Je leest:

Fout signaal leidt tot kanker

Fout signaal leidt tot kanker

Auteur: | 12 maart 2004

Twee recente publicaties van moleculair kankeronderzoeker prof. dr. Hans Clevers en collega’s van het Hubrechtlaboratorium verschaffen nieuw inzicht in het ontstaan van darmkanker bij mensen.

Twee recente publicaties van moleculair kankeronderzoeker prof. dr. Hans Clevers en collega’s van het Hubrechtlaboratorium verschaffen nieuw inzicht in het ontstaan van darmkanker bij mensen.

Het onderzoek draait om het achterhalen van verstoorde signaalroutes. Bij de erfelijke afwijking Juveniele polyposis, waarbij poliepen op jonge leeftijd later leiden tot kanker, speelt de BMP-route een hoofdrol. Muizen waarbij deze route geblokkeerd wordt, krijgen dezelfde darmafwijkingen als mensen met juveniele polyposis ( Science, 12 maart). In de dunne darm ontstaan misvormde darmvilli en holtes of cryptes die overmatig veel stamcellen bevatten. Clevers: ‘Bij mensen met juveniele polyposis zijn door alle cryptes veel meer delende cellen dan normaal, dat vergroot de kans op een mutatie in de Wnt-signaleringsroute. Pas als die mutatie optreedt, ontstaat echt kanker. De belangrijkste boodschap is dat verlies van sigalering de oorzaak van darmkanker kan zijn.’

Darmkanker kan ook ontstaan vanuit darmpoliepen die voorkomen bij het Peutz-Jeghers-syndroom. Patiënten met deze aandoening hebben een mutatie in het LKB1-gen. Annette Baas, van Clevers’ groep, ontdekte hoe signaaleiwit LKB1 de ontwikkeling van darmcellen stuurt. Overexpressie van LKB1 in darmepitheelcellen leidt tot een ophoping van onder andere actineeiwitten aan één kant van de cel ( Cell, 6 februari. Commentaar in Nature, 4 maart). Deze polarisatie is de opmaat tot de vorming van microvilli op het celoppervlak, aan de toekomstige lumenkant van de epitheellaag. De vinding van Baas betekent dat darmepitheelcellen zich zonder invloed van buiten asymmetrisch kunnen ontwikkelen. Daarvoor zijn dus geen contacten met andere cellen nodig – zoals men eerst veronderstelde.

Patiënten met een defect LKB1-eiwit kampen met celwoekering in het darmepitheel. Zonder LKB1 differentiëren epitheelcellen zich niet, maar hebben ze een lange levensverwachting, ze blijven zich delen. LKB1 beïnvloedt ook gecontroleerde celdood (apoptose). Opvallend genoeg leidt het Peutz-Jeghers-syndroom niet altijd tot problemen in de darm. Clevers: ‘De poliepen die ontstaan bij Peutz-Jeghers komen niet alleen voor in de darm maar kunnen ook leiden tot kanker elders in het lichaam, bijvoorbeeld in de longen.’ Met deze publicaties omvat Clevers’ onderzoek alle genetische oorzaken van darmkanker.

Drie syndromen zijn samen verantwoordelijk voor de meeste gevallen daarvan. Naast Peutz-Jeghers en Juveniele polyposis is dat familiaire adenomateuze polyposis. Bij deze aandoening ontdekte Clevers de bekende Wnt-route. De meeste vormen van darmkanker zijn terug te voeren tot een defect in deze route.

Dit artikel is een publicatie van Bionieuws.
© Bionieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 maart 2004
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.