Je leest:

Een kijkje tussen twee werelden

Een kijkje tussen twee werelden

Auteur: | 7 mei 2009

Aan de Amsterdamse kade ligt de MS Hulda aangemeerd. Deze tweemastschoener was twintig jaar lang het huis van de Turkse kunstenaar Ilhan Koman. Nu is het schip gevuld met zijn wetenschappelijke beeldhouwwerken. Tot 17 mei is de tentoonstelling “Between Two Worlds” gratis te bezichtigen. De tentoonstelling is onderdeel van het Hulda festival, een evenement bedoeld om Nederland en Turkije dichter bij elkaar te brengen.

Transformer

Het eerste wat ik hoor als ik de MS Hulda betreed is een hoop gepiep en gekraak. Ik kijk wantrouwend om me heen. Zou het honderd jaar oude zeilschip juist dit moment uitkiezen om naar de kelder te gaan? Maar ik zie al gauw dat de geluiden niet van het schip komen, ze komen van de tentoonstelling zelf! Een mechanische slang die zichzelf uitrolt en opvouwt, een rotor die zijn draaisnelheid aanpast aan de wind: welkom op de expositie van Ilhan Komans wetenschappelijke kunstwerken.

Op het eerste gezicht lijkt de tentoonstelling wat nederig vanwege de beperkte ruimte op het schip, maar al snel eisen de tentoongestelde stukken al mijn aandacht op. Mijn ogen gaan meteen naar de eerder genoemde mechanische slang die zichzelf in- en uitvouwt. Het voorwerp is niks anders dan een stapeltje aan elkaar geschroefde aluminium driehoeken met een motortje, maar het hele plaatje is zoveel meer dan dat. Volgens het bordje wat erbij staat kan je een toren van zulke driehoeken opvouwen en plat maken zodat het geheel makkelijk vervoerd kan worden. Een beetje zoals een Transformer dus! Mijn fascinatie is gewekt.

Taartpunten

Metaal was niet het enige waar Koman mee werkte, ook hout leverde blijkbaar genoeg inspiratie op voor de Turkse kunstenaar. Op een plank liggen enkele ingewikkelde, uit hout gesneden constructies. De leukste vind ik de Dwalende Oude Man, of de Derwisj. Een blok hout is aan één kant gespleten in allemaal korte ‘beentjes’. Een paar houten stokjes duwen de beentjes uit elkaar, waardoor het geheel onder spanning staat. Het effect is dat het kunstwerk gaat ‘wandelen’ zodra je er een duwtje tegen geeft. Natuurlijk probeer ik het meteen. Helaas ligt de boot scheef in het water zodat de wandeling al vlug eindigt in een botsing met de boeg.

Andere hoogtepunten van de tentoonstelling zijn de Eindeloze Kolom en de π+π+π+π+π+…-reeks. De eerste is een lange, slappe ketting die overeind wordt gehouden door een paar losse houten bogen. Op het eerste gezicht lijkt het onmogelijk. Het is echt iets wat je met je eigen ogen moet zien om het te geloven. De π-reeks daarentegen ziet er juist heel makkelijk uit, totdat je de beschrijving leest. In een cirkel moet je taartpunten snijden en die zo vouwen dat ze uiteindelijk een bol worden. Er liggen zelfs wat ongevouwen exemplaren waarmee ik zelf een poging mag doen, maar ik kom niet verder dan iets wat nog het meeste weg heeft van een mislukte yin-yang.

De eindeloze kolom wordt omhoog gehouden door een paar houten bogen. Ze houden de ketting gespannen zodat het geheel niet omvalt.
De pi-reeks laat zien hoe je een cirkel kan omvouwen tot een perfecte bolvorm. Knip de cirkel langs de radius en voeg een extra ‘taartpunt’ toe uit een andere cirkel van dezelfde afmeting. Naarmate er meer stukken worden toegevoegd, wordt de cirkel steeds boller.

Da Vinci

Ik kan rond blijven lopen tussen de kunstwerkjes. Een klein maar bijzonder detail is bijvoorbeeld het wetenschappelijke principe dat bij elk stuk staat. De tentoonstelling gaat van optische illusies en architecturele vormen naar krachtvectoren en zelfs naar alternatieve energiebronnen. Maar ook als je niks van wetenschap begrijpt zijn de prachtige sculpturen en ontwerpen genoeg om een uurtje bij stil te staan. Al met al is het zeker de moeite waard om een kijkje te nemen op het schip, mocht je in de buurt zijn.

De expositie “Between Two Worlds” is onderdeel van het Hulda festival, bedoeld om Nederland en Turkije dichter bij elkaar te brengen. De Hulda blijft tot en met 17 mei aangemeerd liggen aan het Oosterdok in Amsterdam, naast het Science Center NEMO. In NEMO zelf worden voor kinderen verschillende workshops georganiseerd. Deze workshops leggen de link van Leonardo da Vinci naar Ilhan Koman, van Turkse, Iraanse en Arabische patronen naar M.C. Escher.

Zie de agenda voor details

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 mei 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.