Je leest:

Geheugen is eenrichtingsverkeer

Geheugen is eenrichtingsverkeer

Auteur: | 14 januari 2008

Het geheugen werkt maar één kant op: je stopt er iets in of je haalt er iets uit. Het is dan ook niet mogelijk iets nieuws te leren terwijl je tegelijkertijd een herinnering ophaalt. Je hersenen kunnen wel heel snel schakelen tussen leren en herinnering – er is zelfs een speciaal breingebiedje voor.

Het geheugen werkt maar één kant op: je stopt er iets in of je haalt er iets uit. Je kunt niet beide tegelijkertijd doen. Het is dan ook niet mogelijk om nieuwe dingen te leren terwijl je op hetzelfde moment een herinnering probeert op te halen. Dat ontdekten Willem Huijbers en zijn collega’s van de Universiteit van Amsterdam en Duke University (VS). Je hersenen kunnen wel heel snel schakelen tussen leren en herinnering. Het brein heeft daar zelfs een speciaal gebiedje voor, dat ongeveer achter je voorhoofd zit, iets links van het midden.

Hier zie je het schakelgebiedje van het brein, aangegeven met de groene kleur. Het is – om precies te zijn – de linksmidventrolaterale prefrontale cortex. Bron afbeelding: Huijbers et al (2009). When Learning and Remembering Compete: A Functional MRI Study. PLoS Biology 7(1).

Duelleren in het brein: leren vs herinneren

Om erachter te komen hoe leren en herinneren de competitie om het geheugen met elkaar aangaan, legden de Amsterdamse hersenwetenschappers vijftien proefpersonen in een fMRI-scanner. Daarin keken ze naar een reeks woorden in het midden van het scherm. In het eerste deel van het experiment moeten de proefpersonen vertellen of het woord dat ze zagen levend (bijvoorbeeld: hond) of levenloos (stoel) was. Op deze manier werden de proefpersonen aan de woorden ‘voorgesteld’.

De opzet van het experiment: eerst kennismaken met de woorden, daarna proberen tegelijkertijd te herinneren en te onthouden, en tot slot kijken hoe goed dat onthouden van de achtergrondfoto’s eigenlijk lukte. Bron afbeelding: Huijbers et al (2009). When Learning and Remembering Compete: A Functional MRI Study. PLoS Biology 7(1).

Daarna begon het tweede deel van het experiment. Daarin zagen de proefpersonen weer woorden op het scherm, maar kregen ze opdracht om zich zo snel mogelijk te herinneren of ze het woord al eerder hadden gezien. Op de achtergrond van het scherm verschenen ondertussen kleurenfoto’s. Zonder dat de proefpersonen het wisten legden deze foto’s de basis voor het laatste deel van het experiment. Dit deel moest de belangrijkste vraag van het onderzoek beantwoorden: konden de proefpersonen de afbeeldingen onthouden terwijl ze tegelijkertijd probeerden te herinneren of ze de woorden op het scherm eerder hadden gezien? Om daar achter te komen kregen ze tot slot foto’s (zonder woorden) te zien, en moesten ze zeggen of ze deze al eerder – toen nog als achtergrond – waren tegengekomen.

Om de hersenactiviteit van de proefpersonen te meten gebruikten de onderzoekers een fMRI. Een fMRI-scanner (voluit: functional magnetic resonance imaging scanner) maakt een soort driedimensionale foto van het brein, waarbij gebieden die op dat moment actiever zijn dan de rest – en dus beter doorbloed – oplichten. Op deze manier kun je bijvoorbeeld zien welk deel van het brein reageert als iemand zich iets probeert te herinneren.

Goed gesprek dankzij schakelgebied

Dat herinneren van woordjes en op hetzelfde moment ‘leren’ van foto’s bleek niet goed samen te gaan. Op de hersenscan was dan ook te zien dat het breingebiedje dat betrokken is bij het onthouden van de foto’s, minder actief is wanneer je je tegelijkertijd iets probeert te herinneren. Gelukkig konden de proefpersonen wel snel schakelen. En dat scheelt weer in het dagelijks leven: anders zou het wel erg moeilijk worden om bijvoorbeeld een gesprek te voeren. Want dan is het wel zo gezellig als je kunt onthouden wat iemand zegt, terwijl je – ongeveer – op hetzelfde moment herinneringen ophaalt.

Huijbers en zijn collega’s publiceerden over hun onderzoek in het vakblad PLoS Biology onder de titel ‘When learning and remembering compete: a functional MRI study’.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 14 januari 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.