Je leest:

Evolutie van het lachen gereconstrueerd

Evolutie van het lachen gereconstrueerd

Auteur: | 5 juni 2009

Net als kleine kinderen produceren apen een vorm van lachen wanneer zij gekieteld worden. Onderzoekers hebben op basis van enkele akoestische kenmerken een stamboom opgesteld van een aantal grote apen en de mens. Deze stamboom komt goed overeen met de afstamming die bekend is vanuit DNA-onderzoek. Lachen is volgens de onderzoekers geen unieke menselijke eigenschap, maar langzaam ontstaan uit een gemeenschappelijke voorouder van mens en aap.

Kiele, kiele, kiele… ook deze orang-oetan kan er niet zo goed tegen. Zijn speelroep klinkt compleet ander dan een menselijke kietellach, maar volgens wetenschappers hebben beide toch dezelfde evolutionaire oorsprong. Om dit verder te onderzoeken analyseerden zij geluidsfragmenten van jonge kinderen, orang-oetans, chimpansees, gorilla’s en bonobo’s. De studie vond een aantal belangrijke overeenkomsten en verschillen tussen de akoestiek van de vijf soorten.

Uitademen, inademen

De eerste kenmerken van een lach zijn waarschijnlijk 10 à 16 miljoen jaar geleden ontstaan. De laatste gemeenschappelijke voorouder van grote apen en mensen produceerde zijn geluid langzamer en hield het vervolgens langer aan dan de moderne soorten. Het geluid dat de orang-oetan produceert, lijkt nog het meest op dat van deze ‘oeraap’. Bij de andere aapachtigen en mensen zijn de geluidsfragmenten korter en wordt meer gebruik gemaakt van het trillen van de stembanden.

De gezichtsuitdrukking bij een orang-oetan die gekieteld wordt, is veelzeggend: een echte lach.
Marina Davila Ross e.a.

Chimpansees en bonobo’s staan genetisch gezien het dichtst bij de mens. Ook akoestisch blijkt dit het geval te zijn. Met de chimpansee is iets bijzonders aan de hand. Deze aap kan (in tegenstelling tot zijn nauwe verwanten) niet alleen lachen bij het uitademen, maar ook bij het inademen. De splitsing tussen mensachtigen en bonobo en chimpansee vond ongeveer 4,5 tot 6 miljoen jaar geleden plaats. Daarna heeft de mens zijn akoestische eigenschappen sterk ontwikkeld.

Onderscheid

Wij zijn volledig gespecialiseerd op het produceren van geluid bij het uitademen. Bovendien maken we daarbij meer gebruik van daadwerkelijk stemgeluid dan andere soorten. Dit is te zien aan de regelmatige vibratie van de stembanden wanneer een mens lacht. Gedurende de studie vonden de wetenschappers slechts één bonobo die in beperkte mate zijn stemgeluid gebruikte om te lachen. Door de sterke akoestische ontwikkeling bij de mens onderscheidt onze lach zich dus toch sterk van die van grote apen.

Bronnen

Reconstructing the evolution of laughter in great apes and humans (Marina Davila Ross, Michael Owren en Elke Zimmermann), Current Biology, juni 2009

Zie ook

Gezichtsherkenning aap en mens hetzelfde (Kennislinkartikel) 98% aap (Kennislinkartikel)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 juni 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.