Je leest:

Fossiele walvis had uiterlijk van reptiel

Fossiele walvis had uiterlijk van reptiel

Auteur: | 5 mei 2005

Tijdens opgravingen in Egypte is het volledige 18 meter lange skelet van een Basilosaurus ontdekt. Hiermee is voor het eerst een intact fossiel van één van de oudste voorouders van de walvis gevonden.

Een wadi (gewoonlijk droge rivierbedding) in het Egyptische deel van de Sahara staat bekend om de talrijke vondsten die er inmiddels zijn gedaan van fossiele grote zeedieren; er zijn inmiddels vijf walvissoorten van deze locatie bekend, drie soorten zeekoeien, twee soorten krokodillen, diverse schildpadden, een zeeslang en talrijke resten van haaien en beenvissen. Deze Wadi Hitan is mede daarom inmiddels genomineerd als een ‘World Heritage Site’ van de UNESCO; hij staat onder toezicht en bescherming van het Egyptische Bureau voor Milieuzaken, en wordt thans tevens ontwikkeld als een nationaal park, via een Italiaans/Egyptisch samenwerkingsprogramma.

Het 18 meter lange skelet wordt stukje bij beetje blootgelegd. Bron: Philip Gingerich, Department of Geological Sciences, University of Michigan (VS)

Wadi Hitan

Wadi Hitan vormt een ver van de buitenwereld verwijderd dal, waar de wind vrij spel heeft. Er zijn ontsluitingen van zandsteenpakketten, die op de bodem van een ongeveer 40 miljoen jaar oude zee werden gevormd. In dat zandsteenpakket komen opvallend veel resten van grote zeedieren voor, die door de wind worden uitgeprepareerd. Zo zijn er inmiddels honderden fossiele restanten van walvissen aangetroffen. Een van de vroegste vondsten (1905) betrof het geslacht Basilosaurus, maar tot nu toe was er geen volledig skelet aangetroffen. Dat is nu wel gebeurd, tijdens een gezamenlijk onderzoek van de Universiteit van Michigan en het Egyptische Bureau voor Milieuzaken. Daarbij werd een 18 meter lang exemplaar ontdekt.

Het volledige skelet van een Basilosaurus.Bron: Hans Theweissen

Het ontdekte exemplaar zal naar Michigan worden verzonden om het geheel schoon te maken en conserveren. Ook zal er daar een volledige kopie van worden gemaakt. De originele botten en de kopie zullen daarna teruggaan naar Egypte om te worden tentoongesteld in musea in Caïro en in het bezoekerscentrum van Wadi Hitan. Wellicht zal er ook een afdruk worden gemaakt voor het Universiteitsmuseum in Michigan.

Raadselachtige voorouder

De aandacht voor de nieuwe vondst heeft goede redenen, want Basilosaurus is een raadselachtige vertegenwoordiger van de walvissen, vooral door zijn langgerekte vorm die eerder aan een reptiel dan aan een walvis doet denken (de naam betekent ‘koningsreptiel’). Het dier bezat nog (onbruikbare) pootjes, voeten en tenen, die het vroegere gebruik van de achterpoten aangeven, voordat die door de evolutionaire overgang terug naar zee overbodig werden.

Het is de bedoeling dat nauwgezet onderzoek hieraan meer inzicht zal verschaffen hoe dit dier leefde en zwom. Wellicht dat mede daardoor duidelijk wordt of er ter plaatse gedurende het Laat-Eoceen bijzondere omstandigheden heersten die kunnen verduidelijken waarom zoveel grote zeedieren ter plaatse zo goed konden fossiliseren.

Lees ook meer nieuws op de website van NGV Geoniews

Dit artikel is een publicatie van NGV Geonieuws.
© NGV Geonieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 mei 2005

NEMO Kennislink Agenda

NEMO Kennislink vertoont op deze plaats normaal gesproken wetenschappelijke activiteiten uit heel Nederland. Door de maatregelen tegen het nieuwe coronavirus zal daarvan een groot gedeelte worden afgelast. Omdat we geen achterhaalde informatie willen verspreiden, laten we voorlopig geen activiteiten zien.
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.