Je leest:

Eerste herbivore spin ontdekt

Eerste herbivore spin ontdekt

Auteur: | 13 oktober 2009

Wetenschappers hebben in Mexico en Costa Rica een kleine springspin gevonden met een uniek dieet. Het dier eet, in tegenstelling tot andere spinnen, voornamelijk plantaardig voedsel. Meer dan 90 procent van zijn eten bestaat uit nectarrijke structuren van de acacia. Waarom de spin de jacht op plantonderdelen heeft geopend, is nog onbekend.

Wereldwijd leven zo’n 40.000 spinnensoorten, die zich allemaal voeden met insecten of andere dieren. Sommige spinnen eten af en toe nectar als aanvulling op hun vleesrijke dieet. Jonge spinnen willen zich bij het vervangen van hun web nog wel eens vergissen en eten dan de gevangen pollenkorrels op. De voorbeelden van spinnen die af en toe plantaardig materiaal eten zijn zeldzaam. Bioloog Eric Olson was dan ook zeer verbaasd toen hij in 2001 in Costa Rica een herbivore spin aantrof. Zijn collega Christopher Meehan vond dezelfde soort in 2007 in Mexico. De wetenschappers besloten de spin verder onder de loep te nemen.

De herbivore springspin eet losse nectar en knabbelt aan gespecialiseerde, nectarproducerende topjes van de bladeren van de acaciaplant.
R.L. Curry

Ontwijken en imiteren

Het gaat om een kleine springspin (Bagheera kiplingi) die leeft op verschillende soorten acacia. Hij eet losse nectar en knabbelt aan gespecialiseerde, nectarproducerende topjes van de bladeren van de plant. De woonplaats van de springspin is opmerkelijk. Biologen doen al vijftig jaar onderzoek aan acaciaplanten in Midden- en Zuid-Amerika. De planten hebben namelijk een speciale relatie met mieren die in dat gebied voorkomen. Mieren beschermen de acacia op een agressieve manier tegen allerlei planteneters en in ruil daarvoor krijgen zij onderdak en nectar.

Hoe weet de springspin in te breken in deze relatie? Dat doet hij door patrouillerende mieren actief te ontwijken. Zo bouwt de spin zijn nest bijvoorbeeld op oude acaciabladeren, omdat daar maar weinig mieren komen. Om de mieren te kunnen ontwijken, is de spin afhankelijk van goede ogen, behendigheid en bepaalde cognitieve vaardigheden. Meehan vermoedt dat de spin mieren niet alleen ontwijkt, maar ook imiteert. Wellicht gebruikt de springspin een mierengeur om niet op te vallen wanneer hij de acacia leeg rooft. Meehan gaat dit in de toekomst verder onderzoeken.

Een vrouwelijke springspin verdedigt haar nest tegen een patrouillerende acaciamier.
R.L. Curry

Aanpassingen

Met behulp van directe observaties en video-opnamen bepaalden de biologen precies wat de herbivore spin op een standaard dag allemaal naar binnen werkt. Ruim 90 procent van zijn voedsel bestaat uit nectar van de acacia. Hij vult zijn dieet aan met een kleine hoeveelheid mierenlarven, die zelf ook voornamelijk nectar eten. Deze waarnemingen zijn verder aangevuld met resultaten uit het laboratorium. De stikstofratio (15N/14N) zegt iets over het trofisch niveau van een soort. De springspin heeft meer overeenkomsten met planteneters dan met vleeseters. Dankzij de koolstofratio (13C/12C) werd nog eens duidelijk dat de spin vooral nectar eet.

Een vergelijking tussen de stikstofratio (delta N) en koolstofratio (delta C) laat zien dat de springspin (groene rondjes) erg lijkt op de mieren (donkerblauwe driehoekjes) die in dat gebied voorkomen. De voedselbron nectar (oranje ruitjes) valt samen met de mieren en de springspin. Andere spinnen uit het gebied (rode vierkantjes) eten duidelijk geen plantaardig voedsel.
Meehan e.a., Current Biology

Het spijsverteringssysteem van spinnen is aangepast aan het eten van vlees. Herbivoor wordt je dan ook niet zomaar. De springspin heeft zijn verteringssysteem om moeten gooien en kan het groentedieet nu binnen vijf minuten verwerken. Olson en Meehan hebben nog geen verklaring voor deze ommezwaai. Het enige wat zij kunnen bedenken is dat de acacia het hele jaar beschikbaar is en nectar produceert. Het herbivoor-zijn heeft ook invloed gehad op het sociale leven van de springspin. Mannetjes helpen bij de zorg voor eieren en jongen, iets dat je bij andere spinnen niet ziet. Ook deze rolverdeling is nog een raadsel. Olson en Meehan zijn voorlopig dus niet klaar met het onderzoek naar hun herbivore springspin.

Bronnen

Herbivory in a spider through exploitation of an ant-plant mutualism (Christopher Meehan e.a.), Current Biology, 13 oktober 2009

Zie ook

Op het menu: maaginhoud van een mug (Kennislinkartikel)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 oktober 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.