Je leest:

Expeditie Antarctica

Expeditie Antarctica

Auteur: | 11 januari 2010

Begin januari vertrokken Henk Brinkhuis en Peter Bijl van de Universiteit Utrecht met het onderzoeksschip “de JOIDES Resolution” vanuit Wellington (Nieuw-Zeeland) naar Antarctia. Missie? Het aanboren van de geschiedenis van de Antarctische ijskap. Henk Brinkhuis (co-chief IODP Expedition 318, Wilkes Land Antarctica) houdt een weblog over de expeditie bij.

Henk Brinkhuis en Peter Bijl voor de JOIDES Resolution.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Filmpje over het doel van de reis.

En eentje over teamvorming en de voorbereiding.

Januari 1 – 3, 2010: de reis naar Wellington

In de rij voor paspoortcontrole.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Na een gezellig oud-en-nieuw bij meereizend “videograaf” en broer Dan (tsja.. toeval?) in Laren zijn we (Peter Bijl, Dan Brinkhuis en ikzelf) vrijdag 1 januari vertrokken vanaf Schiphol naar Nieuw-Zeeland. Via Kuala Lumpur en Auckland zijn we uiteindelijk in Wellington aangekomen op zondag 3 januari laat in de middag locale tijd. De hoeveelheid meegenomen video- en geluidsapparatuur bezorgde behalve het gewicht niet al te veel problemen… alle inklarings- en uitklaringshandelingen verliepen onverwacht soepel.. en alle koffers kwamen aan! Alvast het eerste onverwachte succes! De reis, en het tijdsverschil, (Nieuw-Zeeland ligt twaalf uur voor op ons), het niet kunnen slapen aan boord van de vliegtuigen, enzovoort maakt alles natuurlijk wel redelijk vermoeiend.

Carlota en Mitch Malone
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

In het hotel trof ik mijn wederhelft voor de aanstaande expeditie, de “andere” co-chief, Dr Carlota Escutia van de Universiteit van Granada, Spanje. Het was goed haar weer te zien, allebei voorzien van goede adrenaline, een glimlach, en veel spirit voor de aanstaande uitdaging. En dat met jetlag.

Na een kort nachtje hotel werden we de volgende ochtend reeds om 7 uur ’s ochtends naar onze boot, de JOIDES Resolution, gebracht. Deze was zojuist aangekomen van de voorafgaande IODP expeditie 317, Canterbury Basin. Na inhuizing op de boot was het een weerzien met vele oude bekenden, de IODP “familie” van zeegaande technici, coördinatoren, boorlieden, en andere zonderlingen.

De JOIDES Resolution aan de kade.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Adam Klaus
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Ook ontmoetten we onze aanstaande rechterhand, IODP staff scientist Adam Klaus (zie ook You Tube/oceanleadership filmpjes). Bovendien werd er een begin gemaakt met de zogenaamde ‘cross-over meetings’ – gesprekken tussen de uitgaande- en de inkomende co-chiefs en staff scientists, over de performance van het schip, de apparatuur, mogelijke problemen, enzovoort. Het slechte nieuws was dat er een van de ‘thrusters’ kapot is en gerepareerd moest worden. Dit soort machines zorgen voor de aandrijving van de vele schroeven die het schip, als het eenmaal in boor-positie is, aangestuurd door GPS systemen op z’n plek moet houden. Er werd gemeld dat de reparatie wel vijf dagen zou kunnen duren. Oeff! dat zou net op tijd zijn voor ons vooraf vastgestelde vertrek op 8 of uiterlijk 9 januari…

Januari 4 – 7, 2010: de laatste voorbereidingen

De dagen aan de kade staan uiteraard in het teken van het uitladen van allerlei zaken en kernen van de vorige expeditie en het inladen van alles wat je je maar voor kan stellen aan goederen voor ons: voedsel, chemicaliën, paperclips, apparatuur, you name it … tot voorraad voor de soft ijs-machine toe. En die reparatie van die thruster natuurlijk! Ook wordt de IODP en TransOcean (eigenaar van het schip) crew gewisseld, en ook de science party van de vorige expeditie wordt vervangen door die van ‘ons’, IODP Expedition 318 Wilkes Land Antarctica… Het is machtig om te zien hoe de internationale samenwerking hier echt praktijk wordt. Alles bij elkaar zo’n 130 mensen van 40 nationaliteiten, goed en efficiënt samenwerkend.

Lezingen geven
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De eerste ochtend is er een uitgebreide persconferentie waar zo’n 25 journalisten en 4 cameraploegen verschijnen van Nieuw-Zeelandse en Australische origine. Onze verhaaltjes lijken in goede smaak te vallen, en – na de ship’s tour – is iedereen vet onder de indruk van het schip. ’s Middags zijn er op de Victoria University nog lezingen van onze zijde voor het algemene publiek, journalisten en politici, en zelfs de burgemeester van Wellington, met goede Nieuw-Zeelandse wijn er bij natuurlijk. Georganiseerd door IODP New Zealand. Morgen nog meer lezingen. ’s Avonds mengen de deelnemers van de twee expedities zich luidruchtig in de locale havenkroeg. Terwijl ik ook een biertje probeer mee te drinken word ik platgebeld door de Nederlandse en internationale media. En Peter ook. Onze UU collega’s hebben intussen niet stil gezeten en hebben het persbericht uitgebracht die ochtend in Nederland: voila … a media feeding frenzy! Persoonlijk ben ik zeer blij met deze aandacht – alles wat wij als wetenschappers kunnen doen om het brede publiek het belang van ons werk te laten zien moeten we doen vind ik. Ook als het me weer een kort nachtje kost.

Science Party meeting
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Deze dagen worden verder vooral gevuld met briefings en meetings van allerlei aard. Veiligheidszaken, een tour van het schip, introductie van de bemanning, de Science Party, de kapitein, het plannen en uitleggen van onze wetenschappelijke missie, het doornemen van de planning met de ‘operations superintendent’, enzovoort. Spannend allemaal. Er vindt zelfs al druk overleg plaats over hoe we de kernen – die nog geboord moeten worden – precies gaan monsteren voor een optimaal resultaat. Intussen komt het bericht binnen dat de thruster gerepareerd is en dat we a.s. zaterdag rond 0700 uur zullen vertrekken! Ook goed nieuws is dat een Nature manuscript onder aanvoering van Peter door is gestuurd ter reviewing… een van de belangrijkste hordes die je moet nemen om in dat prachtige blaadje te mogen verschijnen. We drinken er ’s avonds nog een op … ook met dank aan de NIOZ collega’s – Paleoclimate-a-go-go!

Science Party meeting
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Onze wetenschappelijke crew is inmiddels compleet. Een collega uit India had ernstige vertraging door het cancelen van vluchten. Maar nu zijn ze met z’n allen in de specialist teams de apparatuur en werkwijze voor de komende weken aan het bestuderen. Iedere ochtend is er een Science Party meeting waar we stapje voor stapje de boel doornemen en naar het vertrek werken. Het schip moet je je voorstellen als een drijvend booreiland gekoppeld aan een wetenschappelijk onderzoeksinstituut, een jeugdherberg, met alles er op en er aan, opererend 24 uur per dag. De meeste specialisten zijn er dan ook minimaal in tweevoud: 12 uur op, 12 uur af, iedere dag, iedere week, voor de komende twee maanden. Of het schip door de golven nou op en neer stampt of niet. Het plan: op weg naar de eerste boorplek de inleiding van ons uiteindelijke rapport schrijven, de methodieken, de werkwijzen, enzovoort. Dan aankomen, boren, en wachten op de kernen, die dan een bijna industrieel proces in gaan van in 1.5m ijs snijden, splitsen, scannen, beschrijven, dateren, en rapporteren. En dan weer door naar de volgende. Een wetenschappelijk snoepreisje dus. Toch?

Inmiddels zijn ook de ijs-expert en de weerman gearriveerd. Ze beginnen hun eerste rapporten op het infranet te zetten. De ijscondities (de hoeveelheid zee ijs en ijsbergen) lijken op dit moment gunstig vanaf de satellietfoto’s. Het weer echter … hmmm … Het stormt nu al buiten. Laat ik een deel van de voorspelling meegeven voor aanstaand weekend, ten zuiden van Cook’s Strait, op ons traject:

Transit Saturday-Monday

Cook Strait area and further south: North 25kts, Sunday morning rising to gale 45kts with high seas. Easing late Sunday to NW 30kts, Monday becoming S-SW 20-25kts. Sunday rain with poor visibility at times. Monday only some local showers.

Januari 8 – 14, 2010: transit days, part one

De spanning neemt toe.. het vertrek.. wanneer? Vandaag, 8 januari, is er sprake van een schijnbeweging.. De JR wordt zo’n 30 meter verplaatst om het tanken mogelijk te maken.. Niet meer roken buiten! Na de dagelijkse rompslomp van vergaderingen en pers, vanavond de laatste Wellington ‘stap’ avond.. We houden ons redelijk in, en de kroeg (Mac’s brewery, naast het Te Papa Museum aan de kade) gaat redelijk vroeg dicht, dus.. doen we die avond onze laatste passen aan de wal.. Terug naar de haven-controle post, waar ze overigens iedereen per shuttle naar de schepen brengen.. 24/7! Je mag niet lopen op het haven-terrein.. Verbazingwekkend. Bij terugkomst op de JR blijkt de vertrektijd te zijn verschoven van 8.30 lokale tijd naar 10.30.. wordt later 10.45.. In onze dagelijkse rapportage naar IODP schrijven we:

SCIENCE UPDATE: Port call activities were completed and we departed Wellington, New Zealand at 1045AM. We are heading SSW off the east coast of the South Island in calm seas. Preliminary analysis of ice coverage appears promising for our first site (WLRIS-09B). Weather in the region is currently 0.2° C with winds from the ESE increasing to 35-40 knots; cloudy with occasional snow or sleet. We estimate that we’ll arrive at our first site ~noon on 17 January. Science participants met to discuss individual research plans.

Trossen los
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Storm is coming
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Terwijl we vertrekken met prachtig weer, trekken al snel grijze wolken voor de zon, en neemt de wind angstwekkend snel toe.. Storm is coming! Iedereen aan boord wordt er snel aan herinnerd dat men zich op een boot bevindt! Jawel lieve kijkbuiskinderen! En die gaat nogal op en neer! Tsja.. Zeeziekte slaat direct en ongemeen hard toe! Menig collega trekt langzaam groen/blauw weg, en verdwijnt op slecht gekozen momenten plotseling en snel uit de vergaderingen.. Op een of andere manier heb ik er geen last van.. Nooit gehad ook.. ieder voordeel heb z’n voordeel! Of ook wel: “vraag niet hoe het kan, maar profiteer er van!”, een van de motto’s van collega/vriend Reichart (GEO Utrecht).

Kaartje van de route Wilkes-Land.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De komende dagen staan te boek als ‘transit time’ – de tijd om naar de eerste boorplek te komen.. Vrij lang in dit geval, omdat we een enorme afstand moeten afleggen (zie kaartje). Bovendien moeten we door het gebied wat bekend staat als de ‘roaring forties’ – 40ft (~12m) hoge golven, of zelfs de ‘screaming fifties’ – 50ft (~15m) hoge golven.. Never a dull moment!

Peter en Safety drill
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Zo goed en zo kwaad als het gaat op een zwaar schommelend schip gaan we met z’n allen door met de voorbereidingen voor het moment dat de eerste kernen aan boord zullen komen.. oefenen met de databases, oefenen met test-kernen, rondes door het schip, safety drills, compleet met rubberen survival suit tests, etc. etc. En men komt in de dagelijkse routines van de maaltijden, koffie en thee breaks. Ook worden er door de collega’s inclusief mijzelf ‘science talks’ gehouden. Presentaties van onze wetenschap, liefst gelinkt aan een van de thema’s van de komende tijd/onze expeditie. Een van de veteranen is collega Rob Dunbar van Stanford University.. Een van de Antarctische pioniers.. Hij laat ons smullen van filmpjes gemaakt in de 70er en 80er jaren van zijn onderzoek op Antarctica.. tot en met het met dynamiet opblazen van zeeijs om monsters te kunnen nemen van het daaronder gelegen water.. Ook hebben we op DVD gebrande 16mm filmbeelden van een eerdere, 70er jaren expeditie van het toenmalige Deep Sea Drilling Project (DSDP), voorganger van IODP, gemaakt door Prof Peter Barrett, een beroemde Nieuw-Zeelandse collega.. Geweldig te zien hoe harige, rokende en bebaarde hippies zich over kernen buigen, en door de microscoop staren.. Net zoals wij nu.. althans nu niet rokend natuurlijk. En wij hebben computers jaja.. progress! Het schip lijkt wat primitiever maar is toch functioneel in grote lijnen hetzelfde.. Toen was het de Glomar Challenger.

Dan the cameraman in action
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Broer Dan is inmiddels geheel ingeburgerd in het scheepsgebeuren, en is druk bezig fantastische korte impressies en docu’s te maken.. Het eerste ‘wilkes weekly report’ is binnenkort te aanschouwen via you tube/oceanleaderships’ channel! Ook hebben we contact met VARA’s Nieuwslicht, die aandacht aan de expeditie wil geven de komende weken, inclusief skype interviews.

Kaartje van de drillsites Wilkes
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Men raakt steeds meer in de ban van de aanstaande boringen.. Carlota en ik bekijken iedere dag de laatste satelliet-opnames van de dynamische zee-ijs, en ijsberg situatie, bespreken deze met de ice-guys, de weerman, de operator, kapitein, enzovoort. De ijs-situatie rondom de drillsites vlakbij Antarctica wordt almaar beter.. Duimen maar! Ook hebben we bv een ‘marine mammal meeting’ waarin met de bobo’s (inclusief kapitein) de protocollen worden doorgenomen om een minimum aan geluid te produceren, met name onder water, om de walvissen etc. niet te verstoren. Aan alles wordt gedacht zo lijkt het. Er wordt een mammal exclusion zone vastgesteld; als er marine zoogdieren worden gespot binnen deze zone rondom het schip worden de operaties tijdelijk stopgezet.. Zo is het.. en niet anders.

Passing Adelaide Island
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Antarctica komt dichterbij dus.. De missie.. als jullie de technische details willen lezen, klik dan hier.

In principe draait het om het feit dat de geschiedenis van Antarctica, en ook dus de geschiedenis van het ijs op Antarctica, en met name de langere termijns-dynamiek van de ijskappen, slecht bekend is.. En die dynamiek willen we juist weten, ook om het gedrag van de ijskappen in het kader van de huidige snelle opwarming van de Aarde beter te kunnen voorspellen. De stabiliteit van de Antarctische IJskap in het verleden dus.. daar gaat het om. En de enige manier om daar een vinger achter te krijgen is naar de klei, zand, en andere zaken te kijken die in de loop van de tijd, in miljoenen jaren, mede door het aangroeiende, of afsmeltende ijs, ‘over de rand’ van het continent in zee is gekieperd.. Daar, langs het Antarctische continent, ligt de geschiedenis geschreven in zand- en kleilagen en fossielen, die laagje voor laagje het verhaal gaan vertellen.. Daarom gaan we de zeebodem aanboren, en kernen nemen, en die dan met zo hoog mogelijke tijds-resolutie bestuderen.. dateren, en de gegevens interpreteren. Daartoe worden alle mogelijke technieken, van beschrijvende aard, scanning, microfossiel-inhoud, tot moleculaire schaal, chemisch, you name it, op de modder losgelaten. Was het koud? Warm? Was het brak water? Zout? Hoe zout? Kwam er veel materiaal van het land door gletsjers? Of minder? Was de ijskap stabiel? Wanneer ontstond de ijskap? Waarom? Smolt-ie af? Hoe vaak? Hoe snel? Etc. De enige manier is om er heen te gaan, door de stormen van de Zuidelijke Oceaan, en monsters te nemen van de kernen van de zeebodem.

En stormen doet het! Het schip moet zelfs diverse malen in de wind en min of meer stilgelegd worden om niet al te veel heen en weer te gaan! Bij een roll van 13 graden vallen allerlei instrumenten om, en computers sneuvelen.. Beter vastmaken dus.. Dat is het motto om door de roaring forties te komen! Op weg naar de eerste site! Maar de weg is nog lang, en het weer onstuimig..

Januari 15 – 19, 2010: transit days, part two

De transit. Na een paar zware stormen pakken de draad weer op; een voorbeeld van het daily report:

15 January 2010

LOCATION: In Transit to Antarctica (58° 44.9’S, 156º 08.7’E)

SCIENCE UPDATE: Scientists attended presentation on changing ice volumes from the Eocene to early Miocene. Lab groups continue to learn labs and plan workflow. Chief scientists gave presentation on expedition science objectives to ship, catering, and USIO staff. Shipboard sampling plans being refined. Today’s weather improved with winds up to 25 knots and swells up to 12 feet – so we were able to cover ~230 nmi at ~10 knots. Air temperature is 5°C; water temperature is 7°C. Estimated arrival in vicinity of our first site (WLSHE-09B) is afternoon of 18 January.

En zo gaan de dagen voorbij op een schommelend schip.. soms redelijk, soms redelijk heftig.. Maar het weer wordt langzamerhand iets kalmer, en de temperaturen buiten steeds lager. Naast de oefeningen met de apparatuur en het gevecht met de databases, is er tijd voor het spotten van albatrossen (de albatrossen Harrie en Debbie volgen ons al sinds de zuidpunt van Nieuw-Zeeland) en voor wie mazzel heeft: walvissen. Dan komt er een nieuw te spotten item bij: ijsbergen.. De eerste ijsberg wordt gespot op de 16e januari, zowel met verrekijkers als met radar.. afstand 5nm.. 15m hoog, 100m lang… “That’s nuffin’ – just a small one” verteld Diego Miello.. kapitein van een US Coast Guard ijsbreker – nu hier dienst doend als onze iceman; wacht maar..” Ook heeft hij de eerste penguins gespot claimt hij.. Wij geloven hem niet. Dan the cameraman schiet mooie plaatjes, plakt ze meesterlijk aan elkaar, en men is ook wel in voor wat grappen en grollen. Zo maken we een aflevering van Penguin TV voor het week journaal, en nog wat meer van dat soort zaken – erg goed voor het moreel ook. Zie: http://www.youtube.com/user/OceanLeadership

De wenkbrauwalbatros (Thalassarche melanophris) is ook gespot tijdens de expeditie.
Rob Dunbar
De eerste echte ijsberg.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De volgende dagen nemen gesprekken inzake ijsbergen zowel qua aantal als intensiteit toe..Met name aan de hand van de satellietfoto’s en berichten ter plekke van een Frans researchship, de ‘Astrolabe’. Ook is er een Russisch ship in de buurt.. Alles draait om de ijsberg-situatie ter plekke van onze aanstaande drillsite, WLSHE-9A. Alle informatie-stromen wijzen op een probleem.. De grote iceflows en icebergs hebben besloten naar onze site toe te drijven.. Not good!

De co-chiefs van de expeditie met op de achtergrond een ijsberg.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Er zijn een aantal bobo-meetings, met alle betrokkenen.. Het ziet er niet goed uit maar Kapitein Terry Skinner is bereid ‘to have a look’.. En zo gezegd zo gedaan.. De volgende ochtend (18 jan) worden we wakker in een sprookjes-zeeschap.. Het is rustig weer, mistig.. en plotseling verschijnen er stukje bij beetje reusachtige ijsbergen ten tonele.. De een na de andere, en de een nog groter en verbazingwekkender dan de volgende.. Echt enorme gevaartes, drijvende kastelen, met een condensatie-wolk er boven, zodat het er nog dreigender uitziet… We zien ijsbergen van 100m hoog (boven water!), en meer dan 2 kilometer lang.. Laat staan het deel wat onder water moet hangen! Djeez! Stukje bij beetje worden het er steeds meer, en ook steeds meer kleintjes.. Het weer slaat om, en de deining wordt weer heftig.. De kapitein laat ons weten dat hij genoeg gezien heeft en verandert koers.. De 25 mijls-radar laat op onze route bijna alleen maar ijsbergen zien.. So much for Site WLSHE-09A.. Hopelijk later.. De koerswijziging brengt ons op het pad naar het westen, Site WLRIS-06A (65° 08.5’S, 140º 15.6’E). We komen s’ochtends de 19de aan…

Peter Bijl met een ijsberg.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Het beste restaurant in vele mijlen!
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Januari 19 – 22, 2010: de eerste site, WLRIS-6A

Rond 1100 am locale (Hobart) tijd ter plekke; GPS boeien worden over boord gezet en de dynamische thrusters neergelaten. Een achter, een voor, twee aan stuurboord, twee aan bakboord, mid-scheeps. Met deze zes extra schroeven kan het schip op z’n plek blijven liggen.. Tot zelfs windkracht 50 knopen naar verluidt..

Ik heb weer de ene na de andere technische meeting, over o.a. de te verwachten geologische condities (deep sea fan systeem), maar ook bv over het type boring wat we gaan zetten. Er zijn verschillende boor-systemen en mogelijkheden.. Mooiste resultaten worden doorgaans behaald met het in het (zachte) sediment ‘schieten’ van een holle stalen buis, ver vooruit het drillbit – Advanced Piston Corer (APC) – google die maar eens! Andere opties zijn Extended Core Barrel (XCB) en Rotary Core Barrel (RCB), maar die malen de boel ook gelijk een tikje door elkaar (al dat gedraai ook!). We verwachten relatief fijn-korrelig en zacht sediment (silt, zand en klei) aan de oppervlakte van de zeebodem – de keuze valt op APC.. De drillcrew gaat aan de slag met de specifieke bottom hole assembly (BHA) in elkaar te zetten, met de APC voorop. Vervolgens worden de grote aantallen buizen aan elkaar geschroefd waarbinnen de drillstring hangt. Op deze manier wordt het hele zaakje naar beneden gebracht, waterdiepte 3740m, letterlijk stukje bij beetje (dit heet: tripping pipe). Dat duurt natuurlijk wel even.. De hele nacht wordt er hard gewerkt… Als ik off shift ga rond 0300am vraag ik of men mij wakker maakt als de APC wordt afgevuurd… Spannend.. Te veel adrenaline in het Brinkhuis-biosysteem om te kunnen slapen.. Rond 0600 (20 jan) wordt er gebeld – het gaat gebeuren! We volgen de gebeurtenissen op de schermen (via RigWatch vs 3.2 jaja!) – en.. weinig… afwachten.. het duurt zo’n 30 minuten om de APC piston weer naar boven te halen.. Sommige technici melden dat er zich verschillende onregelmatige ‘spikes’ voordeden en vrezen dat iets mis is… Afwachten.. Nagelbijten.. Veteraan ‘Gus’ – een van de toolpushers van het eertse uur (DSDP Leg 1, 70er jaren) – voelt aan z’n water dat het niet goed zit.. Ik geloof hem. Uiteindelijk komt de piston boven, althans.. niet echt, want het gevaarte blijkt afgebroken te zijn, clean doormidden.. Hoe kan dit?

Er wordt driftig gespeculeerd.. dit kan verschillende oorzaken hebben.. zowel intern de BHA, als ook dat toch de zeebodem niet zo zacht is als we dachten.. Misschien toch keien op de bodem, door de zeestroming bloot gelegd? tot het misschien raken van een gezonken U-boot (!) aan toe.. Er wordt gezamenlijk besloten er nog een APC aan te wagen, to be sure.. Alles wordt gechecked – en opnieuw afgeschoten.. Poging nummer twee.. Carlota – eigenlijk moet ze gaan slapen – kan de spanning niet aan en blijft op.. De tocht naar de zeebodem wordt nu door nog meer ogen gemonitord.. En weer op het moment supreme gebeuren er rare dingen.. Allerlei systemen springen op tilt en.. helaas pindakaas: zelfde resultaat als met APC-1.. Eigenlijk nog slechter als blijkt dat de piston sterk is verbogen, en niet meer terug te trekken is in de drillstring.. Uiteindelijk wordt er zo veel kracht gezet op de drillstring dat het afgebogen deel afbreekt, en op de zeebodem achterblijft. Probeer je voor te stellen dat je met een plastic rietje een muur in probeert te drukken.. zoiets. Wat nu?

De APC zit vast.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De zeebodem zal dus op onverklaarbare wijze toch wel erg hard zijn.. Ons laatste bod is de inzet van de RCB – het echte zware werk.. Dat wil dan wel gelijk zeggen dat de hele ~4km pipe weer naar boven moet, andere BHA er op, en dan weer 4km naar beneden… pfff.. De 21ste en een deel van de 22ste januari gaan hierdoor verloren.. ’s ochtends vroeg de 22ste wordt ik wakker terwijl de eerste kern er dan al zou moeten zijn.. Durf bijna niet mijn hut uit..

Ik kom het corelab uiteindelijk binnen en kijk in stralende gezichten van de collega’s on shift: er is core, en overwacht: turbidieten, met buitengewoon grof materiaal (grind) er in.. Dat is verrassing no.1.. Zo diep, zo ver weg van het continent, hadden we verwacht alleen fijn-korrelig materiaal aan te treffen.. Zand misschien… maar geen keien! Turbidieten zijn afzettings-gesteenten die zich vormen als je afbraak-materiaal stukje bij beetje op een helling neerlegt, bv bovenaan de continentale shelf, met allerlei door ijs geerodeerde keien, afgesleten achterland etc., en als de stapel op een gegeven moment te weinig wrijving ondervindt en gaat glijden. Het mengsel van grof en fijn materiaal, onder druk, vormt een soort van olie-achtig geheel, met bijna geen wrijving meer, en scheurt als een speer van de helling af. Zo’n hoge dichtheids-flow kan enorm ver komen – en dan langzaam energie verliezen, de zware componenten eerst uitzakkend, en dan het lichtere, fijn-korrelige materiaal uiteindelijk als de troebelingsstroom (turbidiet) tot rust komt.. Maar wij zitten honderden kilometers uit de kust, op de abyssal plain, op 4km diepte.. Toch nog zo grof.. amazing.

Drillers aan het werk – dag en nacht.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Maar dan toch nog slecht nieuws.. De volgende kernen komen niet of ten dele naar boven omdat er simpelweg te veel grove keien van losliggend spul ‘tussen de tandraderen komen’ van het drill bit, en de Hole ook zeer instabiel is – dwz, stort steeds in, omdat er keitjes naar beneden vallen.. Uiteindelijk moeten we de strijd opgeven; er komt alleen maar rotzooi – of letterlijk rots-zooi naar boven. Onze texaanse drillers komen er simpelweg niet doorheen – jammer maar zeer helaas.. Zit niets anders op een andere plek, met ook een ander sedimentair regime te zoeken van onze vooraf vastgestelde, en goedgekeurde, drillsites.. Ons oog valt op WLRIS-07A, waar we welliswaar dichterbij Antarctica aan de rand van de continentale shelf zitten, maar in een rand van een deep sea canyon op 4,2km diepte kunnen gaan boren. De grove, grote keien en gravel zouden door de canyon naar de abyssal plain vervoerd zijn, aan de randen fijner spul achterlaten. Het is het fijne sediment (klei, silt, zand) waarin met name de geschiedenis van Antarctica geschreven is.. Better luck next time..

Drillers aan het werk.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

GOING TO SITE WLRIS-07A: We should be departing for WLRIS-07A in the early morning (~0500?). This site is ~82 nm to the WNW of here. The transit is estimated to take about 9 hours and our ETA is ~1400 on 22 January. Since we already have the stands of BHA assembled in the derrick, tripping the pipe in shouldn’t take quite as long and Estimated Time of Spudding (ETS) is 2400, 22 January.

Map van de boorsites nabij Antarctica.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Januari 22 – 28, 2010: de tweede site, WLRIS-7A

22 January 2010

LOCATION: End Site U1355 (WLRIS-06A; 63º 50.4704’S, 138º 49.4270’E) Transit to and arrive Site U1356 (WLRIS-07A; 63º 18.6139’S, 135º 59.9397’E)

SCIENCE UPDATE: Once the drill string and seafloor beacon were recovered and the thrusters raised, we departed for Site U1356 (WLRIS-07A) at 06:00. One iceberg was observed on radar during the transit. At 13:45, we arrived at Site U1356, assembled the RCB bottom hole assembly and lowered it to the seafloor in preparation to start coring.

Ondanks het magere resultaat op onze eerste site zit de stemming er bij iedereen nog goed in. De transit naar de tweede site, WLRIS-7A (Wilkes Land Rise Site 7A) was gelukkig kort, het weer rustig, en de pijpen zijn al weer naar beneden.. Na twee verbogen APC’s is het plan gelijk met RCB (het echte boorwerk) te beginnen – ondanks wellicht mindere opbrengst en kwaliteit. We willen niet weer vastlopen in een of andere gravel pit – zoals de drillers het vorige boorgat noemden.

Henk en de kapitein.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Weer zijn er technische meetings, over o.a. de te verwachten geologische condities (dit keer een flank van een erosieve geul, zogenaamde levee van een deep sea fan systeem). Na het resultaat van de vorige site (teveel grofkorrelige kiezelstenen) mikken we nu op de gedachte dat het grove materiaal via de erosieve geul verder naar diepere delen van het bekken/de diepzee zijn getransporteerd, en dat als we de flanken van zo’n systeem aanboren, er meer kans is op ‘ontsnapt’ fijnkorrelig materiaal (zand, silt en klei). De drillcrew heeft de juiste bottom hole assembly (BHA) er nog aanhangen, dus een en ander gaat relatief snel als we eenmaal ter plekke zijn. De waterdiepte hier is 4007 m; ondanks dat we dichterbij het Antarctische continent zitten, toch iets dieper dan de vorige site. De hele nacht wordt er weer hard gewerkt en de volgende middag, (23 januari) als ik on shift ga komt de eerste kern al naar boven. De spanning zit er goed in. Bij de vorige site had ik een quiz georganiseerd (sweepstake) in het kader van “gokken wat we zouden vinden”, met name over wat de ouderdommen (in miljoenen jaren) van de seismische reflectoren W5-W2 (zie prospectus) zou zijn. Een en ander van te voren natuurlijk, via scheeps-email. Iedereen had gereageerd, maar natuurlijk had niemand er op gerekend dat we daar, op die plek, weinig zouden bereiken. Omdat eigenlijk dezelfde vragen gelden voor deze site, heb ik maar besloten de quiz niet te herhalen, en dezelfde gegokte antwoorden te gebruiken, tzt, ALS we goede kernen naar boven halen natuurlijk. De winnaar krijgt een officiële IODP koffiemok, met handtekeningen van de kapitein en de co-chiefs! Anyway … De kern komt naar boven…. En..? En..??

Het helicopterdek.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Het is feest! De kernen zijn prima, en voor ons geschikte diatomeeën-klei, silt en zand komt naar boven. Diatomeeën (kiezelwieren) zijn een groep van eukaryotische vooral planktonische algen, de ‘sla van de zee’ in deze buurten. Deze algjes kunnen zowel solitair als in kolonievorm optreden, en hebben een skelet van glas (SiO4 – polymorfe kwarts/opaal). De microscopisch kleine skeletjes fossiliseren goed tot redelijk, en de relatief snelle evolutie van soorten wordt door ons gebruikt om de modder te dateren. Daarnaast beschikken we over experts die naar andere microfossielen kijken, zoals dinoflagellaten cysten, radiolariën en ook foraminiferen. Ook vinden we pollen en sporen van landplanten, en resten van plantenweefsel. Nadere inspectie van die laatste groep verteld dat die geremanieerd (opnieuw afgezet) zijn, en dateren van de vroeg-Paleogeen en Krijt perioden (ouder dan 35 miljoen jaar), toen Antarctica nog een groen continent was. Het latere ijs heeft die ooit gevormde sedimenten op Antarctica afgebroken en weer opnieuw in zee gestort. Het is een voorbode van de broeikasperiode die we dieper in boring hopen aan te treffen! De hoeveelheid geremanieerd materiaal geeft ons een indruk van de ijs-activiteit in het verleden. Samen met sporen van ijsberg-activiteit, ook aan de hand van zgn. dropstones – stenen die getransporteerd zijn door afsmeltende ijsbergen, en in de diepzee zijn gedumpt, beginnen de eerste reconstructies van de dynamiek van de ijskap zich te vormen.

Diatomeeën uit het Mioceeen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
De boorkernen met de sedimenten liggen klaar om bestudeerd te worden.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De boring gaat deze dagen slow but steady door, en kernen komen boven.. Soms zorgen de toch hier en daar nog voorkomende grof-korrelige lagen (met kiezelstenen) ervoor dat de kern recovery (de hoeveelheid sediment die met iedere 9 m lange boorpijp meekomt) soms wat tegenvalt. In goede gevallen scoren we meer dan 85% recovery, in slechte gevallen slechts enkele procenten. Toch komt er gestadig materiaal naar boven, waar goed mee te werken valt. Deze site heeft als belangrijkste doel de lagen die de broeikasperiode van 35-65 miljoen jaar geleden representeren aan te boren. Volgens onze seismische interpretaties moeten we daarvoor meer dan 900 m boren.. Nog een eindje dus. Over de broeikasperiode: kijk eens op www.expeditiebroeikaswereld.nl.

De boorkernen laten duidelijke laagjes zien, een teken van verandering in de vroegere omgeving.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Ook Peter Bijl kan nu flink aan het werk nu er weer boorkernen op het dek zijn.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De volgende dagen staan in het teken van het steeds dieper komen, en steeds meer terug in de tijd. Op de 27ste januari komen er lagen boven die zich 20 miljoen jaar (vroeg Mioceen) geleden gevormd hebben. Op dit soort tijdschalen beginnen grootschalige plaattektonische aspecten een rol te spelen. Tijdens een eerdere expeditie rondom Tasmanië (ODP 189 – in 2000) hebben we aangetoond dat rond 35 miljoen jaar geleden Tasmanië, en Australië, nog vast zaten aan Antarctica. In 35 miljoen jaar is de zeestraat opengetrokken omdat de continenten uit elkaar ‘dreven’. In het Mioceen, waarin we ons met de boring nu bevinden, lagen de continenten een stuk dichter bij elkaar, en was de zeestraat nauwer, en minder diep.. Al dit soort effecten en geschiedenis halen we nu beetje bij beetje naar boven. Vet cool toch? Kijk op internet maar eens naar filmpjes van de veranderende ligging van de continenten (paleogeografie van de Aarde).

Er wordt druk overlegt in het lab.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Een ander aspect is het grote succes van de wekelijkse video-reportages die Dan in elkaar sleutelt op ongekende wijze. Eat your heart out PNN! Het derde verslag wordt nu opgenomen, en vooral Penguin TV is een hit. We hebben zojuist weer een aflevering opgenomen, dit keer met de kapitein als hoofdpersoon (zie foto’s). De you tube/oceanleadership site laat iedere dag weer hogere record-hit cijfers zien! Prima!

De shots van Penguin TV worden aandachtig bekeken.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Vandaag (28 januari) hebben we onze eerste wetenschappelijke brainstorm en overzichts-meeting gehouden (na 600 meter boren). Alle groepen presenteren hun resultaten, en de eerste syntheses worden gemaakt. Duidelijk is te zien dat hoe ouder we komen, hoe minder ijsberg en ijs-activiteit we terug zien. Ondanks de recovery hick-ups komt er een goed beeld naar voren. Overigens hopen we die delen die we hier, op deze site, niet hebben kunnen scoren, later op Site WLRIS-4A op te halen. Alles op z’n tijd. Letterlijk.

Alles verloopt voorspoedig. Terwijl ik dit schrijf wordt de 715 m gehaald, en goede kernen met hoge recovery komen naar boven.. Wellicht het Oligoceen? We shall see.. Terwijl dit zich allemaal afspeelt, realiseren wij co-chiefs ons dat we hier nog wel een dag of 4-5 bezig zijn, en dan weer richting Antarctische shelf moeten. Diego Iceman Mello en Kjell Backvall de Zweedse weerman houden ons iedere 6 (!) uur op de hoogte van de weer- en ijs-situatie voor de komende sites… Gaat het lukken? Het zal er om gaan spannen!

De Iceman, Diego, haalt zijn kaarten tevoorschijn en geeft uitleg aan de bemanning.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Januari 29 – Februari 2, 2010: De Antarctische Broeikaswereld

29 January 2010

LOCATION: Site U1356 (Proposed Site WLRIS-07A; 63º 18.6139’S, 135º 59.9397’E; Water Depth 4003 mbrf)

SCIENCE UPDATE: RCB Cores U1356A-76R to 83R penetrated from 718.2 to 795.1 mbsf and recovered 31.2 m (41%); average rate of penetration is 7.2 m/hr. Core recovered Oligocene(?) silty claystone, claystone and nannofossil-bearing claystone; deformed bedding, flow structures and clasts in Core 76R are a mass flow deposit. Observed/tracked a ~40 m-high, 110-m long iceberg, but it did not impact operations. Winds up to 8 knots and swells up to 10 feet.

“Wellicht het Oligoceen? We shall see..” dat vroeg ik me af bij het afsluiten van het laatste weblog… Het Oligoceen blijkt een probleem.. Het materiaal wat nu naar boven komt blijkt lastig te dateren.. Onze diatomeeën-mensen moeten de pijp aan Maarten geven – hun fossielen, zo handig in het Neogeen, blijken nu bijna niet meer aanwezig, waarschijnlijk door oplossing onder de grote druk in het gesteente en/of zijn gepyritiseerd. Organische dinoflagellaten cysten zijn nog wel alom aanwezig.. Dit zijn de cysten, eigenlijk ‘voortplantings-capsules’, van een andere groep eencellig plankton. Dit zijn algen die enkele weken in de waterkolom rondzwemmen, meestal in de lente, en dan via sexuele voortplanting in een niet-zwemmende hypnozygote cyst (denk maar aan een zaadje of eitje) veranderen – en langzaam naar de bodem zinken. Eenmaal daar aangekomen wachten ze op het volgende seizoen om weer uit hun cyst te kruipen, en de cyclus weer voort te zetten. De cyst blijft in het sediment achter, en kan goed fossiliseren. Die cysten vinden we al de gehele boring, maar omdat toen eenmaal het zee-ijs ecosysteem hier gevestigd werd – waarschijnlijk zo’n 34 miljoen jaar geleden al, blijkt nu dat er weinig evolutie binnen deze groep algen plaatsvond. En dat leidt nu weer tot het fenomeen dat wij de hele tijd, miljoenen jaren lang, ongeveer het zelfde soorten-pakket in onze monsters aantreffen! Een aardige bonus van dinoflagellaten is dat er zowel autotrofe (photosynthetiserende, plantaardig) als ook heterotrofe (de eters, dier-achtig) soorten zijn.. Een groep die dus eigenlijk zowel bij het fytoplankton als ook tot het zooplankton behoord.

Selenopemphix (links, 50 micron) en Lejeunecysta (midden, 80 micron) zijn heterotrofe jongens, Hystrichokolpoma (rechts, 40 micron) een Eocene autotrofe!
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

We weten uit het moderne beeld van de zuidelijke oceaan en haar zeeijs-ecosysteem dat vooral de diatomeeën het als fytoplankton kwantitatief voor het zeggen hebben. Zij zijn het effectiefst met de schaarse bronnen bezig..niet zozeer nutriënten maar vooral licht en competitie kracht/snelheid. Daarom zijn er zoveel diatomeeën, en zo weinig andere fytoplankton groepen. Wel graast er veel zooplankton, de volgende stap in de voedselketen, op die ‘sla van de oceaan’. Daar horen ook die heterotrofe dinoflagellaten bij. Hun resten horen dus van nature bij dit ecosysteem. En diezelfde resten vinden we uitgebreid in onze kernen terug. Het vertelt het verhaal dat inderdaad miljoenen jaren lang hier ongeveer hetzelfde ecosysteem aanwezig was – noem het maar het “hoge nutriënten – zeeijs systeem”. Maar op een of andere manier is dat systeem zo stabiel dat er weinig evolutie heeft plaatsgevonden in dinoflagellaten althans.. weinig soorten.. merkwaardig eigenlijk.. Verder is het circum-Antarctische gebied nauwelijks nog bestudeerd inzake dinoflagellaten, dus dat biedt ons ook al geen houvast. Consequentie is voor ons nu dat we het Oligoceen lastig kunnen dateren. Je vindt steeds dezelfde microfossielen. Plotseling vinden de sedimentologen in de smear slides ineens wat kalkskeletjes in een paar modderlagen.. Onverwacht blijken dit resten van alweer een andere groep fytoplankton, de coccolithoforen. Deze groep hoort eigenlijk thuis in wat warmere wateren en zijn eencellige bolletjes die minuscule kalkwieltjes in hun buitenwand aanleggen (zgn. coccolieten – zie er uit als karrenwielen). Er zijn wat amateurs op coccolithoforen gebied aanwezig, en die menen een of twee typische Oligoceen soorten te herkennen.. Goed nieuws! Het is inderdaad Oligoceen wat er nu naar boven komt! Er worden foto’s gemaakt en naar een Spaanse expert op coccolieten-gebied opgestuurd.

Ter inspiratie!
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Vervolgens komen er meer aanwijzingen voor de aanwezigheid van het Oligoceen – uit onverwachte hoek. Ons paleomagnetische team heeft een grote serie kernmonsters gemeten, en heeft daarin verschillende ‘fossiele’ omkeringen van het aardmagnetische veld vast kunnen stellen. Het aardmagnetisch veld is niet stabiel en heeft onregelmatige ompolingen ondergaan in het verleden. De huidige veldrichting wordt als normal gezien, en omgekeerd heet het reversed. Zwarte en witte blokken dus eigenlijk. De metingen worden vervolgens zorgvuldig gecheckt en nagemeten – en daarna langs de wereldwijde, op andere plekken, vastgestelde standaard gelegd. Onder de aanname dat de sedimentatie-snelheid niet al te veel gevarieerd heeft in onze kernen van dit tijdvak, kunnen zij de gevonden patronen met die van de standaard vergelijken – en eureka! Bijna alle zogenaamde ‘chrons’ (de vaste omkerings-patronen) van het Oligoceen kunnen worden herkend! Fantastisch! Alles zal naderhand nog wel een paar keer gecheckt moeten worden, en we wachten nog op de coccolieten-uitslag, maar het ziet er goed uit.. Dit geeft ons uitzicht op zeer goede dateringsmogelijkheden van onze fossiele modder.. en dat is een randvoorwaarde om uitspraken te kunnen doen over hoe snel klimaatsveranderingen in het verleden hebben plaatsgevonden. De volgende dag komt de coccolieten-uitslag binnen.. Die handvol monsters die we hebben passen precies in de paleomagnetisch vastgestelde serie van de tijd… Very nice!

U weet nog, met deze boring zijn met z’n allen op weg naar de beruchte regionale seismische reflector U3 (zie onze prospectus op www.iodp.org). We zijn de U5, en de U4 al gepasseerd (mid Mioceen en top Oligoceen), en nu dus op zoek naar de U3. Volgens Carlota’s calculaties zou die zich voordoen rond de 850mbsf (meters onder de zeebodem, red.). En, de theorie is dat die reflector – vaak hangen seismische reflectoren samen met klimaatsveranderingen, omdat het gesteente een andere oorsprong en samenstelling heeft – ons daaronder in de broeikaswereld zou moeten brengen.. De Eoceen/Oligoceen grens. De Holy Grail van deze expeditie!. Kernen blijven, nu met steeds hogere recovery, naar boven komen.. de core-catchers, onderin de kernen, worden steeds zo snel mogelijk door de paleo-groep bekeken. De core-catcher (‘kernvanger’) is het laatste deel van de holle buis waarmee de kern genomen wordt, waarvan dan metalen veertjes terug klikken, zodat de kern naar boven wordt opgehesen (door de hole metalen pijpen). Omdat de core-catcher daardoor vaak wat materiaal heeft samengeknepen wordt dat beetje vaak gebruikt voor de on-board-analyses. De kernen zelf kunnen dan nog lang niet open omdat die eerst moeten opwarmen, en gescand en gemeten moeten worden.. duurt vaak zo’n 5 uur..

De core-catcher gaat open.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Een goed gevulde core-catcher.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Dan komt het verlossende woord uit de dinoflagellaten-hoek: Eoceen!! Maar dan weer: “of toch niet?” – het is lastig.. Als de kernen eenmaal gesplitst zijn, en open op de tafel liggen valt te zien dat alle lagen een beetje slingeren en door elkaar liggen.. Slumping.. Afgegleden lagen.. alles een beetje door elkaar.. Zo ook de fossielen: Eocene, dan weer Oligocene trekjes..

Mijn promovendus Peter Bijl rapporteert: iets dieper in de kern blijft Eoceen het Eoceen.. in situ. Geen ‘mix’ van ouderdommen meer. Maar.. de dinoflagellaten cysten (dinocysten) vertellen dat het niet het jongste Eoceen is (wat we hadden verwacht) maar veel ouder.. Vroeg midden Eoceen.. Ff schrikken!! 48-50 miljoen jaar oud! Een IODP record.. Nog nooit is er gesteente van deze hoge ouderdom in de Antarctische marge aangeboord… Maar het verhaal is nog niet afgelopen.. we zitten pas rond de 870 mbsf.. we gaan in ieder geval nog door tot 1000mbsf! Aangezien dinocysten ook mijn expertise zijn draaien Peter, Duitse collega Joerg Pross, en ikzelf de monsters door het lab, en onder de microscoop… Aan slapen even niet denken! Veel te spannend.. Hoe oud zullen we komen? We zitten bijna op de vooraf door het IODP safety panel goedgekeurde diepte-limiet van boren!

Daar is het Eoceen!
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Het Eoceen ziet er goed uit.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Tot onze grote verbazing en enthousiasme komen kernen van rond de 950 mbsf boven met dinocysten die het vroeg Eoceen aangeven! Dit is de tijd van de echte superbroeikaswereld, de tijd van hetzelfde Hothouse die we in 2004 ook op de Noordpool hebben aangeboord! Toen groeiden er palmen rondom de Noordpoolzee! Wellicht ook op de Zuidpool? Nooit verwacht, toch gekregen? Ongelooflijk te zien hoe subtropisch plankton hier ooit heeft rondgezwommen! Dit zullen weer spannende verhalen worden! Onze post-expeditie palynologische en organisch geochemische analyses zullen de details boven water halen.. rest assured!

De ijswereld buiten en binnen de broeikas.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

In deze dagen is het hele schip is in rep en roer.. Kernen vliegen heen en weer, metingen, scans, paleo, magnetisme, dichtheid, sedi – ongelooflijk de fabriek hier mee te mogen maken. Een vloer beneden ons wordt alles nog eens dunnetjes overgedaan in de chemische laboratoria, door de collega’s daar… En: het gevecht met de allesomvattende moeder-database is begonnen – en de eerste scheldpartijen (op de database!) zijn een feit. Stapje voor stapje komen alle beschrijvingen, metingen, vondsten bij elkaar in deze kolossale database.. Veel werk, veel correcties, veel dirigeren van onze kant.. Pffff! Een paar dagen later is onze eerste serieuze science meeting over deze site WLRIS-07A, die nu U1356 heet, een feit.. De eerste schetsen van de greenhouse-icehouse transition, en zijn fluctuaties komen op de tafel.. Smullen! Hier doen we het voor!

Een belangrijke beslissing.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Terwijl iedereen druk is zitten de loggers er wat sipjes bij. De loggers zijn altijd pas als laatste aan de beurt – als de Hole geboord is, en de pijp weer is opgetrokken.. Dan komen de dure apparaten aan de beurt die het boorgat ingaan om de boel in situ te scannen… dichtheid, porositeit, geleidbaarheid, etc. Zeer belangrijk in dit geval, omdat de kern recovery niet erg hoog is (uiteindelijk 35%). Met het loggen pakken we alle niet naar boven gekomen delen mee.. We bespreken hoe dit zal verlopen, hoe lang het zal duren, welke toolstring, enz. Maar dan komt Ron Grout, de superintendant, en Captain Terry binnen in ons kantoor… Het spel is uit.. Slecht weer is er al, en er komt nog meer slecht aan.. Geen logging, maar wegwezen hier… De loggers kijken sip. Het relatief goede nieuws is dat de ijsbergsituatie ons – als de storm voorbij is – toelaat om dicht naar de Antarctische kust te varen, naar site Adel-01B. Alweer een spannend avontuur voor de boeg!

De weerman wijst aan wat er gaat gebeuren: slecht weer.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Stilte voor de storm.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Zwaar weer voor de boeg.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

2 February 2010

LOCATION: Departed Site U1356 (WLRIS-07A; 63º 18.6139’S, 135º 59.9397’E; Water Depth 4003 mbrf); In transit to Site U1357 (ADEL-01B; 66° 24.80’S, 140° 25.50’E; Water Depth 1010 m)

SCIENCE UPDATE: Scientists finished processing RCB cores from Hole U1356A and are working on data analysis and site reports. Departed for ADEL-01B at 0615 hr. Our plan at ADEL-01B is to APC core multiple holes to 200 mbsf. The sediments are expected to provide annual resolution over the last 10,000 yrs. During the transit, we adjusted speed as we began to encounter floating ice. Winds are 20 knots, swell 8 feet, and temperature 1°C.

Februari 3-7, 2010: Stinkende Holocene diatomeeën brei, icebergs en stormy seas

3 February 2010

LOCATION: Site U1357 (ADEL-01B; 66° 24.8’S, 140° 25.5’E; Water Depth 1025.9 mbrf)

SCIENCE UPDATE: We arrived at Site U1357 at 0800 hr and monitored icebergs in area before settling on site. We were greeted by very clear skies with incredible view of the Wilkes Land coast of Antarctica. We can see large grounded icebergs along coast, and, far inland with expansive views of the ice cap rising into the distance. Two humpback whales approached the ship and passed underneath the ship just as we were taking the first core. APC Cores U1357A-1H to -17H were recovered in under 9 hours (1450 to 2335 hr). They penetrated from 0 to 159.6 mbsf and recovered 154.4 m (97%). Upon retrieval, cores have been expanding some and extruded material is being used for micropaleontology analyses. Whole-round core sections are being put through the track systems and first few sections are being split.

Terwijl we met z’n allen hard werken aan de rapportage en de geweldige vondsten van de vorige site, en terwijl de storm en de sneeuwbuien buiten voortrazen, gaan we de nacht van 3 februari in… Ik hoop, eenmaal van shift af, rond 02:00 ‘s ochtends eindelijk weer eens lekker bij te kunnen slapen, met een goed gevoel van succes.. Helaas pindakaas alweer.. rondom 06:00 uur wordt ik wakker door bonkend geluid van metaal op metaal, en fel zonlicht wat zich langs de gordijnopeningen in mijn hut meent te moeten wurmen.. Het metaal op metaal blijkt het geluid van collega’s die door de zware metalen deuren naar buiten (en daarna weer naar binnen) willen (BOING!), de zon opzoekend.. Ik neem half in slaap ook maar es een kijkje en… een fantastisch tafereel is mijn beloning… Kraakheldere Antarctische ochtendlucht, lekker zonnetje erop, en uitzicht over mega-ijsbergen en.. het Antarctische continent! YEAH! Overweldigend is het uitzicht over de Wilkes Land ijskap, die zich, gradueel hoger wordend, tot bijna 4 km hoogte laat zien.. Enorme gletsjers storten zich in zee, met ijswanden van 200 en 300 m hoog. Overal echt enorme ijsbergen rond ons heen.. Albatrossen, stormvogels, en walvissen completeren het Antarctische plaatje.. We genieten ervan. We zijn aangekomen op Site ADEL-01B, de plek waar we het dichtst bij de Antarctische kust komen, en hier ongelooflijk dikke afzettingen van de laatste 10,000 jaar (Holoceen, de jongste geschiedenis na de laatste ijstijd) gaan ophalen.. 200 m dik, dus 20 cm/10 jaar! Ongekend!

Uitzicht op Antarctica.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Henk, Carlota en Adam met een ijsberg op de achtergrond.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Hier liggen de dooie diatomeeën en andere lijkjes dermate dik opgestapeld dat het geheel jaar-ringen vertoont.. Iedere lente, zomer en winter z’n eigen dunne, of dikkere laagje.. Het spul zou nauwelijks gecompacteerd (platgeperst door de druk van overliggend sediment, red.) moeten zijn (weet men van vorige expedities, die enkele meters mee hebben kunnen nemen), en dus een ongekende blik gunnen in het jongste verleden. Tijdens de laatste ijstijd (18,000-12,000 jaar geleden) strekte de Wilkes Land ijsmassa zich uit tot ver over het Antarctische continentale plat hier (ice-shelf), en ploegde een depressie in de ondergrond. Toen het ijs afsmolt, en zich terug trok, werd die kuil opgevuld met diatomeeën brei.. Dwz., voornamelijk diatomeeën lijkjes, maar ook waarschijnlijk allerlei resten van andere planktongroepen en zelfs grotere zaken.. we shall see!

Smurrie uit de core-catcher.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Geen kwestie over hoe dit spul naar boven te halen! APC-en die hap! Dit moet zacht, klef materiaal zijn! De waterdiepte is hier (in de kuil van enkele 10 tallen km’s omtrek) zo’n 1000 m (op de shelf!), en rondom de kuil maar zo’n 200 m. Kan je nagaan! Al snel komen de eerste kernen naar boven.. Eerst kernen met waterige bagger, en dan kernen met een vreemd soort sponsachtige brei.. een soort van diepvries-spinazie.. Maar ook gelijk de eerste problemen.. Onder ons, in het sediment, heerst er grote druk die alles redelijk stabiel en op z’n plek houdt.. Maar op hun tocht naar boven decompresseren (zetten…uit, red.) de kernen, en de methaan- en zwavel (H2S) gassen (stinkbommetje!) zoeken een weg naar buiten. Resultaat: megalomane kernexpansie, enorme stank, en exploderende core-liners! Lekker dat Holoceen! Zodra de kernen uit de piston komen, en ondanks het feit dat ze direct, eenmaal op de catwalk doorboort en doorgezaagd worden om de gassen te laten ontsnappen, klapt de ene na de andere uit elkaar. Als klapsigaren inderdaad!

Het gas moet uit de kernen gelaten worden voor de veiligheid van de bemanning én voor het behouden van de wetenschap in de kernen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Stinkende spinazie-kernen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De catwalk verandert in een stinkend modderbad.. De arme techs die de kernen moeten doorboren en doorsnijden worden getroffen door gebarsten plastic core liner fragmenten en zwart-groene stinkende modder.. Poor sods!. Verderop in het lab worden de kernen gesplitst (ja, na hun opwarmingsperiode, dus nog meer gas!) en is de stank niet te harden. Alle airco en andere ventilatie opties gaan open, en de techs leren nog sneller, en rondom de liners te boren… Uiteindelijk komt alles redelijk op z’n pootjes terecht.. Wel ontstaat er een zekere chaos door dit gedoe, ook al omdat de kernen razend snel boven komen, de een na de ander.. Nadat de glaciale ondergrond (diamictite) behaald is rond de 196 mbsf, wordt het schip een tiental meters verplaatst, en gaat de tweede hole beginnen. De gedachte is dat aangezien je met één boorgat altijd wat materiaal verliest, je een tweede, en een derde nodig hebt om die later naast elkaar te kunnen leggen om een echt complete sequentie te verkrijgen. Dat geldt ook voor onze diepe holes, maar helaas hebben we te weinig expeditietijd om zo’n 1000 m lange hole te dupliceren. Bij deze zachte en ondiepe (200 m) holes kan dat wel, en snel.

Toch komt er om de paar uur weer een spaak in het wiel in de vorm van een iets te enthousiaste ijsberg, die koers richting schip meent te moeten zetten.. De brugbemanning en kapitein maken overuren om alle ijsbergen in kaart te brengen, en voortdurend hun koers in de gaten te houden. Aangezien de radar bezaait is met enorme ijsbergen, zijn ze een beetje zenuwachtig.. Maar deze, en de volgende dag blijven we genieten, ondanks de stank, van het prachtige uitzicht, het goede weer en de merkwaardige kernen.

Veel kernen zijn er opgehaald in de laatste dagen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

In de kernen vinden we allerlei redelijk bizarre zaken. Naast duizelingwekkende aantallen diatomeeën, en veel dinocysten etc., ook copepoden-eieren, kwallen-larven, wormkaken, tintiniden en zelfs complete visresten. Ook worden flarden zeehond, en zelfs walvisresten genoemd.. Djeez!. Dit alles bij elkaar wordt straks het meest complete geschiedenisboek van het jongste Antarctische verleden. Prachtig.

In de nacht van 5 februari, terwijl we de derde hole aan het APC-en zijn – ongeveer halverwege, slaat het weer om, razend, razend snel. In no time is er sprake van heftige wind, sterke deining en sneeuwbuien. Met name de laatste werken de bemanning op de zenuwen. Ze kunnen de kleine ijsbergjes (tot vrachtauto-grootte) alleen visueel waarnemen – de radar pikt die niet op.. En met een 300 m lange metalen slurf aan het schip kan de kapitein niet even snel manoeuvreren.. Het is gedaan, de zwarte stinkende handdoek gaat in de ring. We moeten weg hier voor de veiligheid van het schip. De derde hole kan niet worden afgemaakt, en het loggen gaat alweer niet door.. Arme loggers alweer. Op het zelfde moment verstuurd Kjell de weerman het nieuwste weerbericht: luister en huiver..

In de verte de wolken waaruit een hoop sneeuw uit gaat vallen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
De sneeuw daalt neer op het onderzoeksschip.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Weather forecast for the JOIDES Resolution valid for five days. Updated Friday 5 Feb 19:20 for site 01B 66.25S/140.26E

Inference bq. The low is this evening centered NE of us near 63S/144E with central pressure down to 958hPa. This is deeper than previous forecasted 964hPa giving us SE winds around 50kt and snow, at times heavy.The next low is now developing well W of Southwest Australia. It is forecasted to move SSE while deepening, centered Sunday evening off Wilkes Land near 60S/126E and then slowing down while further deepening.

Gedwongen door de weersomstandigheden laten we de Adelie-Site achter ons, en gaan op weg, tussen de ijsbergen door laverend, naar sites WLSHE-9 en 8, op de rand van de shelf.. met beginnende storm, maar gelukkig ook met een door Yeoman Jamie georganiseerde Pyama Party! (met veel cola en goede en niet zo goede muziek!). Eenmaal bij WLSHE-9 aangekomen (uren later), blijken er ook daar teveel ijsbergen aanwezig.. Dit ondanks het zorgvuldig analyseren van de satelliet-ijsbeelden.. Vele ijsbergen blijken toch niet zichtbaar, zelfs op de foto’s zonder wolken.. Je moet echt ter plekke zijn om de situatie te kunnen beoordelen.. Dan maar op naar de volgende site, de vlakbij liggende WLSHE-8.. Maarrr.. idem verhaal.. en de storm komt tot ontwikkeling. Er komt bericht van het Franse bevoorradingsschip, l’Astrolabe.. Zij zijn nu in de buurt van waar wij waren (Adelie-kust) en rapporteren a rough night te hebben gehad. Een understatement uit de mond van geharde Antarctische zeelui; ze zijn goed door elkaar geschud! Onze kapitein Terry wil weg hier.. Storm op komst, te veel ijsbergen, en te ondiep hier (dwz te hoge golven als het eenmaal echt gaat stormen). Op 7 februari kiezen we eieren voor onze centjes en gaan voorlopig richting de ook niet veraf gelegen Site WLRIS-4A, in dieper water (4 km). Dit ook om de storm-tracks uit te zitten, en tussen de stormen door nog een kerntje meet te pikken. Hopelijk over 2-3 dagen terug naar de shelf.. Terwijl ik dit zit te tikken gaat de boot steeds heftiger op en neer.. En dit is een grote boot!

De kapitein loodst het schip veilig om de ijsbergen heen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Februari 7-14, 2010: Storm-Kern-IJsberg, Storm-Kern-IJsberg

7 February 2010

LOCATION: Site U1358 (WLRSHE-08A; 66º 05.4239’S, 143º 18.7707’E; Water Depth 510.3 mbrf), and in transit to Site U1359 (WLRIS-04A; 64°54.2375′S, 143°57.6805′E; Water Depth 3086 m)

SCIENCE UPDATE: We began RCB Coring in Hole U1358A on the Antarctic continental shelf. Core U1358A-1R penetrated from 0 to 2 mbsf and recovered 1.10 m of clast-rich sandy diamict. The hole had to be abandoned due to an approaching iceberg. We then started RCB coring in Hole U1358B. Cores U1358B-1R to -4R penetrated from 0 to 35.6 mbsf and recovered 8.0 m (22%) of clast-rich muddy diamict and sandy diamictite. Clasts include basalt, granite, gneiss, quartzite, gabbro. We retrieved the drill string and headed out to deeper water to avoid riding out a storm among the ice and in shallow water. Arrived at Site U1359 (WLRIS-04A) at midnight.

Verse boorkern komt aan dek.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Het bovenstaande bericht is een beetje het thema van deze week.. Vluchtend voor de stormen (met hun sneeuw en slecht zicht), gekoppeld aan nerveusheid voor ijsbergen, en toch boren en kernen naar boven halen… Trouwe weblog en facebook etc.-volgers zoals jullie zijn dit soort afwisselingen nu ook al een beetje gewend.. wij hier aan boord helemaal.. We zijn overgeleverd aan de elementen.. Aan de pluskant hebben we een erg goede meteoroloog (Kjell Backvall – Zweed), en een goede ijspiloot (Diego Mello – USA) aan boord… Zodoende ontkomen we aan de zwaarste klappen. Aan de minkant wordt ons gunstige Antarctische weather window (de zomer) steeds krapper… De herfst heeft hier zo ongeveer al ingezet.. Zo lijkt het althans een beetje.. Onze zoektocht op de shelf heeft daardoor – behalve de Holocene stinky muds – nog niet veel opgeleverd. Op de vlucht voor weer een zware storm zijn we nu weer in dieper water, bij Site WLRIS-4A aangekomen. Hier, op zo’n 3,5 km waterdiepte is het jongste Neogeen (zeg de laatste 15 miljoen jaar) op te halen. De storm trekt over, maar blijft op de shelf hangen… en kan waar wij zijn, aan de rand van het diepe water, het boren weer beginnen.. zelfs met enig zwaar weer. We voelen dat we weer es wat geluk nodig hebben en gooien er een APC-trip tegenaan.. En waarempel – mooie Neogene klei successies komen ongeschonden naar boven.. Zelfs dikker en mooier dan ooit in duizenden mijlen rondom ons aangeboord.. Weer een record! Het JOIDES Resolution ‘kern-verwerkings-fabriek-en-laboratorium’ is weer open for business! De komende dagen is het een groot modder- en klei festijn aan boord.. Er worden A, B en C en zelfs D holes aangeboord.. Donkerblauwe zeekleien met daarin opgenomen de uitwerpselen van ijsbergen die in een grijs verleden over deze plek al smeltend hun afval – afslijpsel van Antarctica – lieten vallen. Diamictite-sediment is het gevolg.. soms met microscopisch fijn zand, soms grote brokken graniet, en dergelijke, zgn. dropstones. De concentraties van dit soort zaken geven ons straks de geschiedenis van het ijs op Antarctica.. De uren en dagen gaan voorbij, in afwachting op een goed weather window om weer terug naar de shelf te kunnen gaan. Ondertussen hebben we wel fantastisch mooie complete records van de jongste min-of-meer warme klimaatfase, het midden Plioceen te pakken. Ongeëvenaard rondom Antarctica! Carlota en ik buigen ons over alle eerste versies van de rapportages van alle groepen – editen editen, en nog eens editen.. Maar mooie wetenschappelijke verhalen worden het!

Diamict ’keukenvloertje (links) en een dropstone van dioriet in een boorkern (rechts).
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Prachtige blauwe zeekleien.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Ook geeft de succesvolle APC boring/kernsuccessie opties om eindelijk ook aandacht te kunnen geven aan een paar van onze collega’s die wat meer exotische specialismen hebben. Zo kan Saiko Sugasaki haar monsters nemen – zij is specialiste op het gebied van de Optically Stimulated Luminescence (OSL). Een manier van ouderdomsbepaling die berust op de veranderende eigenschappen van mineralen onder invloed van licht. Door bestraling met een bepaalde golflengte en hoeveelheid, en te meten welke golflengte weer wordt teruggegeven, en hoeveel, kan de mate van absorptie worden gemeten, die weer in verband staat met de tijdsduur dat het mineraal aan zonlicht blootgesteld was/is. De methode werkt maximaal tot 1,5 miljoen jaar terug in de tijd (tip: zoek het hoe en waarom ff op – moest ik ook doen). Een en ander brengt wel met zich mee dat de monsters in het donker moeten worden genomen.. en dat de monsters dus ‘hele’ kern rondes moeten zijn (ongesplitst), en vrij fors, anders komt er ook licht bij. En dat kerndeel is dan dus niet beschikbaar voor andere metingen. Vandaar dat dit alleen kan gebeuren als er voldoende ‘copies’ van kernen zijn.

Een deel van de kernen wordt klaargestoomd voor het onderzoek van Saiko.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Saiko Sugasaki.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Ongeveer hetzelfde geldt voor onze andere ‘exoot’ – Stephanie Carr, microbiologe van beroep. De microbiologie houdt zich bezig met minuscule levensvormen in het rijk der bacteriën en archaea – eencellige ‘primitieve’ prokaryoten. De laatste jaren is duidelijk geworden dat sedimenten tot op honderden, soms duizenden meter onder het zeebodemoppervlak vele van deze microben bevatten, die geheel zonder zonlicht complete ecosystemen hebben opgebouwd, en die ook gesteenteveranderend kunnen zijn. Onze aangeboorde oude zeeklei bevat dus miljarden levende beestjes die van alles aan het doen zijn, zoals bv. organisch restmateriaal (zeg oude algen en plantenresten bijvoorbeeld) in methaan om te zetten. De studie naar deze zonlichtloze ecosystemen van extremophyles is een trendy wetenschappelijke business geworden. Ook voor Stephy geldt dat ze de bovenste kernen eigenlijk in hun geheel, en vers, naar huis wil nemen. Omdat we op deze site zoveel kopieën hebben, kan dat nu gebeuren (ze had ook al een deel van de Stinkende Diatomeeën kernen gemonsterd). Dikke plakken duur aangeboorde kern verdwijnen in plastic zakken, en worden in de diepvries gezet voor DNA onderzoek. Ook worden poriewater metingen gedaan, om later precies de hoeveelheden N, NO3, NH4 etc. te weten te komen. Duty now for the future! Knowledge is everything!

Stephanie Carr onderzoekt de microbologie (in dit geval bacteriën en archaea) in de kernen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Met dit in het achterhoofd doen we een live uitzending met Nederland. Een klas op een basisschool in Houten zit klaar met vragen voor ons. Het NOS jeugdjournaal is ook aanwezig, en maken er een prachtig en leerzaam item van. Sandra Passchier, Peter en ik zitten klaar om de brandende vragen van de leerlingen te beantwoorden. Erg leuk. Promovendus Sander Houben geeft ter plekke ook uitleg, en laat zien hoe het boren in de oceaanbodem in z’n werk gaat aan de hand van appelboren in laagjeskoek! Leerzaam en lekker! Iedereen vindt het prachtig. Nicoline en Robert van de UU die dit geregeld hebben: zeer bedankt! Ook scoren we hit na hit op Youtube met de wekelijkse video’s. Penguin TV is een superhit! De aflevering van de aanstaande week (episode V) wordt weer geweldig!

De crew van Penguin TV.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Eindelijk komt er bericht dat het weer op de shelf zodanig is opgeklaard dat Kapitein Terry het aandurft om weer naar onze top priority site WLSHE-9A te gaan.. Dicht bij de Antarctische kust…

13 February 2010

LOCATION: Site U1360 (WLRIS-09B; 64° 22.0384′S, 142° 44.7083′E; Water Depth 506 m)

SCIENCE UPDATE: Started RCB coring in Hole U1360 (WLSHE-09B). Cores U1360A-1R to 7 R penetrated to 70.8 mbsf and recovered total of 7.04 m; recovery varied from 0 to 30% (average 10%). Clast-rich sandy diamict; claystone and sandy mudstone with dispersed clasts (clasts include mudstone, basalt, gneiss). Section extends into early Oligocene but short of our primary objective. We started to prepare a free-fall funnel so that we could attempt to return to the same hole after the next severe storm. Unfortunately, the hole had to be abandoned due to an approaching iceberg before it could be deployed. We plan to return to this site, but are moving to deeper water to avoid riding out next intense low pressure system among the ice and in shallow water. This system is predicted to arrive tomorrow night with gust up to 60 knots and poor visibility due to snow flurries.

Alweer die ijsbergen dus! Majestueus groot, maar ook lastig.. En er komt weer eens een storm aan. Dit keer zo zwaar dat Terry weer rechtsomkeert maakt, en ons terug brengt naar diepere wateren. Terwijl ik ‘s ochtends vroeg ben opgestaan om de eerste medaille van Sven-the-man te zien (met horten en stoten, via Amerikaanse strijdkrachten TV en satelliet) zijn we onderweg de storm te ontvluchten.. Terwijl ik deze regels zit te typen, trapt Terry op de rem, en geeft het commando Lower the thrusters.. Hier, echt in the middle of nowhere, gaan we de storm uitzitten.. Vanavond maar een filmpje.. Life of Brian van Monty Python wordt het.. Ik ken hem al uit m’n hoofd maar het blijft lachen. Dinsdag zou het weer weer OK zijn..

Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Een impressie van het Antarctische zeeleven met linksboven de staart van een walvis, rechtsboven de zuidelijke grote stormvogel, linksonder een koningsalbatros en rechtonder de zilverstormvogel.
Zenon Mateo

Februari 15-22, 2010: De Muur van IJs – back to square one..

Het zal wel een vroege herfst zijn of zo, maar het weer zit in ieder geval even niet mee.. Kapitein Terry is uitgeweken naar het diepe water om de zware storm uit te zitten. Dobberend op de relatief ondiepe shelf (~400 m) is niet echt comfortabel aangezien daar de golven buitengewoon groot en hoog kunnen worden.. Hier, ‘in het diepe’, zo rond de 4000 m, is de golfwerking in ieder geval iets minder.. Bovendien zijn hier veel minder ijsbergen, dus veel minder gevaarlijk… “Dinsdag zou het beter moeten zijn” verteld Kjell de weerman.. zoals ik al eerder meldde.. en hij blijft volhouden.. De hele zondag, de maandag, en een deel van dinsdagochtend gaat het echt geweldig te keer (zie foto’s). Aangezien iedereen en alles er op voorbereid was, vallen er niet al teveel zaken om… Rapporten schrijven maar… Ook lastig trouwens als je tafel heen en weer gaat.. Dan is het eindelijk dinsdagochtend…

Rieselmann

16 February 2010

LOCATION: Waiting on weather; In transit to Site U1360

SCIENCE UPDATE: After severe weather conditions abated (Winds up to 60 knots, seas/swells up to 40 feet, air temperature of -4°C), we began our transit back to Site U1360 at 1000 hr. Transit speed and course being adjusted to ensure we don’t overtake the storm south of us and to time arrival at ice pack edge at first light tomorrow. Held initial science meeting to discuss initial results from Site U1359. Winds up to 20 knots, seas/swells up to 12 feet, air temperature of -1°C.

Het weer verbetert inderdaad.. en het zonnetje gaat er zelfs strak bij schijnen. Wij zijn opnieuw op weg terug naar de shelfsites, cruciaal voor ons wetenschappelijke programma. Eén van de doelstellingen was immers de seismische lijnen te dateren, op meerdere plekken, om de synchroniciteit van de reflectoren te kunnen vaststellen.., die daarmee genetisch aan elkaar gerelateerd kunnen worden (dezelfde origine hebben). Lijnen in de ondergrond vervolgen van het diepe deel naar het ondiepe deel toe zal ik maar zeggen. Hier, op de Antarctische shelf zou dezelfde reflector U3 die in onze diepe site (WLRIS-7A) op zo’n 900 mbsf zat, al op zo’n 150 mbsf zitten.. En U weet nog, U3 is de overgang van broeikaswereld naar ijskast, zo’n 34 miljoen jaar geleden.. de Holy Grail van deze expeditie. Opnieuw dus een weg vinden naar Site WLSHE-9A (nu U1360 geheten), waar we een paar dagen geleden zijn weggejaagd door ijsbergen en de storm. Met de boring zaten we toen op 70 mbsf, dus we ‘hoeven’ nog maar een klein stukkie.. En die sedimenten zijn inmiddels gedateerd als vroeg Oligoceen – spot on dus! Nu nog even dat laatste stukkie boren…

Wenkbrauwalbatrossen (Thalassarche melanophris_) links en de Kaapse stormvogel (_Daption capense) rechts.
Zenon Matteo

Maar ja.. Hoe daar te komen? Hoe zit het met de ijsbergen? De satellietfoto’s worden van alle kanten bekeken en omgedraaid.. Uitgebreide vergaderingen.. Mooi die foto’s, maar ze zijn van voor de storm.. Hoe zal het er nu uitzien? Kapitein Terry probeert de kortste route… Pal zuid.. En niet te snel, anders halen we de storm in.. Helaas Pindakaas.. al snel stoten we op een muur van ijsbergen.. Met pinguins, dat wel! Leuk., maar wat nu? Naar het oosten is het nog slechter.. Het bericht bereikt ons, incl. NOAA en EuroSat foto’s dat de Mertz Gletsjer tong vannacht is afgebroken (ongeveer een ijsblok ter grootte van half Nederland), en ook – gelukkig langzaam – onze kant uit aan het drijven is.. Hoezo geen global warming_? Dan dus maar westwaarts.. Langs de “Muur van IJs” zoals deze rand van de Shelf inmiddels gedoopt is (_The Wall of Ice).

Rob Dunbar
Henk op de foto met ijsbergen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Er is geen doorkomen aan.. Simpelweg te veel ijsbergen… En iedere keer als we opening denken te zien (radar), verschijnen al snel weer nieuwe blokkendozen aan de horizon.. Iedere keer als we proberen na een stuk naar het westen te varen, weer scherp zuidwaarts te gaan, komen we tegen ‘de muur’ aan.. (ziet foto’s schip track). Het mooie weer maakt de trip wel aangenaam.. Dat wel.. en veel pinguins, albatrossen, walvissen, stormvogels, ff genieten.. En rapporten schrijven over de afgelopen boringen; tuurlijk tuurlijk.. Werk is er altijd, volop.. Alle teams leveren die stukje bij beetje in, en Carlota, Adam en ik redigeren ze.. Lekker. Niet zo fijn nieuws is dat Peter’s/ons Nature manuscript (herinnert U zich deze nog?) terug komt van de peer-reviewers met zodanige kritiek dat het voorlopig wordt afgewezen.. Bummer that! En natuurlijk zijn wij met z’n allen, incl. de NIOZ collegae, het volledig oneens met de reviewers.. We menen zelfs te weten wie de ‘anonieme reviewers’ waren.. De eikels! Uithuilen en opnieuw proberen. Wellicht een brief schrijven? Het thuisfront vindt van niet – wij van wel. Anyways, inmiddels zijn we geheel naar het westen gevaren, zelfs langs de Franse basis hier aan de kust, die het enige lampje langs de gehele enorme kust alhier is in de korte nachten.. Merkwaardig. Er zijn nu zelfs geheel windstille perioden… Prima boorweer, maar we komen niet door de Muur heen..

Gigantische jongens…
Rob Dunbar
Heen en weer om om maar geen ijsbergen te raken.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Uiteindelijk komen we helemaal aan de westelijke rand van de Adelie-kust door een opening naar ‘binnen’, en proberen dan weer oostwaarts varend, de sites vanaf deze kant te benaderen… Terry heeft wel lef, want feitelijk zijn we nu door ijs omringt. Misschien denkt U “wat een gezeur over die paar ijsbergjes..” Maar dit zijn geen kinderachtige hoeveelheden ijs.. (foto’s). Blokken zijn vaak minstens 500 bij 500 m breed en lang, en zo’n 100 m hoog.. En wat we zien is slechts een klein deel.. Het grootste deel zit onder water.. Geen enkel schip, of zelfs een vloot, kan hier tegenop.. Het is niet anders…

IJsbergen en op de achtergrond de Adelie-kust.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Daar moeten we tussendoor.!!
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Uiteindelijk zijn we weer aan de oostrand aangekomen, echt vlakbij onze geliefde boorplek.. Nog 10 zeemijl.. Nog 8.. en dan… De Muur! AAARGH!! De ijsbergvloot heeft gemeend hier naar het zuiden te buigen, precies in de sector waar wij doorheen hadden willen glippen.. Tssss.. So close, yet so far… Wat te doen? Wachten? Terug? Terug betekent het hele traject terug… bijna 2 dagen varen.. Buiten is het schitterend weer.. en windstil… Dat betekent ook weer dat de ijsbergen nou niet echt weg worden geblazen any day soon.. Waarom boor je dan gewoon niet ergens anders zult U zich misschien afvragen.. Punt is dat al onze sites vooraf door een serie panels moet worden goedgekeurd, en ook nog eens dat ze op een snijpunt van seismische lijnen moeten liggen.. En van dit protocol mag onder geen beding afgeweken worden.. En onze klok tikt door.. Rond 3 maart moeten we echt op weg naar Hobart/huis.

Op weg naar site 4.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

We nemen het zure besluit om dan toch maar weer op onze schreden terug te keren richting ons uitgangspunt.. Back to square one.. Er zit weinig anders op. Als we dan eenmaal weer terug zijn, kunnen we checken of we dan, tegen die tijd, er langs die noordkant dan langs zouden kunnen. Om een lang verhaal kort te houden (doe ik dat eigenlijk wel?) lukt dat plan vervolgens ook al niet.. Shelf sites 8, 10 en 12 liggen allemaal vol met ijs, achter de Muur_… We moeten echt door het stof, en echt, echt, terug naar plein 1… (_Square One). Of saaitje-vier (of nu U1359 geheten) in dit geval. Balen.. Maar goed.. Het tweede deel op Site WLRIS-4A is ook belangrijk. En, we hebben al gezien dat daar, van de shelf af, in het diepe deel, nauwelijks ijsbergen komen, en er kan, ook gezien het goede weer nu, in ieder geval geboord worden. De APC’s zijn al gedaan, tot zo’n 200 mbsf.. Nu, deel 2, moeten we nog het wat diepere deel met de RCB te pakken nemen.. Dikke successies boven Mioceen, die ons detailrecords van de afsmeltende en weer aangroeiende Antarctische ijskap gaan geven…

Miocene kernen.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

19 February 2010

LOCATION: Arrived Site U1359 (64º 54.26’S, 143º 57.56’E; 3012 mbsl)

SCIENCE UPDATE: We continued around to the northern edge of the ice tongue to re-occupy Site U1358 (WLSHE-08A). The path to Site U1358 was blocked by ice so we tried to get to alternate shelf site, WLSHE-12A, to the north of Site U1358. We could only get within ~3 nmi of that site because of heavy ice. Present ice conditions prevent occupation of our shelf sites, so we are moving back to Site U1359 (WLRIS-04A) on the rise to complete the RCB portion of the coring program.

Kostbare dagen zijn verloren gegaan.. maar wie niet waagt wie niet wint.. Balkenende en zijn vazallen dachten er kennelijk ook zo over, hebben gegokt, en verloren, zo blijkt het als ik Teletekst onder ogen krijg… Naast de medaille van Tuitert het frappante nieuws dat het Nederlandse Kabinet gevallen is over de kwestie mogelijke verlenging Afghanistan. Tsss.. Chapeau! zou Mart Smeets zeggen. Leg dat maar is uit op een Amerikaans schip, en ook hoe het kan dat een regering zomaar kan vallen. A coalition government?? What the **** is that? Kuch. In geologisch perspectief is het een vlekje in de eeuwigheid.. Ik maak me meer zorgen over de berichtgeving in de NL-pers dat men de zogenaamde ‘fouten in het IPCC rapport’ als aanleiding neemt om een kruistocht tegen die malle wetenschappers te beginnen die maar uit eigenbelang vertellen dat de aarde aan het opwarmen is. Ik heb een collectieve brief van uitleg naar media en regering, opgezet door collega Turkenberg, mede ondertekend. Plotseling is onze vondst van de broeikaswereld Antarctica weer zeer actueel.. Wat er gebeurt als er een hoop CO2 in de lucht zit? Dan wordt het warm! Jaja..

Met goede moed wordt de oceaanbodem weer met de RCB bezocht.. De kernen stromen weer binnen, het werk komt weer op gang… Recovery ook prima… En blijft prima.. Er wordt zelfs gelogged… Loggers kijken een stuk blijer uit hun ogen… Terwijl ik dit schrijf worden hun dure tools uit de kast gehaald…. Wij houden een oog op de klok.. en op het weer… en op de ijsbergen… We hebben precies nog EEN kans om de shelfsite verder te kunnen boren… aanstaand weekend.. Daarna moeten we naar huus…

De kernen komen weer omhoog het schip in…
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Februari 23 – Maart 1, 2010: The dash to the shelf – of toch nog een onsje Neogeen?

Aloha beste luisteraars – hier Radio Antarctica. Zoals gezegd en beloofd – terug op WLRIS-4A, en lekker aan het werk geweest met de RCB. Tot op 602 mbsf, op 4 km diep water.. Prachtig mooi Plioceen en Mioceen, tot zo’n tien miljoen jaar geleden.. De komende dagen (februari 23-24) staan in het teken van het loggen van de aangeboorde sedimenten. Dure logging tools worden ingezet om de fysische eigenschappen van het materiaal te meten.. natuurlijke radioactiviteit, porositeit, dichtheid, you name it. De FMS tool maakt zelfs zodanige 3-D beelden van het boorgat dat je een 360° projectie van het gesteente kan maken, vanuit de geboorde holte bekeken. Zelfs de kleinere ijsbergdropstones (grindpad grootte) worden goed in beeld gebracht, en kunnen worden vergeleken met de informatie die we uit de kernen hebben gehaald op dezelfde diepte. Aangezien je nooit al het sediment uit een bepaald boorgat naar boven haalt (er gaat altijd wel een deel verloren vanwege de drillstring, bit en core-catcher, of er valt iets uit, of een dropstone versperde de ingang bv.) – kan je met behulp van de continue logs alle informatie toch terug winnen. Stelt U zich maar een soort van thermometer voor die strak langs het boorgat omhoog wordt gehesen.. En het zijn goede logs!

Het logging team.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Zonsondergang.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

We hebben de activiteiten van de laatste dagen zodanig op elkaar, en op het weerbericht afgestemd, dat we precies nog één mogelijkheid hebben om met goed weer richting ondiepe shelf te gaan… en dat is vandaag… De satelliet foto’s zien er niet goed uit, maar dat kan echt per halve dag variëren. Vanuit Nederland komen nu ook berichten uit het nieuws dat de Mertz Gletcher is afgebroken.. Ooohh! Duh! Dat wisten wij al een week geleden! Yep, een groot stuk ijs.. en Yep, het komt onze kant uit.. Langzaam gelukkig…

De werkplek van de co-chief van de expeditie, Henk Brinkhuis.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

24 February 2010

LOCATION: Hole U1359D (64º 54.26’S, 143º 57.56’E; 3012 mbsl)

SCIENCE UPDATE: After waiting for daylight, we deployed the Vertical Seismic Imager (VSI) to conduct a check shot. This was our third logging tool string run in Hole U1359D. After successful logging in good hole conditions, we decided to end operations at Site U1359 so that we could make one last attempt at the shelf sites. We retrieved the drill string and departed for Site WLSHE-12A at 2245 hrs.

Terwijl het donker is (duurt hier overigens maar een paar uur) vertrekken we richting zuiden.. Het is mistig, en ijsbergen liggen op de loer.. De grote zijn te zien op de radar, maar de kleintjes – die toch link zijn – niet.. Veel extra mankracht op de brug die door de mist proberen te turen.. Ook worden de zoeklichten ingezet.. Door het geringe zicht is de snelheid laag.. zo’n 4-5 knopen.. Als ik wakker wordt gemaakt door het geluid van gebonk op scheepsstaal, zo rond 9:00 ‘s ochtends, zijn we bijna ter plekke.. bijna.. Eenmaal buiten, en op de brug, blijkt dat we midden in een zee-ijs veld terecht zijn gekomen.. Varend door een grote Martini cocktail.. zo ziet het er uit.. De brokken worden steeds groter en dikker, personenauto grootte, en raken de romp steeds vaker en harder… That’s enough! roept Kapitein Terry… en zet de rem er op.. De radar laat steeds meer ijs aan de horizon zien, en ook deze brokken zijn eigenlijk al onverantwoord.. De Joides Resolution is veel, maar geen ijsbreker.. Onze droom van nog een shelfsite aanboren is vervlogen.. Bummer that!

Zeeijs verspert de weg.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Volgens plan B wordt nu besloten om te draaien en onze laatste dagen te wijden aan het boren van WLRIS-5A. Dit is een site nog iets verder weg van het continent af dan WLRIS-4A, alwaar we ook weer op zo’n 4 km waterdiepte dikke successies Plioceen en Mioceen kunnen aanboren die te correleren zijn aan 4A en 7A. Zodoende ontstaat er een prima, hoge resolutie inshore-offshore beeld van het Neogene verleden en de dynamiek van de ijskap.

25 February 2010

LOCATION: In transit; Arrive at Site U1361 (WLRIS-05A; 66°24.57’S, 143°53.20E, water depth 3470 mbrf)

SCIENCE UPDATE: Today we made a final attempt to reach sites on the Antarctic continental shelf. Based on remote sensing data and our experiences during this expedition, Site WLSHE-12A was the only one we thought there was a chance of reaching. We had to reduce speed due to heavy fog and mist (although flat seas) as we entered the continental shelf. As we approached Site WLSHE-12A, we started encountering pancake ice and small bergy bits; concentration of ice increased the closer we came to the site. The fog gradually lifted, but when we were ~5 nmi from Site WLSHE-12A the ice became too thick to continue. At 0840 hr we turned around and began our transit to an alternate site on the rise (WLRIS-05A). We arrived at Site U1361 (WLRIS-05A) at 1945 hr.

Weer een walvis gespot.
Rob Dunbar

Toch dus nog maar een onsje Neogeen erbij. Alhoewel deze plek (5A), en z’n dikke Neogeen een goede zaak is, vindt iedereen het natuurlijk behoorlijk balen dat onze slagroom op de taart, een shelfsite met meer Paleogeen ‘broeikaswereld’ materiaal, niet gelukt is.. Weinig aan te doen, de weergoden zaten weer eens niet helemaal mee. Maarrr.. achteraf is het eigenlijk een godswonder (zeg ik als ongelovige!) dat we überhaupt iets op de shelf hebben kunnen boren.. Met al die ijsbergdrukte.. Het leek de A1 wel.. En dat we op shelfsite WLSHE-9A het Oligoceen gehaald hebben is eigenlijk al 100% resultaat.. Aldus gaan we met goede moed de laatste klus beginnen.. WLRIS-5A wordt ge-APCed, en ge-XCBed… Totdat het tijd is te loggen, en 2 maart op 0.00 uur te vertrekken naar Hobart. Ik heb contact met de VPRO beagle mensen.. Voor mijn volgende avontuur op zee: varen met de Beagle Perth – Mauritius.. Ik droom er al van.. (zie foto Stad Amsterdam). Ook worden alle persconferenties en lezingen gepland voor na aankomst in Hobart. De Australische minister van wetenschappen zal er als VIP ook bij zijn.. Waar is m’n goede pak?

Stad Amsterdam Beagle.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Nadat de 4000 m water is overbrugd, stromen de kernen weer binnen.. Onze ploeg gaat weer aan het werk.. Rapporten vliegen ons om de oren.. De mensen worden zo langzamerhand wel wat moe… Tjsa.. er zijn nu eenmaal geen vrije dagen… 12 uur op, 12 uur af – dat is het.. Nu al twee maanden lang.. De grappen en grollen van de Brinkhuis-brothers houden de moed er in… Alles gaat prima.. totdat… NEE HE?! Een eenzame ijsberg aan de horizon verschijnt.. die zal toch niet? en jaaa hoor… Met letterlijk zeeën van ruimte heeft meneer bedacht RECHT op ons af te stevenen.. Waanzinnig! De ijsberg wordt scherp in de gaten gehouden, en ik vraag Sam de Toolpusher om alvast toch maar een Free Fall Funnel (FFF) klaar te maken, en naar beneden te laten gaan.. Deze grote stalen ‘trechter’ kunnen we als we het boorgat uit moeten, het gat weer terug vinden, en weer binnen gaan – althans, tot zover de theorie. Het duurt 4 uur om zo’n ding in elkaar te schroeven en neer te laten.. Het boren wordt vast gestopt..

Even een kiekje tijdens het overleg van de co-chiefs.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

De dolle dwaze ijsberg heeft toch inderdaad besloten precies over onze site heen te willen gaan… We moeten aan de kant.. niets aan te doen.. De drillstring gaat het boorgat uit, maar de FFF zit op de zeebodem.. Nu even aan de kant, en dan weer terug, en het boorgat weer opzoeken.. Enkele uren gaan voorbij.. De ijsberg is inmiddels gepasseerd, en het schip is weer terug in positie, geleid door de GPS systemen, en de sonarboei die we (zoals op iedere site) op de bodem hebben liggen (wordt bij vertrek weer netjes opgevist btw). Voor het echte minutieuze speurwerk op de zeebodem wordt een videocamera langs de drillstring neergelaten, om het gat/de FFF te zoeken, te vinden, en dan handmatig de string weer in het gat te laten zakken.. Pfffff!! (foto’s). Ongelooflijk de professionaliteit van het technische team hier.. Alles is live via de aanboord-TV te volgen, en een gejuich gaat op als de FFF in beeld komt op 4000 m diepte.. Vissen en andere vlekjes verschijnen voortdurend in het beeld, aangetrokken door de lampen.. Dan nog de boorpijp in boorgat plaatsen – en oei oei – het gaat net goed.. Na 4-5 keer proberen valt het zaakje op z’n plaats en we zijn weer back in business!

Goed mikken, en erin!
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
De laatste kernen zijn genomen en worden schoongemaakt.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Complimenten aan de techniek en het gecombineerde IODP USIO en TransOcean team! Gejuich! Keukenbaas Alex maakt verse chocolade taartjes ter viering van dit succes! Smullen! Het boorgat is gered, en we gaan loggen.. Daarna nog een tweede Hole openen voor wat APCs – de paleomagnetische resultaten in de eerste Hole zijn zo goed dat we alles perse compleet mee naar huis willen nemen… Dus een tweede Hole vult de gaten van de eerste Hole zoals U allen inmiddels geleerd hebt! Het zit almost in the pocket! Morgen weer twee videoconnecties met Nederlandse scholen.. Leuk!

Barbeque bij 0°. Zelfs de alien op het schip komt erop af.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Maart 2 – 8, 2010: The end of the line – op naar de hoBARt

Aloha beste luisteraars – daar zijn we weer.. Hello and Goodbye! Hier Radio Antarctica alweer. Of eigenlijk radio-op-weg-naar-huus.. Althans, Hobart, Tasmania, Australia. De twee “videoconferenties” naar Nederlandse scholen liepen redelijk gesmeerd, en de leerlingen waren schijnbaar enthousiast en tevreden.. Alweer goed geregeld Nicoline en Robert aan het thuisfront! Wij sluiten onze laatste set boringen af met nog een paar APCs – voor naar verluidt “de beste paleomagnetische record ooit aangeboord door IODP” Aldus Lisa Tauxe, onze paleomagician.. We pakken onze spullen, halen de drillstring op.. en.. this is it… Op weg naar Hobart… zes dagen varen…

De route terug vanaf de Antarctische shelf naar hoBARt.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

2 March 2010

LOCATION: Site U1361 (WLRIS-05A; 64°24.57’S, 143°53.20E, water depth 3470 mbrf)

SCIENCE UPDATE: Retrieved the FMS-Sonic logging tool string, pulled out of Hole U1361A, offset 50 m to the north, and started coring in Hole U1361B. Cores U1361B-1H and 2H penetrated to 12.1 m and recovered 12.0 m (100%). After Core 2H arrived on deck, we had to stop coring to start preparations for our transit to Hobart. Scientists finalizing reports and discussing postcruise research collaborations and core sampling. Technical staff preparing for lab shutdown and clean-up as well as organizing cores and samples for postcruise shipment.

Data genoeg op de computer van Peter.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Dat wil zeggen.. Inpakken? Nog niet! De monsters van deze laatste boring worden de komende dagen nog onderzocht, en rapporten moeten geschreven worden. Vervolgens moeten Carlota en ik de algehele samenvatting samenstellen, figuren, tabellen, etc.. Feest dus! Inmiddels zijn er twee competities gaande, één voor het expeditielogo, en één voor wie het meeste op collega Rob Dunbar lijkt.. Rob is ‘die lange met die baard’, één van de veteranen, met karakteristieke pet en pak, en soms, sigaret.. Voor een in California wonende Amerikaan een gewaagde zaak, dat roken. Anyways, iedereen doet z’n best, en uiteindelijke winnaars aangewezen.. Het winnende logo wordt vervolgens met hulp van iedereen uitgeprint, en op de T-shirts, polo’s etc. geperst (foto’s). Iedere expeditie heeft z’n eigen logo, en een hele collectie hangt alweer in het trappenhuis van de (vernieuwde) Joides Resolution. T-shirts met dit soort prints zijn een zeer zeer hot item natuurlijk! Zeldzaam!! Carlota en ik werken ons een drie slagen in de rondte.. Maf.. iedereen rond om ons heen is klaar met werk, en is aan het inpakken en schoonmaken, maar wij ratelen door…

Wie lijkt het best op Rob Dunbar?
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht
Logo’s en t-shirts in de maak.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

5 March 2010

LOCATION: In transit to Hobart, Australia

SCIENCE UPDATE: Our transit home continues. As we moved north today, air temperature rose from 6° to 8°C and water temperatures from 5° to 10°C. Assembling parts of Expedition Summary Report. Scientists met to discuss coordination of research plans for the recovered Holocene and Eocene-Oligocene. Continue preparing shipments and cleaning Laboratories

Een prachtige zonsondergang.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

Wat hebben we nu bereikt? Welnu, we hebben de eerste ooit gezette boringen op de Antarctische shelf gezet, en zo dicht op de continental rise.. We hebben als totale verrassing kernen die ‘broeikas Antarctica’ vertegenwoordigen, de warme wereld van 54-50 miljoen jaar geleden.. Met mariene resten, maar ook veel ingespoeld planten materiaal.. Die gaan ons een reconstructie opleveren van de hoge CO2 wereld van toen, aan deze pool van de Aarde.. Vervolgens hebben we omslag naar de ijskast wereld te pakken, het eerste ijs, zo’n 33,3 miljoen jaar geleden, en vervolgens zeer tot zeer zeer compleet materiaal van de geschiedenis van de ijskap, tot heden aan toe.. Alles is nu nog gehuld in een matrix van zeebodem-klei.. Maar in die klei schuilen zand en grindkorreltjes van afgeslepen Antarctisch continentaal materiaal, samen met biotische en chemische resten van leven, die ons gaan vertellen of het warm, of koud was, (en hoe koud!) wel of geen zeeijs, brak of geen brak water, informatie over de ontwikkeling van de separatie van het Australische en Antarctische continent, de ontwikkeling van de zeestromen en circulatie rondom Antarctica, enz. enz. Iedere halve centimeter van de 3200 m kern die we hebben aangeboord in totaal zal drie keer worden omgedraaid, en door tenminste tien verschillende disciplines onderzocht worden… We zijn in contact met Nature.. Zij willen graag over 10 maanden onze eerste verhalen hebben.. We will see_… Wel kicken natuurlijk! (_vet cool mag ook!). Maar dit is voer voor de komende jaren… (En als we het dan uitbrengen is er natuurlijk ergens een foutje gemaakt zodanig dat de klimatologie in een kwaad daglicht wordt gesteld, er vragen in de kamer worden gesteld, en dat koppen gaan rollen! Mark my words!)

Collega Damsté vraagt me of ik op het aanstaande Nederlands Aardwetenschappelijk Congres (NAC) in april een discussie wil aangaan met dissidente collega Van Geel uit Amsterdam.. Kennelijk over dat IPCC gezeur.. Wel – nooit te beroerd om de handen uit de mouwen te steken.. Komt dat zien! Ik nu eerst naar de hoBARt, en naar persconferenties, en VIP bezoek, de gouveneur (zie onder), de minister.. Zie onder.. En dan volgt het Beagle avontuur vanaf volgende week.. Alles te zien op de VPRO Beagle website! Hang in there!

Co-chief Henk signing off! Dank aan alle volgers!

De Ocean Band viert het ophalen van de laatste gegevens uit de zeebodem.
Henk Brinkhuis voor Universiteit Utrecht

JOIDES RESOLUTION

WEDNESDAY 10 MARCH 2010

VENUE: JOIDES Resolution, Macquarie Wharf No 4

ATTENDANCE: His Excellency the Governor Lieutenant Richard Catt, RANR, ADC

DRESS: Lounge Suit

VEHICLE: Mercedes (alight left) – Darren Fenton

TIMINGS:

1.15 pm DEPART Government House

1.25 pm ARRIVE JOIDES Resolution gangway

MET ON ARRIVAL by Dr Neville Exon, Program Scientist of ANZIC/IODP

ESCORTED to join the tour group

TOUR commences

3.00 pm TOUR concludes

ESCORTED down gangway to Vice Regal Vehicle

3.15 pm DEPART Macquarie No 4

3.20 pm ARRIVE Government House

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 11 januari 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.