Je leest:

Geboorteplaats bloedstamcellen gevonden

Geboorteplaats bloedstamcellen gevonden

Auteur: | 16 februari 2010

Nederlandse, Franse en Amerikaanse celbiologen hebben onafhankelijk van elkaar ontdekt hoe bloedstamcellen ontstaan in een embryo. De stamcellen vormen zich direct vanuit endotheelcellen in de aorta. Die kennis kan helpen bij het ontwikkelen van een stamceltherapie voor verschillende bloedziekten, waaronder leukemie.

Bloedstamcellen worden voor het eerst aangemaakt in een embryo. Vanuit die stamcellen ontstaan steeds weer nieuwe rode bloedcellen die zorgen voor zuurstoftransport, en witte bloedcellen die je beschermen tegen allerlei ziekteverwekkers. Bij leukemie en andere bloedziekten functioneren de bloedcellen niet goed. Daar kun je iets aan doen door gezonde volwassen stamcellen van een donor in het beenmerg van de patiënt te transplanteren. De kans op complicaties is daarbij groot, omdat de ontvanger de donorcellen vaak afstoot.

Een bloedstamcel kan elk type witte bloedcel maken, zoals op deze afbeelding te zien is. Daarnaast produceert een bloedstamcel ook rode bloedcellen.
Graham Colm, Wikimedia Commons

Stamcellen uit aorta

Om deze complicaties te omzeilen, willen wetenschappers graag een stamceltherapie ontwikkelen waarbij voorlopercellen van de patiënt zelf gebruikt worden om gezonde bloedstamcellen te kweken. Er is nog één maar; de kennis over het ontstaan van bloedstamcellen in het embryo is onvoldoende. Celbiologen van het Erasmus MC, de Universiteit van Californië en het Instituut Pasteur in Parijs maken daar deze week in vakblad Nature een eind aan. In drie onafhankelijke artikelen laten zij zien hoe bloedstamcellen ontstaan in de aorta van embryo’s.

“Met speciale technieken slaagden we erin om hoge resolutie beelden te maken in de aorta van de muis. Dat was tot nu toe onmogelijk omdat deze plek zich erg diep in het embryo bevindt”, legt Catherine Robin van het Erasmus MC uit. Endotheelcellen, die de aortawand bekleden, spelen een belangrijke rol bij de vorming van bloedstamcellen. Af en toe als het endotheel zich deelt, maakt één van de cellen zich los van de aortawand en transformeert tot een bloedstamcel. Dit proces duurt niet langer dan twee uurtjes. De Amerikaanse celbiologen zagen precies hetzelfde gebeuren in de aorta van een zebravis embryo.

Algemeen mechanisme

Ook de Franse wetenschappers Karima Kissa en Philippe Herbomel werkten met de zebravis. Zij onderzochten niet alleen het proces waardoor bloedstamcellen gevormd worden, maar hielden zich ook bezig met de genen die daarbij van belang zijn. “De verandering van endotheelcel in bloedstamcel is afhankelijk van Runx-1 expressie. In embryo’s waar de expressie van dat gen niet op gang komt, maken maar heel weinig endotheelcellen zich los van de aortawand. Bovendien gaan de cellen die wel los komen vaak dood”, zo schrijven de onderzoekers in Nature.

Een endotheelcel (witte pijl) raakt los van de aortawand. Die endotheelcel zal uiteindelijk transformeren tot bloedstamcel.
Jean-Charles Boisset e.a., Nature

De Nederlanders, Fransen en Amerikanen denken dat de vorming van bloedstamcellen in een mensenembryo net zo werkt als bij de muis en de zebravis. Het proces lijkt in muis en zebravis zo sterk op elkaar dat het waarschijnlijk om een algemeen mechanisme gaat. Met deze kennis komt een stamceltherapie dichterbij. Het onderzoek moet zich nu richten op het vinden van stofjes die endotheelcellen van een patiënt aanzetten om in het laboratorium te transformeren tot bloedstamcellen.

Bronnen

  • Blood stem cells emerge from aortic endothelium by a novel type of cell transition (Karima Kissa en Philippe Herbomel), Nature, 14 februari 2010
  • In vivo imaging of haematopoietic cells emerging from the mouse aortic endothelium (Jean-Charles Boisset e.a.), Nature, 14 februari 2010
  • Haematopoietic stem cells derive directly from aortic endothelium during development (Julien Bertrand e.a.), Nature, 14 februari 2010

Zie ook

Bloed uit stamcellen (Kennislinkartikel) Stamcellen (Kennislinkartikel)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 februari 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.