. De meest karakteristieke eigenschap van een kankercel: het zich ongeremd delen, wordt zo in de kern aangepakt.

Anthracyclines blijken naast de onvermijdelijke moeheid, misselijkheid en haaruitval een ernstig neveneffect te vertonen, namelijk beschadigingen aan de hartspier. De pompwerking van het hart van sommige patiënten bleek na enkele kuren met anthracyclines zo te zijn aangetast, dat ze een tijd na hun genezing van kanker alsnog overleden aan hartklachten.

Vrije Universiteit Amsterdam

Het boek ‘De kleur van chemie’ werd in 2007 uitgegeven door de Faculteit der Exacte Wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam (Afdeling Scheikunde en Farmaceutische Wetenschappen). Het is een geactualiseerde bundeling van informatieve brochures voor havo/vwo scholieren. Ze belichten de rol van de scheikunde op tal van gebieden.

Alle Kennislinkartikelen uit het hoofdstuk ‘Leven met gif’:

Dit artikel is een publicatie van VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen.
© VU Amsterdam, Faculteit der Exacte Wetenschappen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 januari 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.