Je leest:

Gaatjes vullen zonder boren?

Gaatjes vullen zonder boren?

Auteur: | 25 februari 2009

Amerikaanse farmacologen hebben een gen (Ctip2) ontdekt dat de productie van tandglazuur regelt. De afwezigheid van Ctip2 blokkeert de vorming van eiwitten die cruciaal zijn voor de ontwikkeling, functie en structuur van de cellen die tandglazuur maken. Nu de genetische achtergrond van glazuurproductie bekend is, willen de onderzoekers toepassingen voor de tandheelkunde ontwikkelen. In de toekomst moet het mogelijk zijn om vervangend tandglazuur of complete tanden te maken uit stamcellen.

Zou het niet geweldig zijn: pijnloos gaatjes laten vullen bij de tandarts? De ontdekking van een gen dat de productie van tandglazuur regelt, brengt deze mogelijkheid een stap dichterbij. Farmacologen van de Amerikaanse Oregon State University bekeken de functie van het gen in muizen. De resultaten zijn deze week te lezen in vakblad PNAS.

Alternatief voor boren en vullen

Veel mensen hebben problemen met slijtage van het tandglazuur. Te hard poetsen, zuur uit eten of drinken, roken: het zijn allemaal factoren die het tandglazuur kunnen beschadigingen. Zo’n beschadiging is vaak het begin van gaatjes in de tanden. Wanneer een gaatje te groot wordt, is boren en vullen de enige optie. Niet alleen vinden veel patiënten deze behandeling onprettig, onder de vulling kan het gaatje zich ook weer verder ontwikkelen.

Wetenschappers zijn dan ook hard op zoek naar een alternatief voor het traditionele boren en vullen. Het is onderzoekers al gelukt om het binnenste gedeelte van zoogdiertanden te laten groeien in het laboratorium. Het tandglazuur (dat zorgt voor een sterk en blijvend gebit) ontbrak steeds, omdat de genetische basis van de productie van deze beschermlaag nog onbekend was.

Inmiddels weten we wel welk gen de productie van tandglazuur regelt. Het gaat om Ctip2, een transcriptiefactor die ook een rol speelt in de ontwikkeling van de huid en het zenuwstelsel. De Amerikaanse farmacologen vergeleken het gebit van muizen met en zonder Ctip2 expressie. Muizen die het gen missen, hebben allemaal tanden in aanleg. Deze tanden zullen echter nooit functioneel zijn, omdat de glazuurlaag ontbreekt of veel te dun is.

Links: een doorsnede door de tand van een gewone muis. In roze/rood zie je het tandglazuur. Rechts: een doorsnede door de tand van een muis zonder Ctip2. Het roze/rood gekleurde tandglazuur is hier duidelijk in mindere mate aanwezig. Afbeelding: Kolonzhka et al.

Nieuwe aanpak in de tandheelkunde

Ctip2 blijkt een aantal belangrijke genen uit te schakelen. Daardoor missen muizen zonder Ctip2 verschillende eiwitten die cruciaal zijn voor de ontwikkeling, functie en structuur van ameloblasten (de cellen die tandglazuur produceren). Tandglazuur ziet er bij alle zoogdieren, dus ook bij de mens, precies hetzelfde uit. De farmacologen gaan er dan ook vanuit dat Ctip2 in mensen dezelfde functie heeft als in muizen.

Chrissa Kioussi, één van de onderzoekers, is blij met de resultaten: “Nu we op genetisch niveau weten hoe tandglazuur gemaakt wordt, kunnen we stamcellen misschien aanzetten tot de productie van nieuw glazuur.” Op die manier wordt het mogelijk om beschadigingen in het glazuur op een natuurlijke manier te repareren. Zelfs de productie van complete vervangende tanden is dan niet ver weg. Kioussi: “We moeten nog veel werk verrichten voordat we uiteindelijk toepassingen voor mensen kunnen ontwikkelen, maar we verwachten wel dat het ons gaat lukken. Dat zou een hele nieuwe aanpak in de tandheelkunde betekenen.”

Bronnen

Ctip2/Bcl11b controls ameloblast formation during mammalian odontogenesis (Olga Golonzhka et al.), PNAS, 23 februari 2009

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 25 februari 2009
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.