Je leest:

Gek van opwinding

Gek van opwinding

Kunnen we op het moment suprême nog wel rationeel nadenken?

Auteur: | 29 april 2010

Natuurlijk word je niet opgewonden van dieren en gebruik je een condoom als je seks hebt met iemand die je niet zo goed kent. Toch? Wetenschappers ontdekken dat zodra passie stijgt, de rationaliteit ver te zoeken is.

Roy studeert in Berkeley, in het zonnige Californië. Hij groeide op San Fransisco, waar hij alleen maar negens en tienen haalde en bovendien aanvoerder was van het volleybalteam. In zijn vrije tijd speelt hij graag Chopin op de piano en als hij uit dansen gaat, doet hij dat het liefst op techno. Sinds een jaar heeft hij een leuke vriendin. En vandaag ontmoet hij in de koffietent Strada een man genaamd Mike, die op hem zit te wachten met een laptop in een hoes van huishoudfolie en een briefje van tien dollar.

Mike is de assistent van Dan Ariely, een gedragseconoom die onderzoek doet naar de manier waarop wij mensen al dan niet rationele beslissingen nemen. En hij heeft, samen met zijn collega George Loewenstein, bedacht dat hij wel eens wil weten waarom mensen toch zo slecht in staat zijn om ‘op het moment suprême’ verstandige beslissingen te nemen over seks en voorbehoedsmiddelen. Een campus vol hitsige twintigers lijkt hem de ideale plek om dit te testen.

Stel je voor dat je opgewonden bent…

Natuurlijk gebruik je een condoom. Of althans, dat denk je nu. Maar wat denk je op het moment suprême?

Een paar dagen voor de ontmoeting in Strada heeft Roy een vragenlijst ingevuld. Stel je voor dat je seksueel opgewonden bent, luidde de inleiding, zou je dan seks willen hebben met een vrouw van zestig jaar oud? Zou je seksueel opgewonden raken van contact met dieren? Zou je het frustrerend vinden om alleen maar te zoenen? Zou je erop staan om een condoom te gebruiken, zelfs als je daarmee het risico loopt dat je date niet meer wil vrijen?

Roy vulde de vragen verstandig in. Nee, hij werd niet hitsig van dieren. Ja, zonder een condoom gaat het feest niet door. Mike en Ariely hadden niet anders verwacht. Maar zij willen graag weten of Roy andere beslissingen neemt als hij seksueel erg opgewonden is. Daarom gaat Mike hem zo dadelijk vragen of hij de vragenlijst nog eens wil invullen, maar dan in zijn studentenkamer, terwijl hij kijkt naar erotische plaatjes en daarbij masturbeert (hier komt de huishoudfolie van pas).

Irrationeel opgewonden

Roy is niet de enige die op deze manier de wetenschap een handje vooruit helpt. In de maanden daarna doen vijfentwintig academische toptalenten mee aan Ariely’s onderzoek. Hun antwoorden lieten allemaal hetzelfde patroon zien. In hun ‘gewone toestand’ zijn ze allemaal erg rationeel over hun seksuele gedrag. Maar zodra ze opgewonden raken verandert dat, meer nog dan de onderzoekers van te voren hadden gedacht.

Natuurlijk doe je geen drugs in haar drankje, om je kans op seks te vergroten…

Een paar voorbeelden. Ariely’s proefpersonen vinden het, al masturberend, twee keer zo waarschijnlijk dat ze zich aangetrokken voelen tot een twaalfjarig meisje. Hetzelfde geldt voor de vraag of ze zouden blijven aandringen, zelfs als hun date al nee heeft gezegd. Ze schatten de kans dat ze een meisje zouden drogeren om aan seks te komen vier keer zo hoog in. De aanlokkelijkheid van anale seks stijgt met 67%. En de bereidheid om een condoom te gebruiken daalt met zo’n 30%.

Die percentages zijn fors en golden vooral voor de minder gangbare seksuele voorkeuren. Op de vraag of ze er wat in zagen om hun date billenkoek te geven, lag de inschatting dat ze dat zouden doen maar 18% hoger. Maar dat kwam vooral omdat de jongens uit het onderzoek dat ook in niet opgewonden toestand al best een goed idee vonden. Voor de andere sekskwesties golden grotere verschillen.

Nadenken en mooie vrouwen







Voor mannen die extreem gesteld zijn op hun rationeel denkvermogen is het misschien beter om zelfs überhaupt uit de buurt van mooie vrouwen te blijven. Onderzoekers van de Radboud Universiteit in Nijmegen ontdekten namelijk dat mannen die zojuist geconfronteerd zijn met een schone dame minder goed scoren op een IQ-test. Dat komt omdat hun brein te druk is met indruk maken op de mooie vrouw in kwestie. En dat gaat ten koste van je verstand. Oftewel: mooie vrouwen maken een man minder slim.

Als de passie hoog oploopt, ben je heel iemand anders

Ariely: “Ze dachten dat ze zichzelf begrepen, hun voorkeuren, en waar ze toe in staat waren. Maar in plaats daarvan bleek dat ze hun eigen reactie compleet onderschat hadden. … In hun onopgewonden staat verraadden ze dat ze helemaal niet wisten wie ze waren in opgewonden toestand. … Zelfs de meest rationele en briljante persoon is, in een moment van passie, totaal en compleet iemand anders dan wie hij denkt dat hij is.”

Zelfs onze degelijke en slimme Roy begrijpt niet goed dat hij, als hij opgewonden is, zijn gebruikelijke voorzichtige aard hem in de steek laat. Dat brengt risico’s met zich mee, aldus Ariely. Het risico om iets te doen waar je later met afschuw op terugkijkt. Het risico op een geslachtsziekte of ongewenste zwangerschap. Als de passie maar groot genoeg is, zijn we echt een beetje gek van opwinding.

Dan Ariely schrijft over dit onderzoek in het hoofdstuk The influence of arousal in zijn boek Predictably irrational: the hidden forces that shape our decisions (2008). Dit artikel is gebaseerd op dat hoofdstuk. Hij publiceerde de resultaten van het experiment ook in de Journal of behavioral decision making (2006, 19, pagina 87–98) onder de titel The Heat of the Moment: The Effect of Sexual Arousal on Sexual Decision Making

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 april 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.