Je leest:

Exoplaneet in tripelster

Exoplaneet in tripelster

Auteur: | 14 juli 2005

Planetenjager Maciej Konacki aan Caltech heeft een planeet gevonden in de tripelster HD 188753. De drie zonnen staan zo dicht bij elkaar als de zon en Saturnus. Het hele stelsel staat op 149 lichtjaar van de aarde.

Konacki onderzocht de drie sterren met de Keck-1 telescoop op Hawaii. Door de beweging van de sterren om elkaar vast te leggen kon hij achterhalen dat er een extra massa in het stelsel zit: een gasreus, groter dan Jupiter, die in maar 3,5 dag rond zijn ster zoeft. De exoplaneet draait rond één van de drie sterren in HD 188753. Die hoofdster van het stelsel vergelijkbaar met onze eigen zon.

Artist’s concept van de exoplaneet in de tripelster HD 188753. De planeet is groter dan Jupiter en draait in 3,5 dag rond de grootste ster in het stelsel. bron: CalTech University. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

“De omgeving van deze exoplaneet is best spectaculair”, zegt Konacki met gevoel voor understatement. “Met drie zonnen aan de hemel is het uitzicht letterlijk en figuurlijk buitenaards.” De hoofdster en zijn planeet samen draaien rond het gemeenschappelijke zwaartepunt van de tripelster. Op de exoplaneet zijn drie zonnen te zien: een gigantische gele, een kleinere oranje, en een nog kleinere rode ster. Konacki noemt zijn vondst en alle andere planeten rond dubbelsterren “Tatooine-planeten”, naar de planeet rond een dubbelster in het Star Wars-universum.

Luke Skywalker op Tatooine in Star Wars IV: A New Hope. bron: Lucas Films

Moeilijke zoektocht

De meeste bekende exoplaneten zijn gevonden door een methode die de beweging van een ster nauwkeurig meet. De kleine zwaartekrachtsinvloed van een exoplaneet op zijn moederster is met deze dopplermethode te achterhalen. De dopplermethode is veel moeilijker toe te passen op stelsels waarin verschillende sterren om elkaar draaien. Daarom, en omdat de gangbare theorie over planeetvorming voorspelt dat zich rond dubbelsterren maar moeilijk planeten kunnen vormen, is nooit uitgebreid gezocht naar exoplaneten in dubbelsterren.

Konacki heeft nu een methode ontwikkeld om uit de ingewikkeldere dans van dubbelsterren toch sporen van exoplaneten te halen. Dat is geen overbodige luxe, omdat er zon 20% meer dubbelsterren zijn dan ‘losse’ sterren zoals de zon. Konacki’s vondst toont aan dat een planeet zelfs kan ontstaan als er vanuit drie richtingen aan zijn bouwmateriaal wordt getrokken. “Planeten in ingewikkelde zonnestelsels gaan onze theorieën grondig op de proef stellen”, voorspelde hij.

Als postdoctoraal onderzoeker planetaire wetenschap aan Caltech zoekt Konacki al jaren naar planeten rond andere sterren. Hij werd bekend door zijn onderzoek aan de pulsar PSR B1257+12. Konacki toonde samen met zijn promotor Alex Wolszczan aan dat de pulsar, een ingestorte kern van een zware ster, een stelsel van maar liefst vier rotsplaneten heeft.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 14 juli 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.