Je leest:

Frans van Schooten Jr.

Frans van Schooten Jr.

Auteur:

In 1584 vestigde zich in Leiden bakker Van Schooten, die uit Vlaanderen gevlucht was voor de Spanjaarden. Zijn zoon Frans studeerde in Leiden wiskunde. Vanaf 1610 gaf hij wiskunde aan de Leidse Ingenieursschool en later ook aan de universiteit. Frans had twee zoons, Frans (geboren in 1615) en Pieter.

Frans Jr. werd door de wiskunde gegrepen. Het zat in de familie, want ook Pieter werd wiskundige. Frans Jr. studeerde bij zijn vader, en maakte een studiereis door Europa (1641-1643), waar hij het werk van Fermat en andere topwiskundigen leerde kennen. Met een van hen, Descartes, had hij al langer contact. Descartes, een Franse filosoof, woonde sinds 1628 in Nederland. Frans Jr. had hem ontmoet via Constantijn Huygens, de beroemde dichter en staatsman. Huygens was geïnteresseerd in filosofie, en het was natuurlijk wel deftig om zo’n beroemde filosoof als Descartes over de vloer te hebben. Frans Jr. was privé-leraar van Huygens’ zoons Constantijn en Christiaan. Christiaan werd een van de beste Nederlandse wis- en natuurkundigen aller tijden.

Descartes

Descartes werkte aan een boek over de vraag hoe je wetenschappelijke problemen moet oplossen Discours de la Méthode. Een terrein waar dat probleem-oplossen helemaal niet goed ging, was de meetkunde. In de oudheid hadden Griekse wiskundigen, Euclides voorop, bedacht dat het een mooi probleem was om meetkundige constructies uit te voeren met passer en liniaal. Soms gaat dat heel gemakkelijk (de bissectrice van een gegeven hoek bijvoorbeeld), soms is een passer en liniaal-constructie lastig te vinden, en in de 19de eeuw is bewezen dat het vaak helemaal niet kan.

Dat er niet één duidelijk recept was om meetkundige constructies op te sporen, zinde Descartes totaal niet. Hij had er een antwoord op, want aan het einde van de Discour stelde hij voor om meetkundige problemen eerst in algebra te vertalen. Als in het probleem een rechte lijn voorkomt, dan weten wij nu dat je die in een assenstelsel kunt beschrijven met een vergelijking (y=ax+b bijvoorbeeld). Je gebruikt dan Cartesische coördinaten, en die zijn zo genoemd naar Cartesius, Latijn voor ‘Descartes’. Assenstelsels, inclusief x en y, zijn in 1637 ingevoerd in de Discours de la Méthode, speciaal om aan meetkundige problemen te kunnen rekenen.

Invloed

Frans Jr. hielp Descartes in 1637 met het afronden van zijn boek. Hij gaf commentaar als hij iets onduidelijk vond, en hij tekende de talrijke figuren. Zijn hele verdere leven is hij de vaak moeilijke wiskundige ideeën van Descartes blijven uitleggen. Veel van de moderne wiskunde begint bij Descartes, maar we kennen zijn werk uit de boeken van Van Schooten. Het werk van Van Schooten bleef ook na zijn dood, in 1660, grote invloed uitoefenen. Er is, voor zover ik weet, nergens een straat naar hem genoemd. Dat moet maar eens veranderen.

Dit artikel is een publicatie van Pythagoras (KWG).
© Pythagoras (KWG), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 juni 1997

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE